The Four Books (transl. PT)

¶ Liber Quadripartiti Ptolomęi, id est quattuor tractatuum: in radicanti discre tione per stellas de futuris et in hoc mundo constructionis et destructionis contingentibus

Cuius in primo tractatu sunt .24. capitula.

incipit

¶ Capitulum primum in collectione intellectus scientie iudiciorum astrorum Prohoemium.

RErum Iesure in quibus est pro- nostica- bilis scientie stellarum profectio magnas et precipu- as duas esse depre hendimus. Quarum altera quę praecedit et est fortior. est scientia Solis et lunae: nec non .V. stel- larum erraticarum figuras demonstrans: quas suorum motuum causa: et unius ad aliam eorumque ad terram collatione contingere manifestum est. Altera vero est scientia qua explanantur mu tationes et opera: que accidunt. et complentur pro- pter figuras circuitus earum naturales eis in rebus quas circumdant: Sed quoniam duarum prę dictarum: prima quidem est scientia per se alterique incommixta: oportet ut scientie perscru tator eam sui causa perquirat et adiscat et hic fructum accipiat: licet secundam non adi- ciat scientiam. Quoniam igitur hoc ita se habere mani- festum est: iam primę per se scientie tibi a nobis per acto volumine: in quo pro posse nostro rationabiliter processimus: In hoc libro secundam scientiam per se nequaquam explicabi- lem prout ratio phisica postulat explana bimus. Oportet autem eius inuestigatorem hanc intentionem exequi: ut in ea recto trami- te viaque veraci procedat. Modum tamen ad hanc perueniendi scientiam: modo quam ad alte ram peruenitur: que semper unius eiusdemque modi est assimilare non velit. hanc etenim postponet et abnegabit scientiam si assimilet. Breuis enim mora accidentium meteriei in qua hęc ver satur scientia. est huius scientię secundę mutationis oc- casio Hęc namque materia numquam in eodem sta tu perseuerat: ideo perfectam istius scientie cogni- tionem grauiter quis attingit. Ob hoc tamen a nullo pigricie causa postponenda est: quin ex ea sciri quod possibile est scire nitatur. Planum qui- dem est: illud quod nos ambit: plurimum acci dentium et mutationum in hoc mundo contin- gentium occasionem existere. Quoniam autem mul torum est ad inuestigandum difficilia vili- pendere: quidam mentis cęcitate animique im- peritia: primam scientie partem accusantes post ponebant: quidam vero secundam. Occasio qui- dem illos ad hec ita distrahens forsitan hęc est. QuiQuia(DJ) vel sunt vt quidam qui quod predifficulta te nimia scire nequeunt: alios scire pos- se nequaquam extimant: vel forsan velut hi qui licet scire valeant repudiant: eo quod leuiter a memoria diffluat. His itaque de causis hanc vilipendentes scientiam pro nihilo repu tabant. Nos vero, priusquam huius scientie parti- cularia manifestemus: breuiter probare nite mur: quid in hac habetur: quidque sciri potest de pro- gnosticationis scientia: quisve sequatur fructus: et ex his duobus incipiemus explanare quan- tum sit: ad quod ex hac scientia pertingere possumus

¶ Capitulum secundum Qualiter ad prognosti- cabilem scientiam iudiciorum astrorum possumus. peruenire. et quantum est. quod ex ea sciri potest

Vim aliquam in materia ala hir existere que ad terrenas esres vsque perueniens eas mu- tare compellat immo cogat easdemque res item naturaliter mutabilitatem suscipere ex duabus primis materiebus lunari circulo suppo situs que sunt ignis et aer. quas motus alathir cir cundat et mutat: ipsique cętera aquam. scilicet et terram eorumque singula vegetabilia circumdant: suis- que mutationibus mutant nulli dubium esse cre dimua. eo quod sol et aer in terrenis omnibus operantur et quod non solum terre ex .4. anni temporibus alte- rationes adueniunt: velut in animantium con- ceptionibus: arborum fructibus: aquarum ex- cessibus: corporumque mutationibus. sed etiam ex diurna volubilitate in qua quottidie con- tinetur. Ob hanc etenim volubilitatem terra ca- lescit et infrigidatur. desiccatur. et humectatur vno eodeque modo: propter consimiles in spe fi- guras: que formantur secundum eorum loca a çenit nostrorum capitum. A luna quoque similiter. quia terrę pro- pinquior est magna nobis vis attribuitur qua multis animatis et inanimatis mutationes conferuntur. Excessus namque riuorum et de- crementa: secundum lunę diminutionem et au- gmentum eueniunt. Maria quoque in eius ortu et occasu alterantur. Uegetabilia item et animata in toto vel in parte ipsius augmento vel diminu tione: crementum et decrementum ineunt. Erra- ticarum quoque stellarum atque fixarum circumuolu- tio: calores et ventos ac niues in aere nos ambiente multis modis efficit. Qua propter secundum illius complexionem rebus terre suprepositis alterationes accidunt. et secundum eorum figuras ad inuicem: quas ex sua coniunctione suarum- que fortitudinum commixtione suscipiunt: va- rie rerum mutationes contingunt: pręter quod solis efficacia semper in rerum variationibus ordinatim incedentibus pręualet cęteris Alie vero illum quandoque iuuant et non numquam im pediunt: quod in luna contingit euidentius atque frequentius: velut in coniunctione et dicotho- mitate ac plenilunio. In aliis vero stel lis euenit in temporis prolixioris circuitione et oc cultiore significatione secundum quod est in horis occultationis et apparitionis earum: atque de- clinatione sua versus quamlibet latitudinem. Quoniam igitur ita se stellarum opus habet: necesse est ut quod suis operantur motibus non solum in manifestis appareat. verum etiam in principio ortus seminum et fructuum ut for- me earumque modi secundum aeris qualitates in ipsa hora designentur. Inde est quod qui plura experti sunt agricultores ac pecorum custo des: in hora coitus animalium: seminumque proie- ctionis quod inde futurum sit per ventorum fla- tus depręhendunt. Generaliter etiam cogno scimus quod res vninersales que per solis et lunę nec non stellarum figuras declarant. plane sunt et aperte. Huius etenim artis expertores eorum prognosticationes solis frequentur expe rimentis agnoscunt. Illi quoque stellarum effectus qui maximis viribus accidunt: et qui na turaliter euenire consueuerunt ab imperitis im- mo etiam et a quibusdam animalium prognosticantur Quamplurima namque animalia temporum anni va riationes ventorumque mutationes qui aulia vocantur significare videmus. Quod quia harum significationum occasio frequentius est solis contingere non dubitamus. Ea vero que mi- noribus accidunt viribus non nisi a frequenter expertis prognosticantur: velut a nautis in diuidue mutationes hiemalis aeris et longioris temporis ventus. hęc autem per lunę: fi- xarumque stellarum cum sole figuras eueni- re manifestum est At quia stellarum loca re rumque predictarum horas et erraticarum stellarum motus qui plurimum prefatorum iuuant scientiam ignorauere multotiens in hac scientia decepti sunt. Quod cum ita sit: si quis omnium stel- larum et solis lunęque motus notitiam ha- buerit. ita ut loca et horas: in quibus earum figurę formantur veraciter agnoscat. sua- rumque etiam naturarum quas per multorum expe rimenta temporum didicerit non obliuisca tur: licet earum substantiales naturas nesci uerit. sed quos operantur effectus agnoue- rit ut solem calefacere: lunam humectare et in cęteris similiter fueritque fortis ad hoc scien- dum modo naturali et in horum commixtione significationis modum bona depręhende rit extimatione. Quid eum enim prohibere po terit quin ita semper agnoscat futuras ae ris mutationes: ut eum nunc calidiorem: nunc humidiorem fore predicat. ¶ Poterit item per aeris qualitates omnium hominum naturarum qualita tes deprehendere sic ut corporis animęque qua litates ita et ita euenire dignoscat: et fu tura earum in certis horis accidenda depre- hendat. Quin etiam cum aer ambiens corporumque natura sic et sic se habuerit: saluti cor- porumque meliorationi conueniens esse progno- sticabit. Cunque contrarium fuerit iudicabit contrarium. Ex predictis igitur eorumque similibus ad hoc opus nos peruenire posse manife stum est. ¶ Qui hanc autem scientiam culpandam et postponendam esse dixere licet friuolas ali quas tamen occasiones habuerunt. Quarum prima est eorum magna deceptio qui hanc auctori- tate non attendunt scientiam. cum eam inspicere gran dis sit industria multis modis. Ideoque complures opinati sunt. fortuitu contingere cum hęc scientia vera fuerit: hęc autem horum occasio inconueniens est. eo quod hęc deceptio non huius artis debilitate sed inspicientium temerita te contingit. Occasio vero secunda est hęc: sunt quamplurimi qui ut multa lucrifacerent: al- terius doctrinę prognosticationem habentes eam huic ascripsere scientię: a quibus multi de- cepti ad hanc impellebantur opinonemopinionem ut in huius scientię multa predicerent: ita ut in opi- nando eius naturę modum excederent. Qua propter hoc eorum opus: multorum fuit occasio ut non solum quod ex ea nesciri potest. veum etiam quod scibile est vilipenderent. Hec item occa sio velut et prima inconueniens est. Non enim propter stultorum ignauiam: vilipendenda est philo sophia. Planum est etiam scientiarum scrutatores bonos et accuratos quandoque non propter prędi- ctas occasiones decipi. sed propter eiusdem rei naturam suamque debilitatem: quioniam rem huic sci- entię debitam attingere nequeunt. ¶ Accidit item generaliter quod ad nullam qualitatem istius ma teriei scientiam veraciter sed opinabiliter perue nimus. Maxime autem ad id quod ex multis dissimilibusque rebus colligitur. Contingit etiam cum hoc quod erraticarum stellarum figurę in an tiquis formatę temporibus sunt illę per quas nostrorum temporum figuras que eis assimilantur consideramus et super earum effectus. id quod prisce auctori- tatis viri rerum inspectores per suorum temporum figuras depręchenderunt iudicamus: que nostris forsan figuris multum vel parum propter longas earum circuitiones assimilantur. Quod autem heę fi- gurę prorsus eis assimilentur. ita ut que in cęlis et que in terris sunt: ad id quod tunc fuerant reuer- tantur: nequaquam est possibile: nec ab aliquo dici poterit: nisi qui stulte. deridendo perfecte se id scire confiteatur quod a nullo undequamunquam perfe- cte sciri potuit: vel qui se ad id peruenisse di cat: ad cuius peruentum nullius mortalis vi- ta suffecit: His etiam occasionibus per quasdam horas in iudiciorum prognosticatione falli- mur: quoniam exemplaria per que adiscimus. his qui- bus iudicamus non assimilantur. Nam cum aeris accidentia in aere perscrutamur. ob hoc nobis reppertuireperta difficilia sunt: quoniam occasio num que sunt in aere grauis est inuentio: et si que per cę lestia fuerint occasiones deprehendimus. Cunque super hominum natiuitatibus loquimur: secundum col- lectiones virium rerum multas et non friuolas in hoc percipimus occasiones que etiam per se res variare compellunt. Seminum namque differen- tię. mutationum qualitates multum iuuant. quia cum regio quelibet eiusdemque regionis aer vnius eiusdemque sunt modi. vnaque sęminum diffe- rentias: ad suę speciei competentem formandam imaginem vires optinet. velut hominis et equi cęterarumque bestiarum semem. Ortuum item loca res magna conuertunt mutatione. Cum sęmi minumsęminum et enim vnius fuerint speciei differentię. ve lut hominum semen. et aerum item qualitates eodem extiterint. multas ac magnas in corpore et anima qualitates differentes sortientur nascen tes secundum regionum in quibus nascuntur differen tias. Cibi quoque atque mores diuersi eo rum indiuiduas alterationes futuras vtcum- que iuuabunt. At cum omnia nequaquam occasioni- bus que in aere se concordauerint licet magna sit vis aeris qui in esse harum rerum secundum quod sunt grandis est magni iuuaminis occasio si ab eis non iuuantur hii qui per superorum solummodo motus prognosticantur: et qui per eos tantum. id quod per- fecte scire nequęunt inuestigant quandoque fallentur Quoniam igitur hęc ita est: non quia quandoque in ea fal limur: tota vilipendenda est et destruenda hęc scientia: sicut nautarum solertia: qui nauigan do frequenter extant: a nobis nec vilipenditur nec repudiatur: sed in ea magis attenti at- que solliciti manere debemus. Pollicentur namque nobis ardua atque inestimabilia. et id etiam quod ex ea attendere possibile est non dubitemus. Item non conuenit ut per eam omnia: sed solum inuestigando inuestigemus: Necessarium quoque dicimus ut earum materias de prehendamus: nec quod non est idoneum interpona- mus: sicut enim medicos cum infirmitatum oc casiones: infirmorum qualitates querunt non repre- hendimus sic nobis molestum esse non debet materias et regiones. et cibosque et omnia quę preterita sunt accidentia inuestigare.

¶ Capitulum .3. ad demonstrandam huius operis vtilitatem.

QUaliter stellarum prognostica tiones deprehendantur: et quod ea solummodo accidentia que cor- pori globum terre cirundanticircundanti et que horum occasione homi nibus accidunt: innotescant et quod hęc hominum accidentia corpori et animę eo- rumque viribus nec non et operibus que a primis vs- que ad extremos operati sunt annos: sint per- tinentia. et quę sint que extrinsecus accidunt que predictis naturaliter et ineuitabiliter adhe rent: vult quedam amoris connexio quę est inter corpus et substautiam nec non et eius sociam et ut connexio quę interest animę eiusque progeni- ei: atque dominio quantumcunque ex eis in cęteriscertis(DJ) con tinget horis: generaliter probatum est. Nunc autem promissorum residuum indicabimus: quod est huius vtilitatem operis breuiter inuestigare. Sed modum intentionemque sciendi quantita tes istius scientię fructus prius enodare proposui mus. Dicemus namque quoniam si huius vtilitatis quantitatem que ad animam pertinet considerare veli mus: deprehendemus nihil esse: a quo esse alacrita tesque animę tantam meliorationem assumant. Uniuersaliterque dicimus nihil esse in quo tantum lu cretur anima: sicut in huius scientię prognosticatione Per ipsam etenim ad diuinarum humanarumque re ru notitiam peruenimus. Corporis item vtili- tas quoniam ad ea quę cuique complexioni co- petuntcompetunt peruenire nequimus nisi per huius operis co gnitionem. In diuitijs autem et dignitatibus ac in his similibus id dicere possumus quod in to ta philosophia consideramus. Non est enim philosophię ex se vt ad predictorum lucrum aliquod quamquam adducat: nec tamen est idoneum ut ab hominibus inculpetur. Similiter itaque nec propter hanc occasionem inculpanda est hęc scientia nec ipsius magnę postponendę sunt vtilita- tes. Generaliter etiam rationes hanc inculpan- cium scientiam: eamque nullius vtilitatis esse dicen- tium: animaduertentibus patebit eos hęc non veraciter protulisse. Eorum namque stulta delibe ratio ad hoc erat procliuior: ut rerum ineui tabiliter contingentium prognosticationes su perfluas et inutiles esse dicerent. Ad hęc eo- rum verba sunt dissoluta: aspectu subtili idoneaque cognitione carentia. primum namque scire debemus quod res necessario contingen tes: cum alicui contigerit nisi pretimeantur mul tum ei fortasse nocebunt. et adeo quod sensum et memoriam auferent: aut tantum gaudij vel tri- stitię conferent quod idem eueniet. Progno sticatio vero animam applicat et attrahit ad rerum adhuc longinquarum frequentes memo rias: ita quod eas iam pro constanti atque pro prę senti habeat: et plane suauiterque eam ad cu iusque rei future receptionem coaptat. ¶ Rur sus non est extimandum quod superiora super sua significata procedant ineuitabiliter: ve- lut ea quę ad diuina dispositione contin- gunt: et quę nullatenus sunt euitanda: nec non quę veraciter et ex necessitate proue- niunt: immo scire debemus: quod cęlestium vi- res fiunt dispositione diuina. quę prohibe ri nequęunt: quin veraciter eueniant. et item quod ter restrium variatio naturali calle procedit que variantur: et primas rerum superiorum occasiones accidentaliter suscipiunt: et quod quedam etiam acci dentium generali nocumento. non ex alicuius rei proprietate contingunt hominibus: velut in grandi mutatione aeris: a qua vix nobis pre cauere possumus: multorum eueniunt hominum exitus: qui ex aeris excessu vel mortalitate aut submersione contingunt: hęc autem iccir- co contingunt: quoniam magna et fortis occa- sio breuem atque debilem super occasionem supe rat: et quod quedam accidentium: secundum naturales et proprias vnicuiusqueunicuique complexionis accidunt qualibet mutatione sibi contraria. Quoniam hęc igitur huiusmodi sunt: probatum est in rebus generalibus et indiuiduis quod ea accidentia quorum prima occasio fortior et maior est omnibus occasio nibus sibi contrariis quomodo necessario contin gent. Sciendum est item quod ea que sic se non habent cum contrarium eque forte receperint: leuiter muta buntur. Quę vero hęc non inuenerint primas na turas imitabuntur quod pigritia et insipientia non necessarijs viribus euenit. Idem etiam in omnibus quorum initia naturalia sunt: euenire vi- demus: ut in naturis quorundam lapidum atque ve- getabilium: necnon et viuentium et apostema tum: ac infirmitatum: quę necessario aliquid o perantur: quorumquadamquorundam sunt ut id operentur nisi eis ab aliquo contrario contradicatur. Similiter etiam conuenit omnibus in hac scientia versantibus quę hominibus acci- dunt accidentia considerare: ac in ipsis natu raliter prognosticari: et ut falsis non adhereant opinionibus cum quędam ideo euitari nequęant quod occasionum a quibus procedunt quedam sunt multę et magne: quedam vero his contrarię alterationesque suscipiunt: velut medici quibus hominum infir- mitates innotescunt predicunt: qui eorum sunt cura biles qui vero minime. ¶ In rebus quoque quibus inesse potest alteratio: attendere debemus ex iudici orum modis: id quod subiungam. Cum in cuiuslibet natiuitate dixerit astrologus: quod cum talis fuerit eius complexio et sic se aeris habue- rit mutatio: alterataque fuerit temperata com plexio secundum augmentum vel diminutionem ta lis prosequetur infirmitas: et velut quandoque dicet medicus quod hęc infirmitas vel hęc vlcera augmentabuntur et putrescent: et similiter si quis rerum magdania naturas agnoscens dicat quod magnetes ferrum attrahat: vnumquodque isto rum si artificis ignauia eius non aptetur contrarium: necessario continget et secundum suę proprie nature vi res procedet. et non augmentabuntur: nec putre scent vlcera cum eis obuiauerit medicina. Nec item lapis magnetis ferrum attrahet. si cum aliis vngatur. hęc autem que predicta sunt non prohibentur nisi ab his que naturaliter sunt illis contraria: et secundum quod iam indicatum est. Similiter etiam in illis rebus eueniet: quod quę cum hominibus accidunt ignorabuntur accidentia: vel cum scientur: sed illis non obicientur contraria: sequetur necessario primus ordo naturę. At si pręsciantur et qui illis me deri sciat inuematur: aut nullatenus via na- turali et prius indicata contingent: vel si contige rit in modico accident. Cunque in rebus ge- neralibus et indiuiduis est vis eadem: mirum est cur ab hominibus conceditur quod generalium progno- sticatio possit haberi et quod ab eis precaueri possit. Sunt namque plurimi qui temporum anni progno sticationes stellarumque fixarum nubes ac fi- guras concedunt: et circa ea multum vesantur necnon et ab his quę per eam futura sunt: sibi precauent: et que frigida sunt in ęstate: in hie me vero quę calida sunt reseruant: Genera liter etiam eorum complexiones temperate complexiones nituntur allicere. Item cum ab in fortunis et accidentibus quę in mari contigunt sibi preca uere uolunt stellarum fixarum nubes attendunt In bestiarum quoque conceptionibus: ac plantarum plantationibus lunę figuras que secundum sui lu- minis quantitatem formantur obseruant: et quid agam: Neminem vidimus qui hoc vnquam dene- garet vel qui diceret eam nec proficere necesse posse. Quidam vero sunt qui ad indiuiduorum pro gnosticationes in propera complexione nemi- nem posse peruenire iudicant ut in augmento vel diminutione caloris vel frigoris: et si militer in propera cuiusque rei complexione: opi nantur etiam esse multa: a quibus nemo sibi preca uere possit. At si planum est quod cum nostra nos infrigidamus corpora ante caloris generalis aduentum: minus caloris nobis incumbat: Idem nos in rebus indiuiduis facere possumus que calores augmentant: vt eas scilicet ad intemperiem conuertamus: nisi qua huius deceptionis oc casione indiuiduorum rerum grauis est progno- sticatio: et quia perpauci eam in vsu habent: adeo quod fere est occasio: ut alia nullatenus cre- dantur. Res enim vires contrarietatis habentes: absque rebus per quarum vires prognosticamur non leuiter inueniuntur: ideoque in maiori parte non reperiuntur perfecte. Quapropter cum naturę primę super absque prohibente sint vincentes putauerunt quod ipse facerent quicquid est ineuitabiliter: et ita quod prohiberi nequeat. Et ut mihi videtur idem in ipsa eadem prognosticatione putauerunt. At licet contingeret quod in maiori parte progno sticatio falleret: esset tamen conueniens ut eam subtiliter inuestigaremus: eo quod ei ve ritatis aliquid inest: velut in scientia que salutem conseruare demonstrat: licet non omnium hominum salutis sit occasio: cum sit tamen quorundam quod licet sit modicum: et tamen appetendum atque diligen dum: et hoc in eo magnum fore proficuum exi- stimare debemus. Patet etiam quod huius ope ris vires ideo maximas egiptii monstraue- rant: quoniam in omnibus libris medendi scientiam stel larum prognosticationibus coniunxerunt. propterea quod hec huiusmodi fore cognouere: nec in eadem hora illa insimul coniungerent ut incan tationes et medicinas facerent: ad delen- dum impedimenta presentia siue futura: gene- ralia seu particularia per corpus circumdans accidentia: nisi quoniam opinati sunt quod inde pro- uentura nec mutentur nec conuertantur. Qua propter id quod huic naturę et que eum sequuntur con tradicendi vim habent: in ordine secundo posuere in virtute et posse: et vires vtilitatis eius operis viribus prognosticatione coniunxere: in libris qui ostensores medicinę nuncupantur: eo scilicet ut existentium complexionum qualitates per stel las deprehenderent: necnon et accidentia que per corpus circumdans sunt euentura: eorumque occasio nes et ut fortes etiam essent in istarum scientia rerum ac in doctrina curandi curabilia in maiori parte: eo quod esse nequaquam est possibile ut omnia corpora infirmitatesque eiusdem modi sint qua- litatis in temperie: et ut per medicinam et per res vnicuique corpori conuenientes et non conue nientes in futurarum infirmitatum custodia fortiores existerent: nec non et ut his que iam euenerunt medicamine in quo nec imperfectio nec vlla sit deceptio mederentur: et ut ex hoc ad summam perfectionem ad quam aliquis at tingere possit attingerent. Hęc igitur in ge- neraliter dicendo premittendum erat. Consequenter vero dicenda modo prosequamur introductorio: Eaque opera prius manifestabimus: quibus rerum cęlestium alterationes proprie contingunt. et hoc antiquorum experimentis ordine naturali dispo sitis exequemur: et ex his primum erratica- rum stellarum atque luminum opera pertractabi- mus deo volente.

¶ Capitulum .4. in fortitudinibus luminari- um et erraticarum stellarum.

MAnifestum e quidem quod substan tię Solis opus est caleface re: modicunque desiccare cu ius operis sensus proprie ipse cę- teris operibus aptior est: eius- que scientia leuior propter magnam solis quantitatem: et manifestam temporum anni mu- tationem: sol etenim quanto magis loco cęnit nostrorum capitum proprior accedit: tanto magis calefacit. ¶ Maior ante Lunę vis est humecta re. est enim terra proprior a qua vapor humidus ab imo vsque ad eam ascendit. Quapropter ad hunc modum mutatione manifesta corpora mutat. Nam quamplures earum rerum partes, que infra corpus existunt: maturat et putrefa- cit. Ipsa item cum sole licet modicam in calore societatem habet: quoniam ab ipso lumen recipit ¶ Saturni vero stella secundum operis sui partem maiorem infrigidat: suaque frigiditate ma- xima: modicum desiccat: hęc autem propter eius elongationem magnam a calore solis et ab humidis vaporibus qui prope terram sunt eueni- re videtur: huius quidem stellę cęterarumque stellarum virium scientia: a suarum figurarum experimentis que sunt in earum collatione cum sole et luna: proce dit. In ordinibus namque mutationum qui secundum augmentum diminutionemque differant vide- mus earum quasdam aeris qualitates vno modo quasdam autem alio variare. ¶ Opus quidem for titudinis stellę iouis temperate complexio nis existit. locus namque sui motus medius est inter saturni frigiditate martisque feruo- rem. Quapropter insimul calefacit et humectat et quoniam eius magis est calefacere: ipseque super alios cęlos vehitur: auctor ventorum qui res oriri faciunt existit. ¶ Martis autem stella proprie desiccat. eiusque nature vis comburi: eius namque calor: ignis assimilatur calori. et lo- cum iuxta solem optinet cuius sphęra ferens subest illi. ¶ Ueneris quoque stella propter suę complexionis temperiem iouem prorsus in operibus imitatur: pręter quod in ea iouis ordo conuersus est: modicum namque calefacit quia prope solem est: et humectat quantum luna. propter magnam sui lu- minis quantitatem: ideoque sibi vapores qui ex humoribus terram circumdantibus ascendunt attrahit ¶ Stellę quidem mercurij opus est in maiori parte desiccare et equaliter humectare. In qubusdam etenim horis desiccat humores: eo quod nus- quam a calore solis nimis elongatur. In quibus dam autem humectat eo quod eius locus superest lu nari sphęrę que terrę proprior existit. et in horum quidem vtroque eius alteratio est festina. Uen- torum et hic auctor existit. ob hoc quod eius motus circa solem citus habetur.

¶ Capitulum .5. in fortunis et in infortunijs.

CUm igitur sint figurę predi- ctę prout diximus sintque na turarum .4. Duę videlicet ca- lor et humor procreantes et ef- ficientes: nil etenim nisi per il la crementum suscipit: duę vero scilicet frigiditas atque siccitas destruentes per eas namque res minuuntur esseque desistunt Duas stellarum eraticarumerraticarum iouem scilicet ac venerem lunam etiam secundum prisce viros auctoritatis for tunas esse dixere. eo quod earum est complexio tem perata et quod eis multum caloris ac humoris inest. Opera quidem saturni atque martis operi bus predictarum stellarum naturaliter contraria fo re testati sunt: eo quod horum alter per frigiditatem intensam et alter per siccitatem intensam operatur. So- lem autem atque mercurium in natura siccitatem habere subiunxere. eo quod illi vtriusque prebent effectum: et secundum aliarum stellarum mutationem cum quibus ictisal habuerint: magis quam cęte rarum stellarum alique res mutare compellunt.

¶ Capitulum .6. in masculinitate et foemi- nitate.

CUm partium item naturę duo sint prima genera ma sculinum scilicet et femininum. cum- que ex viribus predictis proprię foemina vis sit ex humida substantia: eo quod hęc quali tas in foeminis generaliter inuenitur: et residua qualitas in maribus proprie semper reperiatur: ab antiquis concinne dictum est: lunam et venerem quibus multum inest humiditatis foeminas esse. Solem autem atque saturnum. iouem etiam ac martem mascu linos. Mercurium vero quoniam siccitatem et humi ditatem: equaliter operatur: inutroque genere socie tatem habere dixerunt. ¶ Aiunt etiam planetas ut ita dicam masculiniçare et foemini- çare secundum figuras que in sui cum sole collatio ne formantur. Nam cum ipsi solem precedentes orien tales existunt masculini. cum vero solem sequen tes occidentales fuerint feminini dicuntur. Idem etiam per figuras quas in orionte for mant habere probantur. Cum enim in locis fuerint que sunt ab oriente vsque ad cęli medium: vel ab occidente vsque ad oppositum medij cęli sub terra: sunt masculini: eo quod cum sunt orientales ea morantur in parte: a qua procedit ventus qui vocatur assabe. In duabus autem quar tis residuis sunt foeminini: ob hoc quoniam partem illam optinent vnde procedit adabor.

¶ Capitulum .7. in diurnis et nocturnis.

QUoniam item duo sunt spa- tia ex quibus tempus efficiter: Quorum alterum dies est. qui proprię masculiniçat proper calorem eiusquam vim efficacem atque mouentem. Alterum vero nox est qui feminiçat propter illius humiditatem atque quietem: Lunam ac venerem nocturnas so- lem autem et iouem diurnos esse dixere. Mer curium vero velut prediximus vtrisque socium fecere et eum in oriente diurnum in occiden te vero nocturnum esse rettulere. Infortunam autem vtramque super hos duos modos diui sere preter quod hoc non naturaliter sed per contrarium fecerunt. Nam cum res consimiles rebus quarum com plexio idonea est commiscentur earum valitu- dines meliorantur. Cum autem res dissimiles com miscentur rebus destruentibus minuetur eorum no cumentum. ob hoc ergo saturnum qui infrigi das calori diei. martem vero qui desiccant hu- mori noctis assimilauere ideo scilicet quod vterque istorum causa eius temperabitur complexio qualitati temperate complexionis assimilabitur.

¶ Caplitulum .8. in fortitudinibus figurarum que formantur secundum solis positionem.

LUna item et tres erraticę stellę soli suprapositę di- minutionem et augmentum in suis propriis viribus assu munt scilicet figuras quas in colla- tione solis effigunt: Luna nam que a sua prima corniculatione vsque ad suam primam dicothomitatem humectat: et inde vs- que ad plenilimiumplenilunium calefacit. et inde vsque ad dicothomitatem secundam desiccat. deinde vsque quo occultetur: et in directo solis existat infrigidat. Stellę vero matutinales ex quo apparent de sub radijs solis vsque ad suam stationem primam magis humectant: et a stati- one sua prima vsque ad vespertinam ascensio- nem magis calefaciunt: et inde vsque ad statio nem secundam plus desiccant: a qua vsque ad suam oc- cultationem magis infrigidant. Planum est etiam quod cum heę commiscentur ad inuicem differen tes qualitates in aere multis modis operantur secundum vniuscuiusque proprie fortitudinis victoriam

¶ Capitulum .9. in fortitudinibus stellarum fixarum.

CUm de naturis stellarum quas secundum suorum operum proprie- tatem assumunt tractatus pre dicta sequatur: hec consequenter in cipiamus: earumque variati ones per experimenta repertas commemoremus ex quibus earum similitudines cum stellis erraticis indicemus: et primum quidem earum que in ipsius circuli signorum figuris sunt memoriam premittamus. ¶ Stellarum itaque vi- res in vertice Arietis existentium commixtis viribus saturni et martis assimilantur. Earum vero que in eiusdem ore sunt vires: mercurii viri- bus similes esse perhibentur que etiam licet modicum saturni viribus assimilantur: Opus autem earum que in eiusdem pede posteriori sunt: ab operibus martis non differunt: et que in ipsius cauda lo- cantur viribus veneris sequuntur. ¶ Stellarum autem quę in tauro sunt: illius complexio que eius insistit humero: a veneris complexione non distat. et etiam saturni complexioni modicum assimilatur. Athorace vero complexio mar- tis et lunę commixtę complexioni simul fore pro- batur. At stellarum in tauri vertice lucidioris que clare rubedinis similitudinem gerit, et di citur aldebaran: illius inquam complexio a mar tis complexione non elongatur: Aliorum vero que ibidem sunt complexio saturninę complexio ni coęquatur et martialis complexionis similitu- dinem gerit aliquantisper. In eius autem cornu um cacuminibus positę idem quod mars operantur. ¶ Stellarum item que in geminorum signo sitę sunt sunt: illę que in suis collocantur pedibus a mercuriali qualitate non recedunt et quamuis modicum qualitati veneris associantur: Luci diores vero stellę in eorum coxis positę satur- turninesaturnine coęquantur complexioni. Due quoque ma gnę stellę in eorum duobus capitibus impressę sunt quarum prima mercurio in operibus assimila tur et vocatur auellar: altra vero martis com- plexionem imitatur: et dicitur abracaleus. ¶ Item in cancro duarum stellarum que in eius pede locum optinent: opus vnum est et idem: et operibus mer- curialibus assimilatur: et modicum martialibus. Earum vero complexio que sunt in eius açubene saturni mercurijque complexioni non repu gnat: Illius autem opus que in eius locatur pecto re nubisque gerit similitudinem vocaturque meelef lunę et martis operibus ęquatur. Duarum vero stellarum vires que sunt ex vtraque parte meelef: et que duo asini dicuntur a martis et solis viribus non recedunt: et manifestum est quod hęc complexio abscidit et destruit. ¶ At stellarum in leone duarum quę ipsius insitę sunt capiti: opus saturninis operibus assimilatur et martialibus etiam modicum Trium vero que in ipsius collo sunt opera: saturninis operibus parifican tur: et licet modicum martialibus operibus assimilantur. Stella vero lucida in corde leo nis posita: quam vocant regiam: quemadmo- dum iupiter et mars operatur. Stella quidem in eius dorso posita. Claraque stella in ipsius cauda locata veneris et saturni viribus coęquentur et licet modicum mercurium in operibus imi tantur. Due vero huius coxis insitę a veneris mercurijque viribus non discedunt. ¶ Item in virgine illarum quę in eius vertice: earumque que in illius oculo: necnon in eius alę meridianę extremo figurantur opera: a mercurialibus ef fectibus non remouentur et martis operibus licet parum assimilantur. Alię quoque stellę lucidę que in eius ala septentrionali necnon quę in eius dorso formantur ab operibus mercurii non discrepant: et quamuis modicum martis gerunt similitudinem. Stella vero lucida in eius ala septentrionali gesta: quam almucedeme alacaf appellant ut saturnus atque mercu rius operatur. At opus stellę quę dicitur açimech alaaçel a veneris viribus non recedit et mercurialibus aliquantisper assimilatur. In eius autem pedum summitate positę: et ex ea parte a qua protrahunt fimbrias: mercurialibus et martis viribus coęquantur. ¶ et quę iu extre mo duarum açubene scorpionis apparent: insitis operibus: saturnum atque mercuri um immitantur: et quę earum medietatem opti nent: saturni viribus assimilantur: et licet modi cum martis sequuntur complexionem. ¶ Earum quidem que in scorpione notantur illius luculentę vires quę in illius fronte sibi locum vendicant a martis viribus non recedunt. Trium etiam quę in eius ore sunt media quę lucidissima est: et parum habet rubedinis vocaturque cor scorpionis. a martis operibus non separatur et licet modicum: iouis vires as summitassumit. Quę autem in ipsius caudę nodis consti tuuntur veneris et saturni viribus assimilantur. At in eius aculeo constitutę martis ac mercurij vires imitantur. In alatha vero locatę que nubibus gerit similitudinem: eumque subsequitur: a martis et lunę viribus non recedunt. ¶ Stel larum item in sagictario: ea que sagictę cacumen indicat: martis et lunę viribus coęquatur. Ea rum autem que ipsius formam arcus exprimunt. et illę que in loco contactus manus figurantur ut iupiter et mars operantur. Quę autem in alatha vultus eius sunt. soli et marti operibus concordant. Illarum vero que sunt in loco sagictę. contactus vires: iouis viribus ęquantur: et licet modicum operibus mercurij concordant In eius autem cruribus insitę. iouis saturnique vires non postponunt. Quattu- or autem que sunt in eius cauda. viribus veneris et saturni assimilantur. ¶ Stellę quoque capri corni que eius adherent cornibus: a venerea complexione non discedunt: et martialem licet parum sequuntur. Earum autem opera que in eius ore videntur saturninis operibus coequantur et modi cum etiam veneris et martialibus: et eius in cauda formatę a iouis saturnique viribus non discrepant. ¶ Item in aquario. stellę quę in eius sunt hauritorio cum his que in ma- nu sinistra figurantur: quemadmodum satur- nus ac mercurius operantur. At eorum que in co- xis sunt vires quamplures a mercurialibus operibus non dissonant perpauce quidem earum sa turninis assimilantur viribus. In aque vero de- cursu collocatę: saturnum in operibus imitantur et ex iouis complexione modicum adipiscuntur. ¶ Stellarum vero que in piscibus ordinantur: illę que meridiani piscis verticem optinent a mer- curij viribus non discordant et quamuis modi- cum saturni vires sequuntur. In eius autem ore verisęvisę ad iouis et mercurij similitudinem ope rari non cessant: super eius caudam et supra filum meridionale constitutę a saturni complexioni bus non discrepant: et quamuis parum: mercurij viribus assimilantur. Earum item opera que sunt in ipso corpore piscis septentrionalis in ipsius scilicet spi- na: iouis opera non refutant et aliquantisper venerem imitantur. In filo autem septentrio- nali fixę velut saturnus et iupiter operantur. Stella quidem lucida super eius ligaturam consti tuta martis gerit similitudine: et mercurij modicum. ¶ Item de stellis que sunt in figuris a circu- lo signorum septentrionalibus dicamus. STellę quippe lucidę in vrsa minori formatę a viribus saturni non recedunt. et vene reas qualitates licet parum am- plectuntur. In vrsa vero maio ri locatę martis concordant complexionibus. ¶ Stelle quidem assimilatę mi- nori alatha. conformatę sub eius cauda a veneris et lunę complexionibus non disso- nant. ¶ Lucidę quoque stellę que draconis locum significant saturni martisque viribus ęquantur. ¶ Earum vero qualitates que sunt in ficaris a iouis saturnique qualitatibus non discordant. In sui quoque dorsi micha positę. mercurij saturnique vires non postponunt: quin etiam iouis et martis vires quandoque sequuntur. ¶ Stella quidem luci- da colorem rubeum optinens que dicitur açimec. ariamec. iouis martisque similitudinem por- tat. ¶ At que sunt in alfelta venerique mercu rioque similes existunt. ¶ Quę autem in viro super sua genua sedente constituuntur a mercuria- libus complexionibus faciem non auertunt. ¶ Quę dam etiam earum que sunt in affange que vultur cadens ap- pellatur: veneris mercuriique vires non abi- ciunt. ¶ Quę autem gallinę formam exprimunt his predictis assimilantur. ¶ At que figura optinet in qua est sedes saturno venerique coęquantur. ¶ Stellę vero que dicuntur illius que fert: catenę ca put: saturni venerisque opera non refutant: et que tenent similitudinem alatha que in cultelli manubro continentur: martiales et mercuria les complexiones imitantur. Lucidę que stellę il lius figurę in qua ora formantur a mar tis mercurijque viribus non recedunt. ¶ Item stellarum opera que hominis serpentem tenentis. imaginem representant. saturninis operibus assimilatur et modicum veneris in ipso quidem serpentis corpore fixę a saturno et marte in operibus non differunt. ¶ In sagictario vero locate martis similitudinem retinent venerisque modi cum. ¶ In vulture volante figuratę martis io uisque complexionem sequuntur. ¶ Et que delfini formam indicant: ut saturnus et mars operantur ¶ Clarę vero stellę in equo sitę: quemadmo- dum mars atque iupiter operari non renuunt. ¶ Stellę quidem andromedes vires vene- reas habere probantur. ¶ Trianguli vero stel- lę mercurij complexiones habere non spernunt ¶ Item de stellis que in figuris a circulo si gnorum meridionalibus ordinantur. ¶ Stellam nempe lucidam in meridiani pi- scis ore formatam viribus veneris et mer- curij similem esse manifestum est. et in eiusdem piscis corpore locatę saturno in operibus ęquiparantur. ¶ Uires autem stellarum que sunt in figura fortissimi earum scilicet que in eius vtroque sunt humero a martis mercurijque vi ribus non discrepant. Omnium vero cęterarum stella- rum lucidarum eiusdem opera ab operibus iouis ac saturni non recedunt. ¶ Ultima quo- que stellarum riui lucidissima iouem. alię vero saturnum imitantur. ¶ Quę leporis desi gnant effigiem mercuriique saturnique viri- bus non disconueniunt. ¶ Omnes autem stellę in ca ne sitę pręter illam que in eiusdem ore ponitur et idem operantur: et veneri assimlantur. Lucida ve ro stella in ipsius ore formata et dicitur ascehe re gemmia: iouis opera non postponit: et licet modicum martis operibus associatur. Com plexio quidem lucidę stellę in primo cane con stitutę mercurialibus ęquatur com- plexionibus et modicum etiam martialibus ¶ Opera vero stellarum lucidarum que magnani mi formam representant operibus saturnis atque veneris assimlantur. At quę in calice constituuntur venereas complexones non spernunt. et mercu riales licet parum imitantur. In corui qui- dem constitutione positę saturno marti- que sunt similes. ¶ Stellę vero lucidę na- uis imaginem exprimentes saturno ioui- que coęquantur. ¶ In centauro vero consti- tute illę scilicet quę eius formam humanam obti- nent veneris et martis gerunt similitudinem. Clarę autem que in ipsius equina figura sitę sunt: quemadmodum iupiter et venus operantur. ¶ LudęLucidę quoque stellę in lupi forma po- etiam martiales licet modicum. ¶ In turri- bulo vero constitutę veneri sunt similes: et ali- quantulum mercurio. ¶ Et complexiones lucidarum stellarum que sunt in corona meri- diana: que alfecca meridiana dicitur satur- nine complexionis et martialis non obliui- scuntur.

¶ Capitulum .10. in fortitudinibus .4. temporum.

STellarum itaque fortitudinum qualitates in semetipsis vt ab antiquis expertum est sunt heę: anni vero tempora quattuor esse dicuntur ver: ęstas: autu mnus: et hiems. ¶ In veris itaque tempore fortior est humiditas: hiemis nam- que frigiditate preterita ad humorum distemperan- tiam qui propter hiemis frigiditatem congelati sunt calor incipit: At in ęstiuali tempore propter solis accessum çenit nostrorum capitum calor preualet In autumnali quidem tempore vincit siccitas Calor enim ęstatis transactę humiditate exic cauit. In hiemali vero tempore propter solis remo tionem a loco çenit nostrorum capitum superat frigiditas. ¶ Quapropter cum circulus signorum naturali careat principio. velut et omnis debet cir culus: illius principium signum vernalis ęqunoctii quod est aries posuere: ab illo scilicet initium sum- psere a quo complexio crescit humida: sicut et in animatis prima pars annorum vitę est tempus in quo eorum com- plexio existit humidior. Eodemque ordine cęte ra constituere tempora. ¶ In omnium etenim animan tium complexione in primis annis preualet humiditas sicut et i vere. In illis etenim annis mollis est et tenera. In secundis autem annis vsque ad caloris stationem perfectam: velut in ęstate vincit calor. In tertijs quidem an nis in quibus est prope suam declinationem: et circa minuendi principium: fortior est siccitas velut et in autumno. Et in annis extremis in quibus ad destructionem peruenit in ipso sicut et in hieme superat frigiditas.

¶ Capitulum .11. in fortitudinibus .4. angulorum et .4. oriçontis partium.

EOdem quoque modo in qua litatibus .4. locorum oriçon- tis et angulorum: a quibus ven torum flatus ad omnem partem ichoant dicendum est. ¶ In par te namque que dicitur oriens forti or est siccitas: ob hoc quod cum per eam partem sol incedit: quicquid nox humectauit desicca- re non desinit. et quia venti qui ex illa parte flatus emittunt et generaliter orientales ap pellantur ab omni priuantur humiditate atque desic cant. ¶ Pars autem meridiana calidissima est. ob hoc quod solis calor multus est cum in cę li medio moratur. et quoniam hęc pars quantum ad nostrę regionis situm est dextra: venti qui ab ea parte: procedunt generaliter meridia- ni nuncupantur: qui calidi sunt et comburentes. ¶ Occidentalis vero pars humida est. eo quod cum sol in illa parte moratur: ea que dies exiccauit mox humectari incipiunt: et qui inde procedunt venti: quos generaliter oc cidentales dicimus mollificant et humectant. ¶ Pars autem septentrionalis est frigidissima ob hoc quod caloris occasiones que nobis in- cumbunt propter solis existentiam in cęli medio secundum nostri situs locum a nobis multum elongantur Et quoniam in oppositione solis cęli medium opti- nentis ponitur: et venti ex hac parte procedentes fri gidissimi sunt et constrictiui. ¶ Horum itaque notitia valet et proficit ad omnium partium com plexionum cognitionem in omni hora. Ideo scilicet quia planum est et apertum: quod vis stellarum effici ens secundum temporum aunorumannorum et angulorum qualita- tes mutatur. Nam cum omnes res eis assimilantur purę erunt earum qualitates et absque vllius alius commixtione. Quapropter erunt earum opera fortiora. verbi gratia. Stellę naturaliter calefacientes in modis calidis sunt fortio- res: et stellę similiter humectantes in modis humidis. Earum vero vires in istorum modorum contrarietatibus non sunt purę: sed alijs rebus admixtę sunt debiles: velut in stellarum calefacientium viribus in modis frigidis: et in stellarum humectantium fortitudinibus in modis desiccantibus euenit. Idem quoque in omnibus alijs modis euenire secundum qualita- tum commixtionem non dubitemus.

¶ Capitulum .12. in signis fixis mobilibus et communibus.

HIs itaque premissis sequitur ut pro rias partium circuli signo rum mutationes sicut no- bis aduenere adiciamus Quę sunt generales vnius cuiusque complexiones temporum quę per ea sunt assimilatę: et quedam etiam suarum pro- prietarum que soli et lunę cęterisque stell as- similantur: quas nos in sequentibus com- memorabimur post premissas signorum vires in semetipsis absque vllius alius commixtione quas eis tantum ex collatione vnius ad aliud assignamus. ¶ Prima nempe signorum differentia est: quod quedam eorum tropica: quedam ęquinoctialia: quedam quoque fixa: et quedam communia nuncupantur. ¶ Tropica namque duo sunt gradus scilicet .30. qui ęstiuali solsticij pun- ctum sine interuallo sequuntur: et sunt can- cri gradus Et alij etiam in .30. gradus punctum: hiemalis solstitij ordinatim succedentes qui sunt capricorni gradus. hęc autem his iccirco nominibus designantur: quoniam illud in eis euenire manifestum est. Nam cum sol ad isto- rum duorum signorum initia peruenit: ver sus motum qui est in altitudine contraria motui quem prius habebat tunc conuertit. Cunque fuerit in cancro ęstatem. In capri- corno vero facit hiemem. ¶ Aequinoctia lia quoque duo sunt. signum videlicet ęqui noctij vernalis punctum loco proximo subsequens. suntque gradus arietis. Et si- gnum autumnalis ęquinoctij punctum ordi natim succedens. quod est siguumsignum libre. Hoc quidem nomen sortiuntur ex hoc: quod in eis indu- bitanter euenit. Cum sol etenim eorum ingreditur initia nocti dies vbique coęquantur. ¶ Reli quorum autem signorum octo: que inter tropica et ęquinoctialia signa locantur .4. fixa et .4. no- minantur communia. ¶ Fixa vero sunt quę duo solstitialia et duo ęquinoctialia signa se- quuntur: quę sunt taurus leo scorpius aqua rius. eo quod .4. temporum mutationes: quę sole in- grediente solstitialia et ęquinoctialia con sequuntur signa principium sumunt: et sunt cum aer ad humiditatem vel ad calorem. aut ad fri gus siue ad siccitatem mutatur. Figuntur: et ma gis apparent: quotienscunque sol in his si- gnis fixis moratur. Aeris quoque qualitas tunc naturaliter existit pura. Nam propter lon gam istorum qualitatum durabilitatem earum vires apertissime recipit. ¶ Signa vero communia sunt: quę post signa fixa mox apparent quę sunt gemini virgo sagictarius et pisces Ideoque sic appellantur: quoniam inter mobilia fi xaque signa locantur: et cum suis principijs atque extremitatibus naturali fere muta- tioni consimilantur: quę vnicuique duarum qualita tum est propria: qualitatum videlicet mobi lium atque fixorum.

¶ Capitulum .13. in masculinis et foemini- nis signis.

MAsculinęque autem diurnę na- ture .6. signa iudicauerunt. .6. vero residua ad natu- ram foemininam atque no- cturnam rettulere: et vnum post aliud disposuere. ob hoc quod nocti dies adheret et iuxta eam semper existit: et quia sexus masculini sunt pro- pe foeminos: et eis frequenter adiunguntur. Huius autem rei principium ab ariete propter occasiones predictas sumpsere: et quoniam etiam ma- sculi dominantur et agunt: est que conuenientius ut sint precedentes: patientibusque honorabiliores Ob hoc igitur a masculino fecere initium Arietis et etiam librę signa masculina sunt atque diurna: eo quod circulus ęquinoctialis super ipsa protendit: a quo primus fortisque motus qui firmamenti motus dicitur sumit originem ¶ Ordo vero signorum hęc duo subsequen tium est velut prediximus: foemininum scilicet post masculinum: et post foemininum masculinum Quidam autem sub ascendente ordinem sexus si- gnorum incepere: vnum scilicet masculinum et aliud nominando foemininum: et inceperunt a mascu lino velut quidam qui signorum mobilium prin- cipia a lunę signo posuere. eo quod citius quam aliarum stellarum aliqua variationem re- cipit. Similiter namque modo sexuum signorum ini tia ab ascendente ceperunt. ob hoc quod orienti propius existit: et ordinem subsequentem ve- lut prędictum est subsecuti sunt. ¶ Quidam etiam in .4. omnia signa partiti sunt: qui et dixe re quod signa: que matutinalia masculina- que dicuntur sunt ea: que ab ascendente vsque ad cęli medium constituuntur: et que etiam sunt eis opposita ab occidente vsque ad angulum terrę. ¶ Duas vero quartas residuas foe mininas et vespertinales appellauere Imposuereque signis alia multa prenomina secundum figuras que in eis sunt. Quędam eorum etenim quadrupedi: et quedam siluestria. Quędam ve- ro multorum nominauere filiorum: et his similia edsed quoniam eorum nominum est occasio manife- sta. et quoniam huiusmodi quę sunt per has figu ras illo in loco nominari possunt: in quo no bis ad hanc scientiam vtilitatem conferent hoc in loco reticendum fore decreuimus.

¶ Capitulum .14. in affinitatibus .4. signorum et figuris.

Prima quidem partium circu li signorum inter se consimilium affinitas est quę in figuris habetur: et sicut partes inter quas vnius est diametri lon gitudo: et quę duobus re- ctis angulis subtenduntur. suntque .6. si- gna et .180. gradus. Et partes etiam inter quas est longitudo trina et que vnum rectum angulum ac eiusdem tientem circumdant: et sunt .4. signa ac .120. gradus. Partes quoque inter quas est longitudo tetragona que vnum rectum angulum continent: et sunt .3. signa atque gradus .90. Nec non et partes inter quas est exagona longitudo que vnius recti anguli bisse circumtenent. et sunt duo signa ac gra dus .60. Occasiones autem cur has solas lon gitudines et non alias obseruauere: ex hoc quod subsequitur adiscemus. Nam occasio nes obseruandi longitudinem vnius dia- metri per se manifestantur: eo quod in eius oppositione secundum lineam rectam collocantur. ¶ Figura Aspectuum.

Cunque duas maiores partes consideraue- rimus in quibus erit conuenientia quantitatis par tis ac quantitatis totius et partis: heę resi duę figurę constituentur Per conuenientiam ita- que partis erit ita: cum ad duorum rectorum an gulorum longitudinem assignabimus proportio nem quę diametri est longitudo: ab eius medietate et tertia erit scilicet medietas: ipsius longitudo tetragona. et eius tertia erit lon- gitudo ipsius exagona. ex hac autem lon- gitudine duplicata trina constituetur lon- gitudo Per totius vero. partisque conuenien- tiam fiet ita. cum a tetragona longitudine ad duas alias longitudines inter quas ipsa constituitur proportionem fecerimus: fueritque vnius proportio sesquialtera: alterius vero sex- quitertia: cum assignauerimus in quam pro- portionem ab ea ad id quod minus ea fuerit. et cuius proportio ad eam sit sesquialte- ra exagona fiet: inde longitudo. cunque ad maius ea proportionem assignauerimus et cu ius proportio sit ei sesquitertia: trinam longi- tudinem constituemus. Istarum itaque affinita tum trinam et exagonam conuenientes: appella uere: eo quod ex signis in genere conuenien- tibus constituuntur: masculina namque vel foe- mina sunt omnia. Quę autem ex diametro vel ex figura tetragona formantur: disconue nientes nominauere: eo quod in contrarie- tate signorum in genere conuenientium sem per inueniunrinueniunt.

¶ Capitulum .15. in sublimibus et infimis que pręcipientia et obedientia dicuntur.

PArtes quidem quarum longitu do ab aliquo vno eodem- que puncto punctorum ęqui- noctialium est eadem: subli- mes et infimę nuncupantur et sunt illę quarum ascensio nes et descesionesdescensiones in equis temporibus con- tingunt: eo quod in ęqualibus circumferen- tijs circulorum paralellorum ęquinoctia- li circulo feruntur. Istarum autem partium illę quę in medio ęstiualis circuli for mantur: sublimes dicuntur: et que sunt in hiemalis circuli medio nominantur infimę. ob hoc quod cum sol per ęstiualis circuli medium pro greditur. dies noctibus maiores efficit. Cum autem hiemalis circuli medietatem illumi- nat: dies noctibus breuiores esse demon- strat.

Capitulum .16. in signis se inuicem aspicienti- bus et sibi in fortitudinibus ęquatis.

DIcunt item quasdam esse partes que alijs partibus in fortitu dinibus ęquantur: cum earum lon- gitudo ab vno quolibet puncto ex duobus punctis tropicis: vna est et eadem: eo quod cum sol per quemlibet istorum duorum pun- ctorum perrexerit dies diei: noctique nox ęquabitur: et tempora horarum erunt eadem: Aiunt etiam quod heę partes propter predictas occa- siones se inuicem aspiciant: et quod vnaqueque ea rum ab eisdem oriçontis partibus ascen- dat in oriente: et in eisdem partibus in oc- cidente occumbat.

Capitulum .17. in signis sibi contradicentibus et inter quę nulla fit colligatio.

PArtes quippe que contradi- centes et extraneę nuncu pantur illę sunt inter quas ex modorum predictorum affini- tatibus nulla continetur af finitas id est nec sunt ex pręci pientibus: nec ex obedientibus nec ex se in- uicem aspicientibus que sunt in fortitudinibus ad inuicem ęqualia: nec sunt ex his quę per aliquam .4. figurarum positarum aliquam habe ant ad inuicem affinitatem id est per diametri figuram et per trigonam tetragonam quoque ac exagonam. Partes autem quas nullatenus per hos modos associari depręhendimus: sunt inter quas vnum vel .5. signa contineturcontinentur. ob hoc quod ille partes inter quas vnum signum ha- betur se non aspiciunt. ponuntur enim sibimet ex obliquo. Illę vero partes inter quas .5. signa locantur circulum per partes ęqua- les: non abscidunt.

¶ Caplulum .18. in domibus .5. stellarum er- raticarum ac solis et lunę.

PArtes namque circuli signo- rum quę domus triplici tates exaltationes ac ter mini nominantur: hisque similia: in quibus aliquam similitudinem vel dignitatem habant .7. pla netis assimilantur Domorum quidem natura est ut subiungam: quoniam igitur ex signis .12. duo sunt septentrionalia illa videlicet quę in loco çenit nostrorum capitum sunt viciniora: que de re calorem generant: quę sunt cancer et leo duobus maximis dignioribus luminari- bus pro domibus sunt attributa: et leo nis signum quod est masculinum solis domum po suere. Cancri vero signum quod foemininum est: lunę domum constituerunt. Ideoque circuli medietatem quę est a leone vsque ad capri cornum solarem nuncuparunt. Aliam vero me- dietatem quę est ab aquario vsque ad can crum lunarem appellauere. Ita ut in vnaquaque duarum circuli medietatum in solari scilicet at- que lunari. domum sibi congruentem secundum sua- rum sphęrarum ac naturarum ordinem vnusquis- que planetarum habitet. ¶ Quapropter quia sa turnus est naturaliter frigidus calorique contrarius et eius cęlum altius et remotius est a luminaribus ei duo signa capricornum et aqua- rium: quę sunt in oppositione cancri atque leonis assignarunt. ob hoc scilicet quod hęc duo capricornus videlicet et aquarius frigida sunt et hiemalia et quia iterum figurarum affinitas quę fit ex oppositione non est conueniens et in- fortuna. ¶ At quia iupiter complexionis est tem peratę: et sub saturni sphęra fertur: duo si- gna quę capricornum sequuntur: et aquarium: et sunt sagictarius et pisces: ei sunt attribu ta: eo quod ventos procreant: et res oriri com pellunt: suntque a domibus luminarium in lon- gitudine trina: et quę est conueniens et for tunij: ¶ Post hęc autem quia mars naturaliter de siccat: et eius sphęra sub iouis sphęra vo- luitur: duo signa quę post iouis hospitia locantur ei dedere: et sunt aries et scorpius quorum longitudo a luminarium dominbus est tetragona sicut caliditati destructo- rie et contradictorie conuenit: quę naturę martis assimilatur. ¶ Ueneris autem stellę quia complexionis est temperatę et sub martis sphera circumuoluitur: duo signa que mar tis habitacula sequuntur: sunt attributa eo quod res oriri faciunt et sunt taurus ac libra: quorum longitudo a domibus lu- minarium: est sextilis: quę est longitudo similitudinis: et conuenientię: et quia ve nus etiam inuenitur duarum partium plusquam duobus signis elongatur a sole. ¶ Item quoniam ex erraticis stellis mercurius remanserat qui in neutra duarum partium a sole vnquam plusquam per vnius signi spatium elongatur: et sub alijs stellis vehitur: data sunt ei duo signa residua: quę post luminarium loca locantur et sunt gemini ac virgo.

¶ Capitulum .19. in triplicitatibus et earum dominis.

TRiplicitatum affinitates cum planetis sunt heę. Quoniam igitur ęquilateri trian guli figura in semet est ęqua et conueniens: et quia 3. circuli sunt terminati- ones çodiaci circuli: ęquinoctialis videlicet circulus et duo circuli solstitiales 12. ço diaci circuli partes in .4. triangulos ęquila teros diuisere. ¶ Prima ergo triplici- tas est ex ariete leone et sagictario: quę sunt signa masculina: suntque solis et io uis et martis domicilia. Quapropter hanc triplicitatem soli et ioui repulso marte de dere: eo quod mars est ex haiç contrario haiç solis: Huius autem triplicitatis primus dominus est in die sol. In nocte vero iupiter. Arietis eti am signum circulum eqnoctialem sequitur et leo vicinior est ęstiuali circulo. Sagictarius autem hiemali circulo propior existit. Est et hęc triplicitas septentrionalis eo quod do minium habet ibi iupiter. arietis etiam signum circulum ęquinoctialem et res oriri compellit: necnon ventos septentrionales adducit: pręter quod quia in ea est domus martis: qui ibi so cietatem habere dicitur septentrionali ven to: aliquantulum ex occidentali commiscetur. Quapropter colligitur inde ventus ex septen- trionali et occidentali commixtus. Mars enim huiusmodi ventos adducit. pars etiam occidentalis est foeminina. ¶ Secunda vero triplicitas quę est ex tribus signis foe- mininis tauro scilicet et virgine ac capricor- no collecta Lunę venerique assignatur eo quod illa est ex haiç lune. Istius vero triplici- tatis in die dominus est luna et in nocte ve- nus. ęstiuali quidem circulo taurus: ęquino- ctiali virgo. hiemali vero capricornus est proprior. Hęc autem triplicitas meridiei con uenientior est: propter veneris in ea do- minium: hę cetenim stella huiusmodi ven- tos adducit: eo quod eius vis per calorem et humiditatem hęc efficit: pręter quod propter sa- turni domum quę est capricornus: et propter eius in ea societatem venti qui per hanc nascentur triplicitatem ex meridionali et ori entali coadunabuntur: conntrariocontrario modo triplicitati primę: ob hoc quod saturnus ven- tos orientales adducit: eo quod est ex haiç solis. ¶ Tertia quidem triplicitas quę ex tribus signis masculinis: geminis scilicet et libra ac aquario. colligitur saturno et mercurio attribuitur: eo quod in illa domus eorum habentur: huius autem diurnus dominus est saturnus: quoniam est ex haiç diei. noctur nus vero dominus est mercurius. Signum quoque geminorum ęstiuali circulo propius existit: et libra circulum ęquinoctialem sub sequitur. aquarius autem hiemali circulo vi- cinior habetur: hęc autem triplicitas orien tali vento magis conuenit: propter saturni do minium. atque iupiter saturno in haiç assi milatur est enim diurnus: erunt venti qui huius triplicitatis occasione prouenient inter septentronalemseptentrionalem et orientalem. ¶ Quartam autem triplicitatem faciunt cancer scorpi us et pisces. Restat igitur ut marti do- netur et ut ipse in ea dominium exerceat: eo quod scorpius est eius domicilium: asso- ciantur ei in dominio: propter haiç: et eo quod hęc signa sunt foeminina: in nocte qui dem luna in die vero venus. Cancer item ęstiuali: et scorpius hiemali: pisces autem equinoctiali circulo propiores: existunt. Ista quidem triplicitas ventos occiden tales efficit: propter in ea martis lunę- que dominium: ac quia venus ei associa- tur: erit ventus ex occidentali meridio nalique collectus.

¶ Capitulum .20. in exaltationibus.

SIgnorum quippe modi qui luminarium et stella rum erraticarum exalta tiones dicuntur: sunt velut subiungam. Sol etenim cum in arietis signo fuerit ad altiorem circuli medietatem septentriona- lem mutabitur: Cunque librę signum ingredi tur ad inferiorem circuli medietatem meri dionalem proprium iter aduertit. Quapropter arietis signum in quo longitudo dierum: eorumque caloris naturalis augmentum in- choat: solis exaltationem posuere: libram vero propter prędictarum occasionum contrari etates: eiusdem casum fore dixere. ¶ Saturnus autem ut eius a sole longitudo foret opposi tionis: sicut et in domibus: eo quod vbi ca- lor crescit frigiditas remittitur: et vbi fri- giditas intenditur calor remittitur librę si- gnum pro exaltatione. arietem vero pro casu re cepit. ¶ Item cum luna fuerit in arietis signo cum sole quod est eius exaltatio. quoniam post hęc prius apparebit in tauro: in quo initium augmenntiaugmenti sui luminis erit quasi prin cipium: fuit eius exaltatio in tauro: quod est primum suę proprię triplicitatis signum. In scorpione vero signo quod in illius opposi- tione formatur: eius casus designatur: ¶ At quia iupiter est autor ventorum septentrionalium qui res oriri faciunt et quoniam cum in maiori declinatione septentrionali fuerit que est in cancro: ipsius vis propria apparebit ven- tosque septentrionales efficiet: ei cancri signum exaltationem et capricornum casum tribuere. ¶ Mars autem quoniam naturaliter est com- burens et maxime cum in capricorno fue- rit: eo quod eius declinatio tunc est in parte meridionali in capricorno iouis exal- tationi contrario sublimatur Cadit autem in cancro. ¶ Rursus quia venus naturaliter hu mectat: maxime autem in signo piscium: in quo veris humiditas apparere eiusque vis naturalis incipit crescere: in piscibus exaltatur et in virgine cadit. ¶ Mercurius autem quoniam desiccat: in contrarium veneris in signo scilicet virginis exaltatur: in quo autumnus qui est siccus incipit apparere: cum eius iterum propria vis crescit in veris contrarium: est et eius casus in signo piscium.

¶ Capitulum .21. in terminis

TErminorum quidem modi duo sunt. Quorum alter ęgi- ptius alter vero caldaicus appellatur. At qui ęgiptius di- citur maxime a domorum do minis accipitur Caldaicus autem a dominis triplicitatum assumitur: sed ęgi- ptius nec in ordinibus semper nec in vni uscuiusque quantitatibus id quod pro radice ge- neraliter est positum in terminorum modis ve raciter mutatur. Nam primos in ordine domo rum dominis et quandoque triplicitatum: quandoque vero exaltationum dominis attribuunt: ut in libra non a venere: sed a saturno. in ariete quo- que non a marte sed a ioue coeperunt. Si dominos igitur triplicitatum et non alios secuti sunt: cur in capricorno a mercurio et non a venere sumpsere exordium. Item si dominos exaltationum et non alios secuti sunt cur in cancro a marte et non a ioue initiarunt. Rursus si in his non sequebantur nisi plane- tas: quorum plures sint predictarum fortitudi nes cur in aquario: principium fecerunt a mercurio qui solam habet in eo triplici- tatem: et non a saturno: qui domum ibi atque triplicitatem possidet. In capricorno etiam a mercurio qui nullam habet auctorita- tem ibi incoeperunt. Reliquorum vero termino- rum ordo ad hunc modum reperitur. In quan- titatibus quoque terminorum nullum ordinem obseruare videntur. nam in horum omnium termi- norum numero qui vnicuique planetarum colli gitur: quem cum numero annorum planetę eius dem esse quantitatis denunciant: nulla est ratio quę secundum hoc esse vitę quantitas pro- betur. At si dixerimus et concesserimus quod qui inde colligitur verus sit numerus. aut ab ęgy ptijs affirmatur. isdem numerus fortasse colli- gentur: et si terminorum quantitates multis diuersisque modis variarentur: Quidam autem qui id in hęc affirmare videtur: quod eis phisica ratione satis videtur sufficere dicunt: quod cum tempora ascensionum terminorum vniuscuiusque planetę collecta fuerint vna eademque quantitas in omnibus climatibus ex eis na scetur: quod falsum esse mauifestummanifestum est. Sunt etenim in hęc secuti id quod in insipientium libro reperitur: et pro ascensionibus ęquales adiunctiones sumpserunt: hęc autem veritati contrarium esse nullus ambigit. Inuentum est enim in hoc libro quod ascensiones virginis ac librę in linea ęquinoctiali lineę paralella quę per in- feriorem ęgyptię regionis locum habet tran situm: sunt vnicuique duorum signorum prę dictorum .37. tempora et triens: et quod ascensio nes etiam vniuscuiusque duorum signorum le onis ac scorpionis .35. sint tempora: sed geometrica ratione probatur leonem et scor pionem plus .35. temporibus: virginem aut et lihramlibram minus supradictis temporibus ascen dere. Item hij qui hanc adduxere ratio nem: non eas secuci sunt terminorum quan titates quas quamplures hominum affir marunt: In multis etiam locis mentiri ne cessarium reperitur: At ut eorum sententia fir mior appareret gradus in minuta diui serunt: nec tamem ob hoc eos veraces sed men dacissimos in hęc ut prediximus affirma mus: Eorum autem termini quos hic prędi ctis rationibus vituperamus sunt hij ve lut dixere vt inferius. ¶ Quod autem ex predictis gradibus vnicuique istorum planetarum col ligitur: est hoc. Saturno .57. ioui .79. marti .66. veneri .82. mercurio .76. quo rum omnium collectio est .360. graduum. ¶ Alterum vero modum quem caldaicum ap- pellarunt: per triplicitatum dominos ratiocinantur: sed eorum rationes et apertiores et magis sufficientes inueniuntur: et tamen nec in ordi- nibus nec in quantitatibus planetas qui triplicitatibus dominantur semper imitantur. Termini ęgiptiaci In arieteIupiter6Uenus6Mercurius8Mars5Saturnus5 CancerUenus8Mercurius6Iupiter8Saturnus5Mars3 GeminiMercurius6Iupiter6Uenus5Mars7Saturnus6 CancroMars7Uenus6Mercurius6Iupiter7Saturnus4 LeoneIupiter6Uenus5Saturnus7Mercurius6Mars6 UirgineMercurius7Uenus10Iupiter4Mars7Saturnus2 LibraSaturnus6Mercurius8Iupiter7Uenus7Mars2 ScorpioneMars7Uenus4Mercurius8Iupiter5Saturnus6 SagictarioIupiter12Uenus5Mercurius4Saturnus5Mars4 CapricornoMercurius7Iupiter7Uenus8Saturnus4Mars4 AquarioMercurius7Uenus6Iupiter7 Mars5Saturnus5 PiscesUenus12Iupiter4Mercurius3Mars9Saturnus2

AriesThis table is printed on the bottom half of b3v but had to be inserted here in order to comply with the line breaking.Iupiter8Uenus7Saturnus6Merc5Mars4 TaurusUenus8Saturnus7Merc6Mars5Iupiter4 Gemin.Saturnus8Merc7Mars6Iupiter5Uenus4 CanceMars8Iupiter7Uenus6Saturnus5Merc4 Leo.Iupiter8Uenus7Saturnus6Mercu5Mars4 UirgUenus8Saturnus7Merc6Mars5Iupiter4 Libra.Saturnus8Merc7Mars6Iupiter5Uenus4 ScorMars8Iupiter7Uenus6Saturnus5Merc4 SagiIupiter8Uenus7Saturnus6Merc5Mars4 Capric.Uenus8Saturnus7Merc.6Mars5Iupiter4 AquariSaturnus8Merc.7Mars6Iupiter5Uenus4 Pisc.Mars8Iupiter7Uenus6Saturnus5Merc4

Horum autem sententia breuiter et absque libro memorię commendari potest. Primę nam que triplicitati quę est ex ariete leone et sagictario terminorum apud eos diuisio in vnoquoque signorum eius vna est et eadem Primum etenim terminum dant domino tripli- citatis qui est iupiter: Secundum domino tripli citatis sequentis et est venus: Tertium autem et quartum duobus dominis triplicita- tis geminorum qui sunt saturnus ac mer curius: Quintum quoque domino reliquę triplicitatis: et est mars. Secundę vero tri- plicitatis quę ex tauro virgine et capri- corno colligitur: vnum quodque signorum vna ea demque diuisione partiuntur: assignantque primum terminum veneri: propter eius in ea dominium. Secundum vero et tertium duobus dominis triplicitatis geminorum qui sunt saturnus et mercurius. Post hęc autem quar- tum marti. Ioui reliquum assignauere: Hunc quidem ordinem maxime secuti sunt in duobus reliquis triplicitatibus: prę ter quod tertię triplicitatis quę duos do- minos habere dicitur saturnum scilicet mercuri um. primam in die partem saturnus: in no- cte vero mercurius assumit. Modus autem quantitatis terminorum qui in vnoquoque si gno reperitur et qui supradictum obseruat or dinem vnus quidem est et manifestus: nec eorum differunt quantitates nisi ęquali diminutione. Nam vnusquisque terminorum in quantitate vnius gradus a pręcedenti mi nuitur .7. Posuere etenim primum cuiusque signi terminum .8. graduum: secundum .7. tertium .6. quartum .5. quintum autem .4. qui est finis .30. graduum: Ex quibus omnibus in die colliguntur saturno .78. gradus. In nocte vero .66. et ioui .72. marti .60. veneri .75. Mer- curio autem in die .66. in nocte vero .78. At istorum duorum id quod ab ęgyptiis dictum est magis veritati concordat: eo quod ęgi ptiorum librorum auctores ex hoc quod natiuitatibus inuenerunt esse commemoratum eos collegerunt et in suis libris scripserunt quas exemplari via graduum terminorum ordinauerant: In his in quibus opus haberent et quoniam hij qui libros composuerunt termi- norum ordinem non scripsere: nec in suorum librorum aliquo numerauere: necessario du bietates et deceptiones in eis reperiuntur. ¶ Nos autem in quodam libro vctustissimovetustissimo cuius pars maior pręvetustate nimia consumpta fuerat: et perforata termi- nos inuenimus: in quo id quod ex ordine et quantitate terminorum continebatur natu raliter rationabiliterque fuerat ordinatum. Item in eo prędictarum natiuitatum gradus reperimus et quot etiam haberet vnusquisque planetarum: concordabatque cum hoc quod in libris priorum inuenitur. Erat etiam in eo ser mo valde longus in quo ipsi termini mul tis necessarijs probabantur: sed propter eius nimiam vetustatem: et crebram filorum perforationem eum contrascribere nequimus Eiusque rationes omnes nobis difficiles et ob scure videbantur Partes tamen terminorum que nos ad hęc intelligendum multum iuuere: circa libri finem integre et absque lęsione remanserant et quicquid illic ex termi- nis inuenimus in hoc loco subiungitur In ordine namque considerabatur in vno- quoque signorum dominum exaltationis tri plicitatis ac domus: et quicunque eorum du- as istarum haberet in signo potestates et si foret infortuna pręcedebat in ordi- ne. Quod si modus infortunarum non sic inueniretur in fine signorum ordinabatur. et item pręcedebant exaltationis domi ni: postea triplicitatum: deinde domorum domini subsequebantur secundum signorum or dinem. Quicunque vero duas haberet in signo potestates habenti vnam potesta- tem in ordine pręponebatur: pręter quod in leone et cancro: qui sunt solis et lunę domicilia: quibus tertiumterminum(DJ) non assigna- tur. prmum vniuscuiusque signi terminum: alteri in fortunarum ascripserunt. Nam primum cancri terminum marti: leonisque pri mum saturno donarunt. Istorumque duorum planetarum ordo in his duobus signis preibat eo quod in alijs omnibus ipsi lo- cabantur extremi. Modus itaque quan titatis terninorumterminorum est ita: cum alicuius pla netarum nec in eodem signo nec in sequen- tibus vsque ad quartum signum duę potesta tes inueniebantur: si esset aliqua duarum fortunarum: quę sunt iupiter et venus .7. ei gradus assignabant. Si vero foret in fortunarum altera quę sunt saturnus et mars .5. gradus ei donabant. Mer- curio autem quoniam est commixtus .6. gradus at- tribuebant: qui sunt finis .30. graduum: Et quia quidam eorum duas habent pote states ut venus quę in tauro domum ha bet et triplicitatem: augmentetur: etiam in eo eius potestas: et ideo quia luna nihil habet in terminis: vnus eius gradus sic se habentibus superadditur: siue in eo dem signo siue in sequentibus vsque ad quartum: hęc habuerunt. Inuenimus etiam in predicto libro vnicuique istorum super pronotasuper pronota: cf. MS M: super (DJ) punctum vnum. Illę ergo gradus qui ter- mino planetę duas habenti potestates superadditur a residuis planetarum termi- nis vnam solam ibi potestatem habentium au ferebatur maximeque saturno: primum de- inde ioui surripiebatur: eo quod tardus est eorum motus. hii autem termini sic ordinantur Ex quibus in vnum redactis saturno .57. assignantur. marti .66. veneri .82. mercu- rio .76. ioui .79. qui simul collecti. gra- dus .360. efficunt. AriesIupiter6Uenus8Mercu5Mars5Satur4 TaurusUenus8Merc7Iupiter7Satur2Mars6 Gemin.Merc7Iupiter6Uenus7Mars6Satur4 CancMars6Iupiter7Mercu7Uenus7Satur3 Leo.Saturni6Merc7Mars5Uenus6Iupiter6 Uirg.Merc7Uenus6Iupiter5Saturnus6Mars6 LibraSaturnus6Uenus5Mercu5Iupiter8Mars6 Scor.Mars6Uenus7Iupiter8Merc6Saturnus3 Sagi.Iupiter8Uenus6Mercu5Saturnus6Mars5 Capric.Uenus6Merc6Iupiter7Saturnus6Mars5 AquariusSaturnus6Merc6Uenus8Iupiter5Mars5 PiscesUenus8Iupiter6Mercu6Mars5Saturnus5

¶ Capitulum .22. in duodecimis.

SUnt etenim quidam qui per par es prędictis partibus bre uiores demum diuiserunt: eas locos et gradus nun cupantes: locos scilicet duode cimam vnius signi partem di- xerunt. quę est duorum graduum et semis: posuerunt etiam earum dominos: dominos domorum secundum signorum successionem. Quidam vero per alias partes per .10. scilicet signa diuiserunt se cutique sunt in ordine: id quod caldei in ter minorum ordine sequębantur. Sed quoniam isto- rum modus inconueniens est: eum postpo nendum fore putamus Alium vero modum quem imitari debemus: quia conueniens est imitabimur. In duodecimis igitur et terminis a duobus punctis ęquinocti alibus et duobus solstitialibus pro ut librorum auctores explanauere incipiemus: et quoniam naturę vires earumque similitudines pro prię depręhenduntur: non nisi a duobus pun- ctis ęquinoctialibus et duobus solstitia- libus velut prędiximus inceperunt: nec vllam aliunde incipiendi habuere occasi- onem. Nam si aliud initium pręter hęc repe- riretur oporteret necessario ut in eorum na tura in istius scientię profectione: nil proficere concedatur: vel ut in aliquo prodesse et concedatur et obseruetur. Quod si quis concesserit decipietur eo quod circu li signorum partes per quas heę vires eueniunt non obseruauerit.

¶ Capitulum .23. in almugea id est in visionem ad inuicem facie ad faciem: et in alchina- ra id est splendore: et in his similibus.

ERraticarum quidem stellarum similitudines in signis sunt velut prędiximus. Item quod planetę proprię habeant almugea simili ter ostenditur: cum eorum vnusquisque aliquam in figura cum sole vel luna societatem habuerit: modo qui dicitur almugea: hoc est ut sit inter vnumquodque et so lem ac lunam ex longitudine: quantum est inter ipsius domum et domum solis: aut lu nę ex longitudine: veluti si venus esset in sextili aspectu alterius luminaris: ita quod a sole occidentalis vel a luna foret ori entalis esset tunc in almugea. hic est er go modus almiega vniuscuiusque plane- tarum cum luminaribus. ¶ Hoc autem se- quitur alchinara quę fit cum fuerit in sua haiç et in eius simili ex locis sibi conuenien tibus. Cunque duas vel plures auctoritate a- liquis eorum habuerit: in loco sui gaudij et honoris esse dicitur: Eorumque vires tunc au gnentanturgmentantur eso quod signis in quibus sunt assi milantur: quę vires eorum adiuuant: Di- cuntur etiam gaudere cum signis in quibus fuerint prędicto modo non assimilantur: sed planetę quę fuerint ex eorum haiç: ipso rum locis assimilantur: Quę similitudo li cet remotissima sit: est tamen aliqua. Cunque in locis extraneis scilicet in haiç. suis haiç con- trarijs inueniuntur: eorum vires proprię val de decrescunt: et tunc sunt eorum com- plexiones: signorum in quibus fuerint complexioni contrarię. Quapropter fi et ex hoc opus ex duabus naturis col- lectum.

¶ Capitulum .24. in alictisal id est continuatione et alnisigref id est separatione: et in alijs for titudinibus

HUius capituli generale est verbum: quod planetę qui pręcedunt et qui alio rum petunt coniunctionem sint in eorum alictisal: nisi grandis sit inter eos lon gitudo quę duabus medietatibus corpo rum duorum planetarum maior existat: si fuerit alictisal ex coniunctione vel ex di ctarum figurarum aliqua pręter quod vtile est in ictisal coniunctionis eorum latitudi- nem considerare. Similiter etiam valet in alnisi gref coniunctionis eorum latitudinem consi derare. In alictisal autem cętera figurarum hęc obseruare superuacaneum est. eo quod omnes eorum radij vsque ad terrę dimi dium semper extenduntur: ibique ex omni par te coniunguntur: Manifestum est etiam ex prę missis quod omnium planetarum vires inuelti- gandę sunt ex eorum naturis propriis et ex signis: nec non ex figuris quas ha- bent in collatione solis: anguli quoque secundum horum omnium prędictum modum. ¶ In ho um autem virium quantitate scire debemus quod cum fuerint orientales et eorum motus pro- prius augmentabitur: erunt tunc quam fortes esse poterunt: Cunque minuetur eorum motus occidentalesque fuerint: erunt debiles quan tum esse cuibunt.cuibunt, cf. MS M: quibunt (DJ) ¶ Idem etiam eis con- tingit: secundum suorum oriçontium qualitatem. Nam cum in cęli medio fuerit vel cum ad cęli medium ascenderint: erunt fortis simi. gradatim autem a fortitudine decli- nant secundum eorum a cęli medio remotionem. Cum enim in ipso orientali puncto oriçon tis extiterint non erunt ita fortes: in oc- cidentali vero minus: et cum sub terra fuerint in oppositione medii cęli: vel inter occidentem et angulum terrę: minus ad- huc fortes existent. Similiter etiam for- tes esse dicuntur cum non ex hac sed ex a lia figura aliquam habuerint cum ascenden te societatem. Cum autem istorum nil fue- rint debiles erunt et nullam fortitudi- nem habere putabuntur.

Incipit subsequenter tractatus secundus libri .4. in quo sunt .13. capitula.

Capitulum pri- mum in istius scientię generali diuisione.

EOrum ita que in qui- bus prę mitten- da susten tantur et qui bus in inqui sitione: progno sticandi particu- laria v- ti opor- tet: ea quę generalitur a nobis premissa sunt satis sufficiunt. Nunc autem velut consequens est sermo particularium que hoc modo pro- gnosticandi depręhendantur: post predicta subiungatur in quo directum tramitem rebus- que naturalibus conuenientem exequemur Dicemus ergo quod quia stellarum prognostica- tio in duo diuiditur: quę sunt maiores et potiores eius partes: quarum prima et que magis est vniuersalis illa pars est: que scitur quid in regionibus ac terris futurum sit vocaturque pars vniuersalis. Secunda vero pars quę predicta minus est vniuersalis est illa qua quid vnicuique futurum sit deprę henditur nominaturque natiuitatum scientia: vni- uersalem pertem premittendam dignum fore puta ui. Eo quod hęc vniuersalis alteratur occasi onibus que particularium fortiores et maiores esse dicuntur. Quapropter quia debiles naturę sub for tioribus et particularia sub vniuersalibus in suis omnibus qnalitatibus continentur. necesse est ut qui obseruare quęrunt par ticularia: ea quę sunt vniuersiliora et ma ioris occasionis prius obseruare festinent Et quoniam ex his vniuersalibus obseuatonibus quedam generaliamgeneralia(DJ). regionum indicant: quędam vero generalia terrarum: quędam etiam im- pedimenta maxima et generalia velut pręlia mortalitates fames: terrę motus submersiones et his similia: quedam autem mino- ra his prędictis impedimenta demon strant: quę in quibusdam horis contingunt ut anni temporum mutationes: caloris ac frigo ris ac ventorum augmenta eorumque dimi nutones: intentiones: et earum atque remissiones habundantię pluuiarum ac siccitates et his similia: et quia quod ex his duabus par tibus precedit: est scientia eorum et que generaliter in regionibus futura sunt: magnorumque im pedimentorum proter predictas occasiones. In qua rerum cognitione duobus proprie vtimur: quo- rum alterum est signorum et stellarum in vnoque climatę similitudo: alterum vero sunt signa in horis et horis ac in similibus partibus con tingentia: secundum lunę et solis eclipticas con- iunctiones: atque pręuentiones atque secundum er raticarum stellarum de sub radijs appariti ones: earumque secundum stationes: naturalem ser- monem communium qualitatum premittimus: super quas omnium gentium qualitates in maiori parte pro- prias adiungemus que sunt corporis et anime: cum non longe sint a modis naturalibus qui per stel las signaque similia contingunt.

¶ Capitulum .2. in vniuersalibus proprietatibus climatum.

SUnt quippe quedam gentium proprie tates qua generaliter in line- is paralellis etenim angu- lis terrę contingunt: propter eo rum similitudines cum circulo signorum ac cum sole. Nam quia pars illa terrę in qua sustentamur est in vna duarum quartarum septentrionalium: his qui in ea morantur sub lineis paralellis meridiei proxi- moribus et sunt lineę que protenduntur inter punctum solstitialem ęstiualem: et punctum ęquinoctialem sol per çenit suorum capitum currit eosque comburit: ideoque nigra sunt eorum corpora: ni grique crines et crispi cum asperitate. facies eorum sicca: et corpora macilenta: naturę quoque eorum sunt calidę: et animę qualitates in ma- iori parte sunt crudeles propter longam et assi duam solis moram: in eorum regionibus: et hi sunt qui generaliter ęthiopes ab eis vocantur et non solum in his hęc caloris qualitas eis apparet: verum etiam in aere circumdante calor intensus in omnibus animalibus et in vege tabilibus quę apud eos sunt depręhenditur. ¶ In illis autem qui sub lineis peralellis proprio ribus septentrioni morantur id est qui in locis sub enetnaz positis habitant: quia magna est eorum remotio a circulo signorum et so lis calorem vincit frigiditas. Quapropter quia magna est eorum humiditas multęque vegetationis nec est apud eos calor qui eam desiccat: sunt eorum colores albi: et cri nes plani corpora magna atque carnosa: frigidę sunt etiam eorum naturę: nec non anima- rum habitudines Similiter sunt feroces: propter longam et assiduam frigoris moram in eorum habitationibus: est etiam secundum earum rerum qua litates: hiemalis qualitas in eorum aere et magnitudo est in herbis: tardęque coeunt eorum animalia hij quidem sunt qui secundum maiorem partem sclaui dicuntur. ¶ At qui morantur inter punctum solsticialem ęstiualem et benetnaz quia sol ad çenit suorum capitum non peruenit nec ab eis in hora meridiei multum elon gatur: et quoniam est eorum aeris complexio tempe rata et quandoque variantur propter quod non ei grandis accidit variatio: de calore ad frigus: mediocres habent colores. Est et eo rum corporum magnitudo moderata. na tura quoque bonę complexionis: et sunt eorum habitationes absque interuallis. Animę vero qualitates domesticę sunt et suaues. Horum autem hij qui meridiei sunt propriores in ma iori parte melioris sunt ingenij: et acu- cioris intellectus: et in scientia rerum stel larum fortiores: propter circuli signorum et stellarum erraticarum loco çenit capitum eorum propinquitatem. Suarum etiam animarum motus stellarum motibus assimilantur in fe stinatione subita perueniendi ad rem: et in hoc quod sunt inuestigatrices et obseruatri ces scientiarum que dicuntur attahalem Sed qui genera liter orienti sunt propriores: maioris sunt ma sculinitatis et fortiores animę: omniumque su- orum rerum detectores existunt: eo quod orien talem partem ex natura solis atque diur- nam masculinam item et dexteram esse di- cendum est. Quemadmodum et in animalibus de xtrę partes conuenientiores et in vigo- re fortitudineque validiores inueniun- tur. Qui autem in occidentali parte moran tur: magis sunt foeminniifoeminini: animęque suę molliores: sua etiam in maiorum parte tegunt et abscondunt eo quod hęc pars lunaris est Lunę vero primus ascensus et prima eius post coniunctionem apparitio semper est in ea parte a qua ventus occidentalis suos flatus emittit. Quapropter hęc pars foemi nina nocturna sinistra dicitur in contrarium scilicet partis orientalis. ¶ In vnaquaque vero istarum partium universalium particulares debent esse qualita tes ex animę qualitatibus ac moribus naturali- bus. Nam sicut ambientis aeris qualitates in predictis lo cis secundum maiorem partem calidis vel frigidis seu temperatis inter se differunt: ita se habet eorundem locorum atque terrarum proprietas ad augmentum vel diminutionem: siue propter or dinem loci in dispositione: seu propter eius ele- uationem vel depressionem: vel propter hoc quod iuxta ipsos est: et ut quidam rursus propter suorum agrorum habilitatem proprie sunt agricul tores. Quidam vero sunt nautę propter maris affinitatem. Quidam autem sunt diuites pro- pter suę regionis fertilitatem. ¶ Simili- ter in vnaquaque regionum proprias homi nis naturas inuenimus secundum na- turalem similitudinem quę est inter cli mata particularia et stellas ac signa. Has vero prędictas variationes: non nisi secundum maiorem partem protulimus: quin ali ter ideo non tamen qua ut prędiximus in rerum singulis euenire possit. Nunc autem neces se est ut nominatim in oportuna quan titate particularia generaliter indicemus.

¶ Capitulum .3 in similitudine regionum cum triplicitatibus et stellis.

QUoniam igitur figurę tripli- citatum quę formantur in cir- culo signorum sunt .4. ve- lut ostensum est in pręmis sis Et arietis leonis ac sa gictarij triplicitatem inter septentrione et occidentem esse diximus: cuius primus dominus est iupiter: est enim septentrionalis cui mars in dominio asso- ciatur quoniam est occidentalis. Tauri vero vir ginis et capricorni triplicitatem inter me ridiem et orientem cuius primus dominus venus quia est meridiana eique in dominio saturnus associatur est enim orientalis. Geminorum autem librę et aquarij triplicitatem inter septentri onalem et orientem cuius primus dominus saturnus quoniam est orientalis: eique iupiter in dominio as- sociatur est enim septentrionalis. Cancri quoque scorpionis ac piscium triplicitatem inter meridiem et occidentem: cuius primus do- minus mars: est enim occidentalis cui ve- nus in dominio quia meridiana est as sociatur. ¶ Quoniam hęc ita sunt habitationisque nostrę locus in .4. quartas diuiditur: quę triplicitatibus numero sunt ęquales eiusque latitudo diuiditur a linea quę transit per nostrum mare: et incipit a loco qui vocatur transitus abrucalis peruenitque ad flumen qui dicitur citicon: et est in dorso montano quod ei ex orientali parte subsequitur: et per hanc lineam diuiditur quod est inter septentri onem et meridiem Longitudo vero ipsius a linea quę transit per flumen occidenta le et per pelagus quod aggion nabartis nun cupatur: et per stagnum quod mautis appel- latur: et hęc linea diuidit quod est inter orien tem et occidentem: heę .4. quartę triplici- tatibus in dispositione conueniunt. ¶ Habi- tabilis igitur loci prima quarta quę inter septentrionem et occidentem ponitur ea in parte terrarum est quę vocantur felito ala- tię: et sunt terrę quę generaliter vrubem appellantur. Quarta vero in istius oppo sitione posita inter meridiem et orientem in parte terrarum est: quę nuncupantur ito sie orientales: et pars meridiana terra rum et: quę dicuntur asia maior: Tertia quidem quarta inter septentrionem et orientem constituta in parte terrarum quę vocantur sefume collocatur. et est in parte septentri onalis maioris asię. Quarta autem quę in huius oppositione inter occidentali um meridionaliumque ventorum flatus po nitur: in parte terrarum quę dicuntur ithosie occidentales ordinanturordinatur(DJ): quę generaliter nominantur linugue. ¶ Item in vnamquaque istarum prędictarum quartarum quod ex suis partibus circa totius habitabilis terrę dimidium continetur illius ordo respectu illius quartę cuius pars est: dispositioni eiusdem quar tę respectu totius habitabilis terrę con trarius est. Nam in quarta que vrukin dicitur quę respectu vniuersę terrę habita bilis inter septentrionem et occidentem con stituitur: illius ordo quod circa terrę dimidium est: in angulo qui est in oppositione illius anguli in quo hęc quarta conformatur ap propinquat: et est meridianus orienta- lis. Idem et in alijs quartis indubitanter eueniet ita quod vnaqueque istarum quartarum duabus triplicitatibus ad inuicem oppositis assimiletur. Ipsius etiam partes quę circa terrę dimidium sunt ei cui illa pars appropriant: quę etiam in contrarium illius cui generaliter illa quarta appropinquat ap- priatappropriat. Alię autem partes ipsius generali qua litati illius quartę concordabunt. Oportet etiam ut cum stellis triplicitatis ipsius quartę in similitudine stellę que in cęteris triplici tatibus dominium habent accipiantur: et ne cesse est ut in omni habitatione sumantur stellę que ipsi triplicitati solummodo dominantur in vnaquaque quarta pręter in illis partibus que sunt versus medietatem habitationis in quibus stella mercurij cum stellis que triplicitatibus dominantur accipietur: quoniam est ex communi commixto- que genere. Necesse est igitur secundum hunc ordi- nem ut partes quę sunt inter septentrionem et occidentem habitabilis terrę id est illa quar- ta que vruliyn appellatur: triplicitati que est inter septentrionem et occidentem assimiletur que tripli citas ex ariete leone ac sagictario colli gitur. Et generaliter erunt domini istius triplici tatis iupiter et mars cum fuerint vespertini Generales autem gentes has partes inha bitantes sunt homines terrę britanię: galatię germanię: bestranię: italię: gallię: appu lię: et sicilię: torimię: calitę: necnon et hi- spanię. Oportet igitur ut quamplures istarum regionum homines propter istius triplicitatis do minium: et propter stellas eorum dominatrices non humilientur sed libertatem appetant et arma concupiscant: laborent et sint bellicosi nec non periti regiminis nitidi sint ac mundi et magnanimi. At quia iupiter et mars in isto rum associantur dominio: cum sint vespertini: et quoniam huius triplicitatis primę partes sunt masculinę: postremę vero foeminę ac cidit his gentibus circa mulieres non esse çelotipos sed earum concubitus vilipendere sodomiticumque scelus magis appetere et circa hęc plus çelotipos existere: et qui hęc perpetrauerit: se turpe quid commisisse non extimet: Illę vero in quam perpetratur: ut in hęc effoeminetur et mollescat: et ut postponen- dum fit nullatenus putet: animositates etiam teutaretentare consuescunt et in bonis operibus ac fidelitate versantur. consanguineitates diligunt et omne quod bonum est et honestum ac laudabile non postponunt. ¶ Harum autem omnium pręfatarum regionum: britanię regio nes et galatię germanię ac saturnie ari eti proprię assimilantur et marti. Quapropter qui eas inhabitant in maiori parte siluestres sunt et feroces animarumque qualitates fera rum qualitatibus assimilantur. Regiones autem italię et apulię atque gallię: necnon et sicilię leoni assimilantur et soli. Qua de re remorantes in eis: sunt periti regiminis et bene agunt: omnium etiam ac laudabilium ope rum sunt imitatores. Sed tormię mal tę hispanięque regiones sagictario et io ui assimilantur. et ob hoc qui in illis habi tant: libertatem appetunt: suntque sani corde et amant mundiciem atque nitiditatem. Par- tes autem istius quarte quę circa medieta tem habitabilis regionis ordinantur: sunt taralyi regiones ac macedonię et abe- lernię volas et achaye acritis insula: et terrę que duclaus appellantur: necnon litus asię minoris et carbos insula. Heę sunt igitur partes que ponuntur inter meridiem et orien tem istius quartę. et cum hoc quod dictum est: as- similantur triplicitati quę est inter meridiem et orientem: quę ex tauro virgine et capri corno constituitur associantur ei in dominio venus et mercurius. Quapropter harum re gionum habitatores pre omnibus alijs homi nibus in formis et figuris ad inuicem as similantur. Eorum quidem animę atque corpora sunt temperatę: fortissimi quoque sunt periti que regiminis: nec humiliantur propter mar- tem: qui exaltatur in capricorno liber tatemque diligunt. At quia mars et iupiter tri plicitati quartę dominantur in moribus atque dominationibus sibimet proprijs ab inuicem segregantur. Suntque legum inuentores mu cammusicam diligunt: addiscere cupiunt de fensiones non postponunt. In omnibus etiam suis operibus causa veneris cum nitiditate munditiaque perseuerant: bene agunt: et ex- traneos libenter hospitantur iustitiam amant et obseruant: scribere cupiunt: loquelis vtuntur propter mercurium: et quia vespertinis stellis assimlantur sua maxime celant con silia. Item cum heę regiones particulariter diuidentur et morantur in regionibus cuclaus ac in minoribus asię littoribus et in car- bos insula: tauro et veneri proprie assimila buntur: ideoque sunt in maiori parte mol les munditiam atque nitiditatem concupiscen- tes et corporum altitudines ac ornatus inue stigantes. Qui autem valas achaiam et acritem inhabitant: virgini assimilantur et mercu rio: Unde proprię dialetici doctrinę stu- dium amantes et circa spiritualia magis quam circa terręna conuersantes. At qui in ma- cedonia et taralyi qui bizantium dicitur. ac in ableuue morantur capricorno et sa turno assimilantur: ideoque regnare deside- rant: et suorum animorum qualitates non sunt mites ac domesticę: nec legum rebus as- sociantur. SEcunda vero quarta me ridiana pars est asię ma ioris: cuius partes conti nentes indię regiones et arbalui caurosie fatha- thie inidbie parthię ba- bilonie insulę atque regiones assur: qua rum omnium situs respectu totius habitabi- lis regionis est in parte meridiana: ori entali triplicitati quę est inter meridiem et orientem quę ex tauro virgine et capricor no constituitur assimilari debent. Harum quoque regionum domini sunt venus et sa turnus cum sunt matutinales. Quapropter naturę has habitantium regiones horum duorum dominorum naturas imitantur: ve- nerem namque venerantur et vocant eam asis Saturnum autem solem lucidum appellant. Qui dam etiam horum sunt qui futura pręnunciant: custodiunt et accurate obseruant: mem bra generantia: et illa pro diuinantibus habent: eo quod prędictis stellis que natura- liter sunt eodem modo generatrices assi milantur: suos etiam parentes venerantur Sunt homines calidi: qui venereos actus multum exercent: et in eis plusquam oporteat sollicitantur: sunt saltatores et salientes: instrumentorumque musicorum tactores: eo rum quoque corpora sunt apte carneitatis: semetipsos pingunt et adornant propter venerem: mores etiam eorum plani sunt pro pter saturnum: et manifeste non occulte pro- pter matutinalem figuram: cum mulieribus coeunt: sodomiticum scelus viriliter abhor rent: ideoque quamplurimis eorum accidit ex pro- prijs mulieribus filios procreare. In hęc etiam cum pectoribus indicant: assimilantur propter matutinalem ascensionem: et quia dominatrix corporum virtus quę cordibus eorum inest: fortitudini solis assimilantur: sunt etiam secundum maiorem partem in modis in duendi se: et in venustandi ac in omnibus quę corpori pertinent molles et effemi nati propter venereas qualitates: sunt et magnanimi fortes bellatores quia sa turnus est orientalis. Item cum heę regiones diuiduntur qui sunt ex regionibus fara- chie nudhie parthie tauro et veneri as similabuntur. Idoque harum regionum habi tatores vestimentis venereos colores habentibus vtuntur: quibus totum corpus tegunt pręter pectus: et generalitur effemi nati sunt et delicati. At qui et virgini et mercurio assimilantur sunt babiloni: cultoresque insulę et regionum assur. Qua propter hij suut in doctrinalibus peri ti et stellarum motuum obseruatores. Qui autem capricorno et saturno assimilantur sunt indi arbalui et taurosi: ideoque defor mes et sordidi: animarum suarum qualitates sunt ferocissimę. ¶ Alię vero huius quar tę partes quę versus habitabilis terrę dimidium sunt idaurace regiones sureque profundę terrę iudeorum cunice caldai ce urchime: ac habitatę arabum regiones Harum autem omnium situs respectu istius toti us quartę est in parte quę ponitur inter septentrionem et occidentem: assimilaturque triplicitati: quę est inter septentrionem et occidentem quę ex ariete et leone et sagi ctario colligitur: cuius domini sunt iupi ter mars et mercurius. Quapropter vi ri has regiones habitantes mercatione et commutationibus vtuntur: sunt decepto res et proditores ac vilipendentes. In suarum autem animarum qualitatibus vincit pu sillanimitas et generaliter sunt bifarij: at que bilingues: quia prędictis stellis assi milantur. Istorum autem hij qui sunt in par te terrarum sirię profundę ac idumeę re giones terręque iudęorum arieti et marti proprię assimilantur. Ideoque in maiori par te instabiles proditores creatorem igno rantes. At homines cunice regionis et caldęi habitatoresque vitanie soli assi milantur: atque leoni. vnde sanicordes sunt: et misericordes: stellarum scientiam dili gentes et solem inter cęteras stellas pro prie venerantes: habitatę vero arabum regiones sagictario et ioui assimilantur. Quapropter ipsarum terrarum fertilitas est eorum nomen quod est habitatio: et fertilitas. Ibi sunt etiam ciborum sapo ramenta. Quarum regionum homines sunt bene morigerati audaces et regnare deside rantes TErtia autem quarta est in septentrionali parte ter rarum asię maioris: cuius partes armeniam continen tes et curucaniam: mari chiam: beccatraiam: fasluiran: çufan ro matican: sarmaticas quę sunt mulierum regiones: tucsiana et terras ascade quę sunt partes septentrionalis orientalis totius habitabilis regionis: triplicita ti quę est inter septentrionem et orientem assimilantur: quam geminorum et librę aquarijque signum componunt: cuius do mini sunt saturnus et iupiter cum sunt orientales. Ideoque harum incolę regio num: iouem venerantur et solem. Quibus aurum et diuitię multum affluunt: et eorum actus nitidi sunt: et formosi ac velut oportet sunt item sapientes et diuina inquirunt et obseruant auimarum suarum qualitates a veritate et iustitia non declinant: sunt liberales: intellectusque boni ac immu tabiles nequitias abhorrentes. Integra est et incorruptibilis eorum amicitia: pro consanguineis rebusque laudandis et honestis morti se leuiter tradunt: sunt casti et abstinentes: carissimis intendunt vestibus grandia donant: actusque sui sunt pręclari: hęc autem in maiori parte offert: saturni iouisque societas in hęc quod sunt orientales. ¶ Istorum autem qui sunt in parte eurfameeurfame: cf. MS P: eursanie et marhiaie (DJ): et mathiaie nec non armenię signo geminorum et mer curio proprię assimilantur. Quapro pter mobiliores et circa deceptiones sunt procliuiores. At hij qui sunt in par te terrarum fassluire: bacatraie: çirice: librę assimilantur et veneri. Ideoque sunt harum regionum habitatores mul tarum pecuniarum musicam atque quietem diligunt. Qui autem in confinibus terrarum sarmatię tucsiane et terrę asaede conuersantur aquario et saturno assimilaturassimilantur(DJ) vnde maioris sunt crudelitatcrudelitatis(DJ): animarumque suarum qualitates ferrocissime: ¶ Alię vero par- tes istius quartę quę sunt versus habitabilis terrę dimidium sunt regiones bathiome ferogie: asiaoye: filogice: sirie et cuma- gine: cacholye: ludyie: silyie: mafulię: Quarum omnium situs est versus partem occidentalem meridianam. huius quartę Has itaque regi- ones triplicitati que est inter meridiem et oc cidentem: quę ex cancro et scorpione ac pi- scibus constituitur assimilamus: in cuius dominio mars et venus ac mercurius associantur Qua de re quamplures harum incolę regi onum venerem venerantur et eam multis dif ferentibus earundem terrarum nominibus appel lant martem autem ideum: et quibusdam alijs vo- cabulis nominant. quibus: multa secreta ascri bunt. Sunt homines laboriosi ac miseriarum infoelices et circa nequitias procliues In pręlijs et expeditionibus ac in rapi nis et viarum abscisionibus conducuntur: inter seruos reputantur et in pręlijs moriuntur pro- pter dominium martis: et veneris in eis: cum sunt orientales. Item martis exal tatio est in trino veneris aspectu: in ca- pricorno scilicet signo. Uenus autem in trino martis aspectu quod est signum piscium exal- tatur. Quapropter eorum vxores eos ex to- to corde diligunt et multum sane consiilianturconsiliantur in proprijs domibus assidue morantur: sunt magni laboris atque in seruitutem redactę Generaliter quidem sunt valde laboriosę ac depressę Horum autem hij qui sunt in regioni bus bathionię ferogię felogicę cancro et lunę assimilantur. Ideoque quamplures ea- rum habitatores: sunt homines timoris et humilitatis et propter lunę orientalem ac eiusdem figurę masculinitatem in quampluri- mis earum vxoribus est virilitas: dominium et seggregatio: sicut et in mulieribus que di- cuntur amaçones que a virorum connubiisconubiis au fugiunt et arma diligunt: sunt etiam suorum patrum memores a cunabulis cum eis de- xtre mamillę expeditionum itinera se- cantur: quę mebra detegunt cum bellare ag grediuntur ut in eis muliebris natura mini me fore puteturputentur(DJ). At qui sirie cumachię cana dochię partes inhabitant scorpioni et marti assimilantur. Quapropter quamplures eorum sunt instabiles deceptores proditores magnique laboris. Uiri autem ludhie: fiiilyefililye macholię piscibus assimilantur et ioui Ideo que proprię sunt homines multarum pecuniarum bonęque societatis: atque mercationis libe- ralitatis etiam fidelitatis in omnibus suis ne gotijs. REsidua vero quarta est in parte quę generali nomine lunę nominatur cuius partes continentes regiones nu midie: iarfinodię: africę: cadbanię: locicemunitis: harmanticę: mauritanię: hatolię: mete gonate: quorum omnium situs est in parte me ridiana occidentali totius habitabilis regionis: triplicitati quę est inter meridi em et occidenteoccidentem assimilantur: que ex cancro scorpione et piscibus colligitur: huius autem do mini sunt mars et venus: cum sunt vesper tini. Quapropter quamplurimis istarum regionum propter horum duorum planetarum societatem re gem et reginam eiusdem matris sobolem: in eis pariter regnare virum scilicet viris: mulierem vero mulieribus dominari contingit: et semper hanc de progenie obseruant consuetudinem Eorum naturę sunt calidissimę in coeundo superabundant: ita quod eorum coniugia fiunt vi atque rapina. Multotiens etiam eorum rex cum alienis sponsis priusquam earum sponsi venereos actus exercet: et quorundam eorum sunt vxores communes inter ipsos: Ipsi quoque picturas et ornatus concupiscunt: et se mo- re foeminino adornant propter venerem: animi tamen eorum sunt viriles: versutę: apparito- res diuinatores: proditores ac decepto- res: pericula non metuentes propter mar tem: ¶ Horum autem: hij qui sunt in partibus numidie iarsidonie africę cancro pro- prię assimilantur et lunę. Quapropter sunt vi ri societatis et mercationis: magnęque pin- guedinis. Illi vero qui sunt in parte ter- rarum metagonice: mauritanię: hacolie scorpioni proprię assimilantur et marti. I- deoque sunt suarum animarum qualitates fera- les: sunt contentores: placitatores et mul- tum carnium comestores: nec pericula formidantes: vitam nihil pendentes: ita quod eorum quidam alios pro nihilo interfi- cere ducunt. At illi qui sunt in parte ter- rarum fadhanie ietice munitis harmane- boie piscibus assimilantur et ioui: qua pro- pter suarum animarum qualitates sunt libera les et plane: sunt operum amatores grati arum redditores virique timoris: nec humi liantur quamplures eorum propter iouem quem vene rantur et vocant hamon: ¶ Alię aāautem(DJ) istius quar- tę partes quę sunt versus dimidium habi- tabilis terrę sunt terrę curinace marma rice: ęgypti tabneis: auesis: tarage dhy- tice: dhame arame: iumemede: que sunt terrę alhabai medie: et sunt heę omnes regiones versus septentrionalem partem orientalem istius quartę: assimilaturque triplicitati quę est inter septentrionem et orientem quę ex geminorum librę et aquarij signo com ponitur. In cuius dominio saturnus et iupiter et mercurius associantur. et quoniam in istarum regi onum dominio .5. planetę erratici cum vesper tini sunt frequentius associantur: Earum inco lę deum diligunt: veritatem veneranturvenerant(DJ) rebus creatoris adherent: suorum funera deflent mortuos sub terra sepeliunt et abscon dunt quia sunt vespertini: mores eorum sunt differentes animarum qualitates: actus et eo rum leges sunt quamplures. Cum quis eis dominatur illi obediunt. et humiliantur et tunc in eis vincit pusillanimitas ac vęrborum humi litas. Cum autem alijaliis(DJ) ipsi dominantur eorum animę sunt conuenientes: cogitationesque maxime Uiri multas ducunt vxores et mulieres quoque multis nubunt viris: circa vene reos actus multum anxiantur: cum proprijs coe unt sororibus et cum hominibus etiam: multos pro- creant filios et eorum vxores cito pręgnan tur sicut in eorum regionibus multum cre scunt: et augmentantur omnia. Eorum quidem quam plurium virorum animę sunt molles et femini nę: Quidam etiam eorum membra generantia vilipedunt: propter veneris et infortuna rum societatem in qualitate vespertina. Istorum autem hij sunt qui in parte vesperti na quę vocantur curmanta et marmarica prope assimilantur signo geminorum et mer curio. Ideoque sunt eorum habitatores vi ri deliberationis et intellectus acutique in- genij in omnibus rebus: et maxime in scruta tione scientiarum philosophię et diuinarum re rum Sunt diuinatores: secetis et occultis vtuntur: generaliter etiam sunt in scientijs doctri nalibus fortes et firmi. Uiri autem balneis auosis: coraxe: turice: librę assimilantur et veneri. Quapropter earum naturę sunt ca lidę et ipsi sunt iter agentes et mercato- res: eorumque regiones sunt fertiles et co- piosę. At hij qui terras colunt adhame arame. et terras alhabas medie: aquario et saturno assimilantur. Ideoque sunt mul- tum carnium et piscium comestores: a locis sterilibus ad loca fertilia se transferunt. Eorum vita ferarum et bestiarum vitę assimi- latur. ¶ Huc vsque signorum et stellarum simi- litudinem cum vnaquaque gentium: earumque proprie tates in maiori parte generaliter annumera uimus. Nunc autem vniuscuiusque istarum gen tium cum vnoquoque signorum similitudi- nem secundum quod prędictis conuenit particula riter insinuabimus ut leuior sit istorum consideratio hoc modo. EX pręfatis itaque regioni bus assimilantur arieti Bri tania: alathia germania et bestrania: ex regionibus aut versus dimidium habi tabilis terrę positis assimi lantur siria profunda: idumea: regionesque iu dęorum. Tauro quidem assimilantur. regiones farathie nudhie parthie: et eis quę sunt versus habitabilis terrę dimidium: constitu untur: sufalaus carbos et litus asię mino ris. Regiones autem quę signo geminorum assimilantur sunt: vricinia: herminia: ma thilia: et ex regionibus versus habitabi lis terrę dimidium collocatis: curbania et inferiores terrę ęgypti. At cancro assi milantur regiones numidie farchidonie africe. ex regionibus vero quę sunt versus habitabilis terrę dimidium: bathionia: farogia: faricha. Regiones autem italię gallię: apulię sicilię: signo leonis assimi lantur. Et ex regionibus versus habita bilis terrę dimidium constitutis: cuni ca caldea vrgunia. Uirgini quoque assimi- lantur. babilonia: algiçira regionesque asur Ex regionibus vero versus habitabilis terrę dimidium positis: alias: achaia: et a critis. Librę autem assimilantur: bactrania fa scira: siriaca. Et ex illis quę sunt versus habitabilis terrę dimidium: bamanis: auesis aluntica. Scorpioni vero assimi lantur: metagantas mauritania: catholi ca. Et ex regionibus versus habitabilis ter rę dimidium constitutis: siria: cumachina meidhulyia. Sagictario quidem assimilan tur: curinia: malta: hispania. Ex ex his que versus habitabilis terrę dimidium lo cantur: regiones arabum: alhamira. Capri corno autem assimilantur: india: arbania ca trosia. Et ex regionibus versus dimidium ha bitabilis terrę positis biçantium: macedo nia: abuluris. Aquario assimilantur: saroma tica: cucsiana: asaeda. Et ex illis que sunt versus habitabilis terrę dimidium: arania athania: adaunia: media: que est terra ala bas media. Piscibus assimilantur regiones sadhanie: natagonie: iessasse munitis armatica. Ex his autem que versus habitabi lis terrę dimidium collocantur ludhia: fily lia. ¶ Sunt autem omnes heę .72. et quoniam hęc ita sunt: oportet ut eis iterum hęc que subiunguntur: attribuantur scilicet quod vnaqueque stellarum fixarum as similatur regionibus quibus earum partes cir- culi signorum assimilantur et in quibus omnes agunt: et sunt rartes in quarum directo stellę fixę con stituuntur que super vnum ex circulis per duos po los circuli signorum transeuntibus ordinan tur. his etiam in significatione matrum asso ciantur: illa loca in quibus sol et luna in istarum matrum ędificationis exordio fuerant nec non angulorum loca: et maxime angulus ascendentis sicut et in natiuitatibus. At in illis ciuitatibus quorum tempus ędificationis ignorat: locum medij cęli in illius regis na tiuitarenotiuitate in tempore cuius ipsę fundatę sunt ob seruare debemus.

¶ Capitulum .4. qualiter ad prognosticabilem sci entiam futurarum generalium perueniatur

POst hanc prędictorum ob seruationem qualiter futura vniuersalia generaliter pro- gnosticari sciamus ut in- dicendo persequamur: opor tet: Et ea per futura que gene ralia in terris ac regionibus accidunt: pre- mittemus. Quorum hęc est narratio prima scilicet et fortior istorum accidentium occasio nonnisi ex ecliptica solis et lunę coniuncti one ac preuentione necnon et ex locis motu um planetarum in ipsis horis contingit. Quędam etiam ex his vniuersalibus acciden tibus prognosticationes sunt loci locutio nes hoc est id quod ad cognoscendum in qua re gionum et terrarum significationes particu laris eclipsis contingent pręmittendum est. stationes et stellarum erraticarum in vnoquoque tempore stationis dico: saturni: iouis et martis scilicet cum stant et eorum significationes obseruantur. Quedam vero sunt loqui de tem pore id est quod significationis hora: eiusque spa tij quantitas: est prescienda. Quedam autem sunt loqui de genere: hoc est quod scire de bemus in quo genere futura contingent accidentia. Quedam etiam sunt loqui de spe cie futuri et hęc est vltima partium per quam modum futuri qualiter sit depręhendemus.

¶ Сapitulum .5. in cognitione regionum qui bus accidentia futura contingent.

PRimum quidem quod narrare proposuimus. est prima species prognostice loqui scilicet de loco. sed qualiter ad eius cognitionem perueni re possumus hic indica bimus. In eclipticis etenim coniunctionibus ac pręuentionibus solis et lunę: et maxime in eo quod apertius est locum eclipsis in circulo signorum obseruare debemus: necnon et re giones quę illi triplicitati assimilantur. terras etiam quę signo eclipsis assimilan tur siue per ascendens horę ędificationis earum: et per loca luminarium in illa hora: seu per medium cęli locum in illius natiuita te qui tunc eis dominabatur: obseruare nos oportet. Sciendum est etiam quod in quibuscunque regionibus vel terris hanc quam prędiximus similitu dinem inuenerimus: in eis omnibus quę futurę sunt significationes euenient: et maxime in ea quę eidem signo eclipsis assimilatur et in qua super terram vide tur eclipsis.

¶ Capitulum .6. in tempore futurorum accidentium.

SEcundam vero speciem pro gnostice: per quam significa tionis hora et spatij quan titas cognoscitur hoc mo do depręhendemus: quoniam vno scilicet et eadem eclipsis que in aliquo tempore contingit: non in omnibus regionibus in eadem hora in ęquali cernitur nec id quod eclipsatur ex sole: nec etiam spatium temporis eclipsis illius in omnibus terris est ęquale: horam eclipticam quę erit in vnoquoque lo corum habentium partem in futuro et angu los secundum altitudinem poli pariter ponamus sicut facimus in natiuitatibus. post hęc ob seruemus quot horis ęqualibus in vna quaque terrarum tenebrę eclipsis extendentur: quia cum harum notitiam habuerimus sciemus quod fu tura solaris eclipsis tot annis durabunt quot eius hore ęquales fuerint: lunaris vero totidem mensibus. Quapropter quia princi pium horarum istarum rerum: et totum esse earum spatij non nisi secundum proportionem lo ci eclipsis ad angulos depręhenditur. cum locus eclipsis in orientali parte ori çontis fuerit: futuri principium: in .4. pri mis mensibus post eclipsis horam fore significabit. Intensionis vero status in prima tertia spatij totius temporis in quo erunt significationes illius ec- clipsis apparebit. Si autem in parte cę li medij fuerit significabit quod erit in .4. mensibus secundis et in tertia media. Quod si fuerit in occidentali parte oriçontis in 4. postremis mensibus illud fore designa- bit et in tertia vltima. ¶ Particulares autem augmentationes et diminutiones futuro rum deprehenduntur ex coniunctionibus et pre- uentionibus que fient inter hęc cum erunt in locis quę sunt futurorum occasiones: vel in ali- quo locorum cum eis societatem habentium in figura: et ex locis etiam motuum planetarum per quas futura contigunt: ut sint scilicet orientales vel occidentales seu stationarij vel ascendentes in principio noctis: et ut in figura signis quę sunt occasiones futurorum per aspe- ctu: vel alio modo prędicto assignen- tur: Cum orientales namque fuerint vel statio narij augebunt futura. Cum orientalesoccidentales(DJ) autem vel sub radijs extiterint aut ascenden tes in vespere retrogradi futura minorabunt.

¶ Capitulum .7. in genere futurorum accidentium

TErtia vero species prognosti ce est per quam in quo ge- nere futurum accidet depre- hendimus: quod ex qualita- tibus et figuris quę proprię sunt signorum in quibus est eclipsis locus indicatur: et signorum etiam in quibus erraticę et non erraticę consistunt stellę: quę signo eclipsis et signo anguli pręcedentis eclipsi donando disponunt: ¶ Scietur autem almudhebir ex stellis errati cis istorum duorum locorum sicut hic narrando docemus. Stella igitur quę multas in duo bus pręfatis locis auctoritates habue rit id est in eclipsi loco: et in alio loco angu li pręcedentis eclipsim secundum alictisal et secundum hoc quod illis domibus ac triplicitatibus ex- altationibus etiam atque terminis dominabitur: il la solummodo erit almudhebir. Quod si vnam stellam que loco eclipsis et augulianguli dominetur: non inuenerimus duas stellas plures in his duo bus locis auctoritates ut prędiximus habentes inueniamus oportet: et tunc pręponendus est eclipsis dominus. At si plu res quam duę stellę ęquas in his locis duobus auctoritates habuerint illam in disposi- tione eligemus et pręponemus fortiorem: de qua quod sit in angulo conuenientius indica tur: vel quę sit fortioris operis: aut que ma- gis illius haiç conueniat. ¶ Et cum hoc iterum stellarum non erraticarum dispositionem sic accipiemus. Ex stellis igitur lucidissimis il lam quę cum loco eclipsis in angulo qui prę cessit eclipsim apparuit primitus obserua- bimus. Quod ex his que in primo nostro libro di ximus deprehendetur. In quo .9. modis soci etatum figurarum quę stellis apparent enar rauimus. Nam iterum stellam quę hora ecli psis cum angulo ascendentis vel cum angu lo medij cęli fuerit cum illo scilicet istorum duorum angulorum qui locum ecipsis subsequatur ob- seruabimus. Postquam autem depręhendimus stellas quas ad cognoscendas futuri oc- casiones taliter obseruamus formę signi in quo est eclipsis obseruationem et illius in quo sunt stellę habentes dispositionem sub iungemus. Cum generis in quo futurum con- tinget non possit haberi notitia: nisi per qualitatum istorum predictorum locorum proprie- tates. Signorum igitur figurę quę formantur in angulo circuli çodiaci et quę sunt secundum stellas non erraticas cum in humanę figu rę similitudine figurantur id quod futurum esse si gnificatur in humano genere continget: et si figuram animalis siluestris repręsentant vel si quadrupedibus assimilantur in animalibus eis similibus inuenietur. Quod si formis re ptilium animantium assimilantur erunt in serpen tibus et in eis similibus. Item si ferarum si militudinem gerunt in feris siluestribus que nocent hominibus illud futurum eueniet: et si domesticorum animalium formas repręsen- tant in domesticis animalibus quibus vtuntur homines: et quibus omni tempore vitę suę iuuantur illud inueniri non dubitatur: sed vniuscu- iusque speciei horum animalium formam id est in ęquis et bobus ac pecudibus et in his similibus Item id quod ex figuris animalium siluestrium versus partem septentrionalem ponitur subi taneas terrę mutationes proprię significat Quod autem versus partem meridianam figura tur: alterationes aeris nemini timorem in ferentes ostendit. Nam cum loca stellarum que dominando disponuntur in figuris alas ha- bentibus fuerint ut in virgine et sagicta rio. et gallina ac vulture volante et in his similibus illud futurum in volantibus contin gere manifestum est: et maxime in volan tibus quę ab hominibus comeduntur. Quod si fuerit in figuris animalium natabilium in piscibus et in omnibus animalibus aquati- cis illud accidet. Nam si in figuris ani- malia marina repręsentantibus fuerit ut in cancro ac capricorno atque delphino illud erit futurum in animalibus marinis et in nauibus ęquoris. At si in figuris animalium fluuialium fuerit ut in aquario et piscibus in animalibus fluminum et fontium apparebit. Et si in figura nauis fuerit in vtroque genere videbitur. SmiliterSimiliter si fuerit in aliquo signorum solstitialium vel ęquinoctialium erit significatio generaliter in rebus ae ris et in temporibus vnicuique earum conue- nientibus. Earum autem significationes pro- prie in his quę ex terra nascuntur appare bunt. Nam cum fuerit in signo ęquino ctiali vernali in fructibus arborum cum oriri ceperint earum significationes inuenientur ut in vineis ac ficulneis et in eis contem- peraneiscontemporaneis. Quod si fuerit in signo ęstiuali solstitiali: in fructibus cum colliguntur et re seruantur futura contingere significabunt pręter quod in ęgypti regionibus in augmen- to nili proprię significationes ostenden- tur. Si autem fuerit in signo ęquinoctiali autumnali erunt significationes in semini bus cum sęminantur ac in herbis et in his similibus. Sed si fuerint in signo solsti- tiali hiemali in oleribus et in hoc quod ex vo lucribus et piscibus apparet eorum significa tiones euenient. Item cum fuerint in aliquo signorum ęquinoctialium in ecclesijs et in do mibus ad honorem dei constitutis futura contingere significabunt. Si vero fuerit in aliquo signorum solstitialium mutationes morum in ipsa regione manentium indica- bunt. Quod si fuerit in signis fixis in funda mentis et in ędificijs futura contingere demonstrabunt. et si fuerit in signis com- munibus in hominibus et regionibus euenire futura pręsignabunt. Similiter etiam cum fuerit hora eclipsis in locis proprie ver sus orientem constitutis: in fructibus et in his quorum anni sunt iuuentutis ac in fun damentis euenire futura designabunt. Si autem in cęli medio fuerit quod est super terram in ecclesijs ac potentibus et in his quorum an ni sunt medij significationes apparebunt quod si in occidente fuerit: in moribus ac morum variationibus: et in his quorum an- ni sunt senectutis necnon et in mortuis significata contingent. ¶ Scientia quidem quantitatis partis in qua futura subie cti generis apparebunt: ex quantitate te- nebrarum eclipsis et ex proportione stel- larum quę futuri sunt occasiones ad locum eclipsis depręhendetur. Nam si fuerit in figuris vespertinis in eclipsi solari aut in matutinalibus: in eclipsi lunari in mi- nori parte illius generis futura contin gent: cunque per diametrum in oppositione fuerit ipsius generis dimidium futurum illud amplexabitur. Si autem in solari ecli- psi fuerint in figuris matutinalibus in lu nari vero in vespertinis futura in maio- ri parte contingere significabunt.

¶ Capitulum .8. in qualitatibus futurorum.

QUarta quidem species pro- gnostice futurorum quali tates inquirit id est vtrum ea bona sint an boni contraria: aut que species ex istorum duorum speciebus contingat: inue stigare proponit. hęc autem ex naturis stella rum almudhebir reginarum que futurorum sunt occasiones: et ex commixtionibus vnius eorum ad alteram et ad loca in quibus fuerit deprehen ditur id est sol et luna pręcipiunt: et alijs stellis dominantur. Quapropter totius operis et stella rum dispositionis: fortitudinumque stellarum almudhebir et earum debilitationum: sunt occasiones: obuiatio vero commixtionis stellarum almudhebir ad inuicem futurorum accidentium qualitates significat. Nos autem vniuscuiusque stellarum erraticarum pro- prietates operis incipiemus enarrare: sed ut nostra perfectior sit narratio: quoddam generale pręmittendum fore putamus: et est quod cum alicuius ex .5. stellis errati- cis complexiones generaliter ostendemus. Scire debemus quod ipsius opus eiusdem na- turę assimilabitur: siue sit ipsa stella prę- nominatę qualitatis in semetipsam vel non pręnominatę. ob hoc quod sunt quędam stellarum non erraticarum: et quędam ex locis cir culi signorum: quarum complexiones ipsius stellę complexionibus assimilantur. at si fieri posset: quod sic nominibus stellę carerent earum na turas et qualitates ostenderemus: et quia nos etiam cum earum commixtiones obseruabimus non solum stellarum erraticarum ad inuicem com mixtiones obseruare debemus: sed etiam earum naturarum commixtiones cum stellis non erraticis et cum locis circuli signorum secundum hoc quod ex earum similitudinibus cum stel lis non erraticis explanauimus. ¶ Saturnus itaque cum solus fuerit di- spositionis dominus ipse generaliter erit occa sio destructionis ex frigore contingentis opus autem eius particulare est. quod cum in hominibus futura contingent longas generabit infirmitates: et ptisin ac no- cumenta que proueniunt ex humoribus et ex humorum collectionibus: febres quarta- nas: fugas: stupores: anxietates: tristiti as: timores: et mortem. Maxime autem in his qui iam in annos ingressi sunt: sed cum in animalibus quibus homines nimis vtuntur: futura contigerint: erit impedi- mentum ex eorum paucitate: et in his que tunc inueniuntur: egritudines: et corporum detri- menta contingent. In homibus etiam qui eis vtuntur infirmitates infirmitatibus illorum consimiles aduenient et morientur. Si autem in aeris qualitatibus acciderint: erit fri- gus maximum cum glatie et nebulis: erunt- que in aere detrimenta: qualitatesque morti fere: inspissabitur nubibus et obscurabitur niues ac ventorum flatus inconuenientes et destructores erunt. ex quibus quamplures bestię quę nocebunt hominibus procreabuntur At in mari ac in fluminibus hiemalis aer et submersiones nauium communiter contingent In eis iter agere difficiliter accidet: pisci um erunt paucitates atque destructiones In mari vero diminutiones et augmen ta proprie contingent. In fluminibus autem proprie inundationes maxime: et aqua- rum detrimenta. In terrarum quoque fructi bus euenient diminutiones paucitates ac detrimenta: et maxime in his quibus homines opus habent necessario: erunt au tem eorum detrimenta per vermes qui crean tur in oleribus vel per locustas: aut per sub mersiones vel per pluuiarum superhabun dantiam: siue per frigus siue per horum similia ita quod ex hoc quandoque caristia proueniet cu ius occasione morientur homines. ¶ Iupiter autem cum solus fuerit dominus dispo- sitionis: res generaliter augmentabit: cu ius opus proprium in hominibus: est graduum sublimitas: statusque melioratio: apta carneitas: salutis ac securitatis qualitas augmentum etiam rerum quibus opus habent homines: corporum et animarum habitudo conue niens: remunerationes et regum premia: au- gmenta quoque rerum regalium: fama nominis atque magnanimitas et generaliter est occa sio fortune. In bestiis autem quibus homines frequenter vtuntur: satis augmentabuntur: ille vero quę his sunt contrarie morientur et anihilabuntur: sed aer temperabitur: eritque salutifer ac multorum ventorum humidorum: terrę fructus augmentabit: salubres erunt maris nauigationes: et fluminum inunda- tiones temperate: fructus quoque multi et his similia. ¶ Mars vero cum solus fuerit dispositi onis dominus: erit occasio detrimenti proue- nientis ex siccitate generaliter. Eius autem opera particularia in hominibus sunt belli- cationes et guerrę multę inter eiusdem gene- ris viros: deprędationes seruitutes ire regum: et turbationes hominum generaliter Quibusdam etiam hominibus continget pro- pter hoc: mors repentina: egritudines cum febribus: tertiane febres empissis: ac mors festina. Maxime autem his qui circa an- norum iuuentutis extremitatem versantur. similiter etiam irascentur quidam et ab homi- nibus paruipendentur: illicita committent: le gem transgredientur combustiones etiam: vi rorum interfectiones: rapinas: ac viarum abscisiones patientur. In aere vero fiet calor maximus et ventus calidus atque peremptorius corporum dissolutor ful- gura: pluuiarumque paucitates. In mari quoque subite submersiones nauium per ventorum commixtiones vel per fulgura aut per his similia contingent. In flumini bus autem accident diminutiones aquarum ac fontium desiccationes ac potabilis aque detrimentum. In rebus etiam ad vsum hominum pertinentibus scilicet in bestijs et vege tabilibus continget paucitas: eruntque fructuum detrimenta: siue quoniam a calore com- burentur: siue per locustas: aut propter dissolutiones eis accidentes ex ventis vel quia in ipsis reseruatoriis comburentur ¶ Uenus autem cum sola fuerit dispositi onis domina ipsa generaliter quemadmodum et iupiter operabitur. et cum hoc venereos actus aliquantulum exercebit: cuius opus proprium particulare in hominibus: est graduum sublimitas: honores alacrita- tes: meliorationes status: coniugij boni tas: filiorum multitudo: commoditates omnium rerum coniugalium: augmentationes substan- tię: actus nitidi et mundi: bonus animus in legum obseruatione: apta carneitas applicatio ad reges: et potentum consan guineitas. Sed in aeris qualitatibus venti cum temperie et humiditate con- tingent: commestiones multe: erit aer habilis: atque serenus: aquę vero que res oriri iuuant et pluuię quamplures erunt. Naues eti am in ęquore nauigando saluabuntur in mercimonijs fiet lucrum: flumina au- gmentabuntur et implebuntur: animalia quoque qui bus vtuntur homines: et terrę fructus crescent et me liorabuntur: atque proficient. ¶ Mercurius itaque cum solus fuerit disposi tionis dominus ipse generaliter sicut cęterarum stellarum commiscebitur ipsius naturę assimilabitur. eius autem opus proprium: est motus rerum plus- quam aliarum stellarum et eius opus est in futuris ac cidentibus hominibus acutissimum et forte: erunt est ihoc quod agere voluerint subtilis ingenii. Ui arum abscisiones latrocinia et depredationes eis accident. In itineribus ero maris: cum in fortunijs associabitur erit difficultas: est etiam siccę egritudinis occasio necnon et febrium quottidianarum: tussium: ac vomitu um ptisis diuinationis officii diuini et eorum quę futura sunt in hereditatibus do morum orationis: variationis morum et le- gum quandoque secundum ipsius commixtionem cum cęte ris stellis. Quapropter quia sicca est eius complexio: festinique motus propter solis pro pinquitatem et quoniam eius frequentes sunt retro gradationes in sua circumuolubilitate tur batos et repentinos festineque variationis in aere ventos excitat: necnon tonitrua ful gura apertiones terrę: terręmotus ac coru scationes et forsan propter hęc quę prędicta sunt: detrimenta in animalibus et vegetabi- libus quibus nimis vtuntur homines eueni ent. diminutiones aquarum et fluminum in horis occasus eius euenient: in horis autem sui ortus augmentabuntur. ¶ Unusquis que igitur planetarum: cum in suo naturali esse sibi proprię fuerit operabitur. Cum vero ad inuicem commiscebuntur: secundum figurarum socie- tatem et signorum differentiam: eorumque appa ritionem respectu solis: et ante hoc secundum operum commixtionem erit eorum opus proprium: ex dif ferentibus speciebus secundum hoc et ex naturis quę suis naturis associabuntur commiscebitur. Quapropter cum enarratio proprij operis quod ex vnaquaque specie commixtionis fuerit: sit inexplicabilis et esse non possit: et cum istorum omnium enarratio generaliter in quali bet figurarum accidentium multis modis possit depręhendi: hęc species auditori bus relinquatur: oportet ut quę in ea sunt particularia: inquirant et obseruent. ¶ Heę vero similitudines stellarum per quas fu- tura contingent cum regionibus et terris in quibus quę futura sunt euenire significant obseruare debemus hoc modo. Cum igi tur erunt fortunę et locis in quibus futu- ra contingent assimilabuntur: et stellę que sunt ex haiç earum haiç contraria super eas non eleuabuntur: erit proprium opus na turarum suarum maioris valitudinis sicu- ti cum ipsis locis non assimilabuntur: et stellę quę sunt ipsis contrarię super eas eleuabuntur: minor erit earum valitudo Cum autem earum complexio nociua fue- rit et futuri operi dominabuntur: si locis in qui- bus futura contingent assimilantur: et stellę quę sunt ex haiç contraria earum haiç super eas eleuabuntur earum nocumentum alleuiabunt. Quod si non earum fuerit ipsa- rum regionum dispositio: nec super eas ele uabuntur: stellę quę regionibus eisdem assi- milantur earum nociue complexionis opus in ipsis magis eueniet. Accidentia vero generalia frequentius accidunt homini bus in quorum natiuitatibus loca necessa ria id est loca in quibus sunt luminaria: et lo localoca angulorum sunt loca rerum quę sunt oc casiones accidentium generalium id est loca eclipsium vel loca que sunt eis opposita. hoc autem tunc erit grauius et ad pręcauendum et difficillimum: cum ipse eedem partes locorum eclipsium erunt partes locorum vnius lumina- ris in natiuitatibus et post hoc cum heę partes erunt eis oppositę.

¶ Capitulum .9. in coloribus eclipsis et in caudatis stellis et his similibus.

IN rebus namque futuris vni uersalibus colores hora eclipsis apparentes id est ipso- rum luminarium colores et eorum qui circa ipsa viden urvidentur ut sunt ea quę vocantur haleisi halela: et his similia nobis obser uare conuenit. Cum igitur nigri vel quasi virides fueriutfuerint: ea quę saturni naturam imitari diximus significabunt: et cum ali bi fuerint: ea quę sunt ex natura iouis significare dicuntur. quod si ad rubedinem de clinauerint designabunt ea: quę sunt ex natura martis: et si aurei coloris extite rint: ea quę veneris naturam sequuntur in dicabunt. At si diuersorum colorum fuerint significabunt ea quę sunt ex natura mer curij. Si autem color ille totum corpus lumi- naris vel eorum qui circa ipsum sunt ample xabitur: in maiori parte regionum futurum accidet: sed si quamlibet vnam partem lumi naris vel eorum quę circa ipsum sunt oc cupauerit in ea parte solummodo quę est in directo partis illius in qua ille color ap paruerit futurum eueniet. Item conuenit ut caudatas stellas quę hora eclipsis vel alius temporis apparuerint obseruemus. nec non et alia futura vniuersalia ut sunt il la quę vocantur aleisi abbocat halhaue ni et his similia. Quarum naturę martia libus et mercurialibus naturis quas prediximus assi milantur: qui pręlia combustiones et qualitates quę res moueri faciunt et accidentia quę propter eas accidunt operantur: loca etiam in quibus futura contingent ex eorum locis in circulo signorum et ex locis quę sunt in directo stellę caudatę cognoscemus. Speciem quoque significati futuri et eius subiectum genus ex forma illius accidentis quod tunc apparebit depręhendemus. Ex quantitate vero temporis illius acciden tis quod tunc apparet futuri sciemus spatium Ex earum etiam affinitate cum sole quota hora futurum incipiat indicabitur. Nam cum mane magis apparebunt subito futurum eorum eueniet: et cum magis in vespere fu- turum earum tarde continget.

¶ Capitulum .10. in anni principio.

POst premissum vniuersalem modum cognitionis eorum quę futura sunt in regio nibus et terris: restat ut particularia id est ea quę in anni temporibus accide rint subiungamus et tempus quod anni prin cipium dicitur. in hoc ut ostendamus: oportet quod reiterationis igitur solis initium in vnaqueque circumuolutione illud esse debe at: fere propter eius vim eiusque nomen pla num et apertum est. At in circulo nullus existimare principium poterit absolute. In çodiaco vero circulo principium nisi a punctis qui sunt in directo horarum ęqui- noctialium et solstitialium intelligi minime potest. Contingit etiam hominibus super hęc loca dubitare: eo quod quis eorum .4. ad premittendum sit conuenientior ignoratur. Nam secundum planam naturam circularem: nul lus eorum pręcedit alium ita quod ad initian dum sit magis aptus alio. Illi autem qui hoc in suis libris tractare conati sunt: in modis differentibus hęc .4. tempora po suere: et eorum vnumquodque loco principij constituerunt. Quos conueniens eorum ratio eorumque naturamnaturam cf. MS P: naturarum (DJ) effectus ad hoc adduxit Istorum etenim vnicuique temporum queddam est proprium per quod ipsum anni noui fore principinum existimare debemus. ob hoc etenim ęquinoctiale vernale tempus initi um posuere quod dies in ipso superare no ctem incipit et quoniam ipsum est humidum na turaque humida multa est in omni principio rei cum procreatur: ut in premissis ostendimus Tempus autem ęstiuale solstitiale loco princi pij ponitur eo quod in ipso dies perficitur: et est eius vltima longitudo. Et quoniam in ipso apud ęgyptios est augmentum nili. Ascenditque in eo aschere algemenia: ac ęquinocti ale tempus autumnale sumsit initium. ob hoc quod in ipso est omnium fructuum collectio et quę futura sunt in eo seminari incipiunt hiemale vero tempus solstitiale propter hoc initium constituitur quia post dierum curta- tionem in ipso incipit eorum dierum elongatio: et quod magis esse conueniens naturalique rationi proprius in obseruatione rerum anni depre hendimus est istorum .4. principiorum obser- uatio nec non coniunctionum et preuentionum solis et lunę quę prędicta tempora pręceden tes prope ipsa fuerint. Maxime autem in quibus fuerint eclipses. Ita ut per prin- cipium quod ex solis existentia in ariete de- pręhenditur vernalem qualitatem cognosci- mus: et per initium ex eiusdem existentia in cancro depręhensum: qualitatem ęstiualem. Per principium autem quod ex ipsius in libram ingressu cognoscitur qualitatem autumna lem. Initium vero quod per eiusdem introitum in capricornum accipitur hiemalem qualita tem demonstrat. propterea quod generales temporum qualitates et eorum omnes modi non sunt: nisi per solem. Quarum qualita- tum notitiam non solum doctrinalium exper- tores: verum etiam alij anticipant. Conue nit etiam ad earum notitiam signorum proprie tates per quas ventorum flatus significe- mus: et generaliter omnem eorum obseruare na turam. Uariationes autem augmenti vel di minutionis in aliquibus horis contingentis ex coniunctionibus et pręuentionibus que post pre- fata puncta fuerint et ex stellarum erratica rum societate cum ipsis in figuris generaliter significabimus. Nem vero particularem desi- gnabimus ex coniunctionibus ac preuentionibus solis et lunę quę fuerint in vnoquoque si gnorum et ex stellarum locis: hoc est i- gitur quod memsiummensium obseruatio nuncu- pari potest.

¶ Capitulum .11. in naturis signorum particu laribus qualitatibus anni conuenientibus

ILlorum quidem quę huic rei necessaria sunt hęc prędi cta nos enarrasse et vnius cuiusque signi naturales pro prietates particulares ex hoc quod anni qualitatibus conuenit: ac vniuscuiusque stellarum proprie tates ostendisse conueniens est. Erratica- rum igitur stellarum similitudinem et non erra ticarum quarum complexiones erraticarum com- plexionibus assimilantur cum aere et ventis scilicet cum sol in eis fuerit necnon omnium signorum cum ven tis et temporibus similitudinem in premissis ostendimus. Restat itaque particulares eo rum naturas assignare. ¶ Arietis ergo si gni naturam generaliter propter ęquinoctium in ipo contingens tonitrua et coruscationes adducit. Sed natura suarum partium in au gmento et diminutione ex proprietatibus stellarum non erraticarum que in eo sunt depre- henditur: huius namque signi principia: pluui as et ventos efficiunt: eiusque medietas temperate complexionis existit. Extrema vero pars eiusdem comburit et mortalitatem gene rat. At ipsarum illa que sunt septentriona lia: calefaciunt et destruunt. quę autem sunt me ridiana congelant et infrigidant. ¶ Can- cri vero signum vniuersaliter vtramque comple- xionem significat: sed tamen ad caloris signifi cationem procliuius est. Ac suarum initia par- tium maxime autem quę circa pliades sunt: terremotus ventos et nebulas faciunt: eiusdem vero medietas humectat et infrigidat. Quod autem circa aldebaran in eius extremo po- nitur est igneum et coruscationes et fulgura gignit. Ipsarum vero quę septentrionales sunt temperate complexionis existunt: et que sunt meridionales instabilitatem et motus inor dinatos faciunt. ¶ Signum autem geminorum vniuersaliter facit temperiem: quorum prin- cipia magne sunt humectationis et destructi onis. Media vero temperatam demonstrant complexionem. Extrema quidem commixte com plexionis et instabilis esse dicuntur: earum partes septentrionales ventos ac terrę- motus adducunt. At meridiane ignee sunt et comburentes. ¶ Signum item cancri generaliter facit serenitatem et calorem cu- ius primordia quę circa pręsepę locatur callidum ac turbidum aerem reddit: necnon terremotus et obscuritatem afferre proban tur. Quę autem sunt in eius medio tempera tam nutriunt complexionem: et que in eius dem extremo ponuntur ventos procreant: septentrionales vero partes siue meri- dionales ignee sunt et comburentes. ¶ Le onis quidem signum calorem et aerem turbi- dum vniuersaliter designat: eius partes prę- cedentes aerem calidum et turbidum ac mor talitates annunciant: eius vero medietas temperate complexionis existit: et quę ponuntur extrema humectant et destruunt At quę sunt in septentrione ignea sunt et comburentia: quę vero meridianam sibi partem vendicant: humectant. ¶ Si gnum autem virginis vniuersaliter humectat et tonitrua demonstrat cuius partes pri me maiorem calorem faciunt et destru unt. At medie temperatam complexio nem obseruant. Ultimę vero sunt aqua tice: eius vero partes septentrionales ventos adducuntiadducunt et meridiane tempe ratam complexionem obseruant. ¶ Li brę signum generalitur narrat et mutat: cuius partes pręcedentes ac medie tem peratę sunt complexionis. Quod autem in eius extremo locatur: est aquaticum. At quod in septentrione constituitur ventos procreat: et quod in meridie ponitur: humectat et mortalitatem generat. ¶ Scor pionis signum vniuersaliter facit toni trua et est igneum: cuius partes prę- cedentes ventiniuiumventiniuium cf. MS P: ventum nimium (DJ) faciunt: et quę in eius medio locantur temperatę sunt com plexionis: extreme vero terremotus osten dunt: eius septentrionalia comburunt: humectant autem meridiana. ¶ Signum sa gictarij generaliter facit ventos et eius hu mectant initia: partes vero medie tem peratam complexionem indicant: vltima sunt ignea ipsius: septentrionalia ventos adducunt: meridiana vero fortiter hu mectant et variant. ¶ At capricorni si gnum vniuersaliter nimis humectat cuius principia comburunt et destruunt: et eius media sunt temperatę complexionis: ex trema vero pluuias ostendunt: eius se ptentrionalia seu meridionalia hume ctant ac destruunt. ¶ Signum aquarij ge neraliter infrigidat: et est aquaticum cu ius initia valde sunt humida: et eius me dia temperantur in complexione: extre ma vero faciunt ventos: illius septen trionalia comburunt: meridiana vero ventiniuiumventiniuium cf. MS P: ventum nimium (DJ) faciunt. ¶ Piscium vero postremum signum vniuersaliter infrigi dat: et ventos generat. cuius partes primę: tem perate complexionis existunt: medie fortiter humectant: ultimę vero combu runt: meridiane quidem sunt aquatice: et septentrionales ventos efficiunt.

¶ Capitulum .12. in particularium quali tatum inuestigatione.

HIs itaque pręmissis signi- ficationum particularium modos subsequenter di- camus. Unus igitur istorum modorum est obseruatio rei generaliter quod per obseruationem rei vniuscuiusque quartę depręhendi- tur. In quo propriorem coniunctio- nem vel pręuentionem solis ac lunę quę solstitialia et ęquinoctialia puncta prę cesserit ut prędiximus obseruemus o- portet: et ut oportet angulos hora con- iunctionis vel preuentionis in vnoquoque climate pro quo inuestigare volumus velut aptantur in natiuitate aptemus. posteapostea … sequentur cf. MS P: Postea planetas almudebir locorum in quibus coniunctio vel preventio fuerit necnon dispositores anguli quem hec loca sequentur (DJ) pla- netas almudebir locorum in quibus coniun ctionalis preuentio fuerit: necnon disposi tionis anguli quam hęc loca sequentur: quem- admodum in rebus eclipsis ostendimus obser uemus. deinde generalia proprietatum quar- tarum et augmentum ac diminutionem for- titudinis debilitatisque futurorum ex na- turis stellarum almudebir addiscemus eorum qualitates cuiusmodi fuerint et quę qua- litates etiam ab ipsis mouentur obseruando Secundus vero modus est rerum mensium obser uatio. In quo coniunctiones et pręuenti- ones quę sunt in vnoquoque mense et in vnoquoque signorum secundum ipsum eundem mo dum quem prędiximus: post eorum quę di cemus notitiam obseruare necesse est. Cum igitur coniunctio fuerit circa punctum solstiti alem vel ęquinoctialem quę pręcessit con- iunctiones vsque ad eiusdem quartę perfecti onem obseruabimus. et cum circa quemlibet istorum punctorum pręuentio fuerit pręuen tiones vsque quo eadem quarta perficianturperficiatur(DJ) attendemus. Item angulos et stellas vni- uscuiusque prędictorum locorum almudebir obseruare debemus: ut propinquarum stella rum apparitionem et erraticarum stellarum alictisal et alinsiref. earumque stellarum pro- prietates atque qualitates: quos etiam ven tos ipse mouent: necnon signorum in quibus fuerint partes: inuestigemus. Rursus ad quos ventorum flatus latitudo lunę declinat cum a çodiaco circulo declinauit ob- seruabimus: ita ut in maiori parte quali tatum mensium: per hęc omnia quid vincet et eo- rum flatus pręsciamus. Tertius autem mo dus est ut fortiorem significatorem qui super debilitatem et fortitudinem rei significat obseruemus. Quod ex societate luminari um in figuris particularibus non solum in fi guris coniunctionis et preuentionis: verum etiam in ipsis que inque in cf. MS P: que fuerint in (DJ) dicothomitate lunę deprehen- ditur eritqueeritque … accidet cf. MS P: eritque frequentius alterationis quam significant inicium tribus diebus antequam sit cum Sole Luna et forsitan erit hoc post 3 dies, quod super equalium partium longitudinem accidet (DJ) frequentius initium alterationis que figuratur tribus diebus antequam sit cum sole luna et forsan erit hoc opus .3. dies qui super ęqualium longitudinem accidet. Item deprę henditur ex ipsorum duorum societatibus cum stellis erraticis in his vel in alijs qua- litatibus ut in trino et sextili. et quod hęc na- turalem ordinem imitantur: ad variationis autem qualitatem perueniemus cum naturales simili tudines quas habent signa et stellę que ob- seruantur: cum aere circundante et ventis imi tabuntur. Harum vero qualitatum particula rium fortitudo que quotidie fuerit: tunc erit proprie cum non erratice stellę quę maioris cla- ritatis et fortioris operis fuerint: mane vel vespere in oriente vel occidente secundum solis affinitatem apparebunt: propterea quod hic in maiori parte qualitates particu lares ad suas naturas mutant et alterant. Item non minus erit hoc cum luminaria in angulorum aliquo fuerint. Debilita tes etenim et fortitudines qualitatum vnius- cuiusque horę contingent cum in his lo cis: luminaria processerint. Sicut ac- cessus et recessus cum in his angulis lu na fuerit euenire probantur: et mutatio di- spositionum ventorum proprię: non est nisi apud cursum duorum luminarium ad istos cardines et est mutatio earum ad ven tum ad quem declinat latitudo lunę. In omni autem loco scire debemus quod prima generalis occasio fortior est. Quę vero sequuntur sunt accidentium particu larium occasiones: et quod opus certissime ve rificatur: et coroboratur cum stellę quę natu- rarum generalium fuerint almudhebir in fi gura naturis particulariumparticularibus(DJ) associabuntur.

¶ Capitulum .13. in significationibus quę ex alijs signis accpiuntur.

VAlet quidem in significati onum particularium progno- sticatione signacula que sunt circa solem et lunam ac stel- lisstallas(DJ) obseruare. Illud etiam quod ex his accidit: soli inue stiganda notitia diurnalium qualitatum cum emergit. In cognitione vero quali- tatum nocturnalium perscrutanda cum occide rit obseruare conuenit. Ad sciendas vero qualitates quarum spatia prolongantur: ho- ras societatum luminarium: in figura consi- derabimus. eo quod vnaqueque figurarum: qua- litatem quę fuerit ab ipsa hora vsque ad ho ram in qua luna fuerit: in figura quę eam sequitur in maiori parte significat: ¶ Cum sol igitur orietur vel occidet: et ipse clarus fuerit ita quod non tegatur ab aliquo: liber a nubi- hus: serenum tempus significabit. et si eius circulus diuersorum colorum fuerit: vel ad i- gneum ruborem declinauerit: aut si solis ra dij qui ab ipso processerint vel qui circa ipsum sunt rubei fuerint: aut si nubes quę soles dicuntur in vna parte solis apparue- ritapparuerint(DJ): et colorem nubium ad ruborem declinan tium habuerint: eiusque radij in longum ex tensi fuerint. et. ab inuicem extra circulum se- parati: ventos fortissimos quorum flatus procedunt ab angulis in quibus hęc signa quę diximus apparebunt: significabunt Quod si niger ascenderit vel ad viriditatem declinans aut nubilosus occiderit vel cir ca ipsum vnus vel duo circuli fuerit: seu cir rcacirca se nubes quę soles appellantur habue itrit: eorumque radij declinantes ad viridita tem: vel nigri fuerint: aerem hiemalem et pluuias indicabunt. ¶ Item in luna ea die quę tribus diebus ante coniunctionem: et quę totidem ante pręuentionem et totidem ante dicothomitatem: necnon que tribus post has horas fuerit eiusdem locum obseruare de- bemus. Cum igitur apparuerit: si subtilis et clara nitidaque videbitur et nihil fuerit a quo circumdetur serenum significabit: sed si sub- tilis fuerit et rubea: totumque quod non illumi natur ex ea clarum apparuerit: et quasi mo ueri videatur: ventorum flatus ex ea parte versus quam ipsa declinat venturos signi- ficabit. Sed si nigra fuerit vel viridis et spissa hiemalem aerem atque pluuias nun- ciabit. Item conuenit ut circulum qui circa eam formatur attendamus. Quod si vnus fu erit et clarus ac pedetentim abbreuietur ae rem clarum designabit. At si duo vel .3. fu erint hiemalem aerem demonstrabunt. Quod si ad clarum ruborem declinauerint et qua- si abscisi fuerint hiemalem aerem qui per va lidos ventos fiet: annunciabunt: Si autem turbidi et spissi fuerint hiemalem aerem qui per ventiniuiumventiniuium cf. MS P: ventum nimium (DJ) erit indicabunt: et si ad ni gram viriditatem abscisi declinauerint: ae- rem hiemalem qui per vtriusque occasionem ac- cidet significabunt: cunque plures circuli fuerint: plura erunt secundum hęc quę prędixi- mus. ¶ Circulus item qui circa erraticas stellas et ex non erraticis circa lucidas ap parebit: ea quę coloribus ipsorum circulorum et earum quę circundant naturis assimilantur significabit. Sellas etiam non erraticas ut pliades alfecca et his similia nobis ob seruare conuenit. Quatenus earum in quibus quamplures stellę ad inuicem appropinquant collectiones inspiciamus: et ut earum colo res atque quantitates depręhendamus: nam cum apparuerint et ipse maioris luminis maiorisque quantitatis solito fuerint: ven torum flatus ex ea parte in qua ipsę constituuntur significabunt. Simili namque modo stellę que proprię assimilantur aladcha velut illę quę nathra vocantur quę et pręsepe dicuntur et his similia: cum in sereno tempore fuerint quasi non apparentes vel spissę multitudinem pluuiarum et aerem hiemalem indicabunt At si clarę fuerint et fulgidę ventos va- lidos annunciabunt. Modus etiam illarum rerum quę in aliquibus temporibus ex habitudinibus alijs contingunt: similiter est. Caudate namque stellę que assimilantur alad cha ventos et aeris siccitatem semper osten dunt: erit etiam illius quod ex hoc continget fortitudo secundum illarum rerum multitudinem et ipsarum spatij longitudinem: ac stellarum ia culatio et earum currere si ab vno angu lorum fuerit ventorum flatus illa ex par te futuros significabit: et si ex differen tibus angulis apparuerint: inordina- tos ventos annunciabit. Quod si a .4. angulis videbitur aerem hiemalem: ex mul tis differentiis indicabit: ita quod inde to- nitrua: coruscationes: et his similia pro uenire non dubitabimus: eodem quoque modo: cum nubium qualitates lunę floc cis assimilabuntur: hiemalem aerem for tassis significabunt: Iris etiam quę quan- doque videtur: cum in serenis temporibus ap paruerit: aerem hiemalem pręsignabit: cum- que in temporibus hiemalis aeris forma bitur: serenum nunciabit. Generaliter autem dicimus quod in maiori parte proprij colo res qui apparent in aere qualitates si- miles accidentibus prędictis coloribus significatis indicabunt: nechec(DJ) igitur vniuersa li inuestigatione rerum generalium et parti- cularium generali modo predicta sunt. In subsequentibus vero natiuitatum progno- sticationem velut ordo postulat expla- nabimus.

¶ Incipit tractatus .3. libri .4. Ptolo- męi in quo sunt .14. capitula.

Prohoemi um istius tractatus.

POstquam ac cidentia enera- lia in his que ex no- stra obser uatione pre missa sunt demon- strauimus eo quod eo- rum ob- seruatio ad pręmittendum est conuenientior qua liter futura rerum vniuscuiusque hominum in suarum naturarum proprietatibus depręhen- damus: nunc explanare nitemur. hęc igi tur pars operis vocatur rerum natiuitatum pro- gnostica. Quod autem istarum duarum specierum vis in via operis et scientię sit vna: scire non est inconueniens. nam solis et lunę stellarum que motus vniuscuiusque proprij et generalis accidentis est occasio. differentia vero naturarum eorum quę prędicta sunt et mo- tuum consimilium et obseruatio quos et cęle- stia mouent et ea quę ipsa circundant est occasio per quam erit horum accidentium pro- gnosticatio: pręter quod generalia acciden- tia maiora sunt et alterius suplemento non egent. particularia vero non sic: nec oportet ut ipsarum principij horas in qui- bus cęlestium qualitates ponimus et qui- bus id pręscire vtimur: quod a societate fi gurarum quę in ipsis horis formantur signi- ficatur vnum et idem principium esse putemus. Immo quod plura sint initia generalium accidentium existimare debemus: eo quod in toto vnum principium inuenire non possu- mus. hęc vero principia semper non ex ipsis rebus subiectis sed ex rebus circundantibus quę futurorum sunt occasiones inueniuntur. nos etenim in maiori parte cuncta acciden tia per grandiores eclipses et per stellas que manifesto motu mouentur inquirimus. In singulis autem hominbus vnde et multa princi pia reperiuntur. vnum itaque principium est ini tium collectionis quod est in nobis: multa ve ro principia respectu primi sunt altera tiones quę post hęc ex rebus circundanti bus contingunt. vnum igitur initium ad pre- mittendum hoc in loco conuenientius est. ob hoc quod alia omnia non nisi huius occasione pro ueniunt. Quapropter cum hęc ita sint: gene- rales proprietates collectionis ex obser- uatione primi initij depręhenduntur: ex reliquis vero principijs id quod in vnaquevnaqueque horarum ex augmento vel diminutione continget secundum hoc quod ex temporum diui- sionibus subiungemus addiscemus.

¶ Capitulum .1. in casu spermatis et in exi- tu infantis.

QUoniam ad esse hominum temporabile principium ha- betur: est autem hoc princi- pium naturaliter cum sperma cadit: in potentia vero et ac- cidentaliter cum infans hora partus ingreditur. Conuenit his qui horam casus spermatis fortuitu vel obseruando depre- henderunt ut cum corporis et animę qua litates proprias scire voluerint: suas ad hoc inuestigationes ex hoc quod figura stel larum hac hora proprię id est hora casus sper- matis operatur: accipiant. Quapropter cum ac- ciderit spermati semel in principio quali tatem recipere quę sibi ex rebus circun dantibus aduenit. licet illa qualitas in hoc ex rebus horis esse corporis continget postea varietur: ipsum cum augmentum ma- teriei sibi tantum simili naturaliter sibimet attra het. cunque creuerit illa rerum materies qua- litati prime quę spermati propria est assi- milabitur. Cum autem hora casus spermatis ignorabitur sicut multotiens euenire com pertum est: initium quod est infantis exitu ne- cessario conuenit obseruare. Quod idem maximum est initium: nec etiam a primo dif fert: nisi in hoc quod subiungitur: per primum itaque principium id quod est ante partum ut pre sciatur autem possibile est. nam primum esse principium: alium autem simile fore princi- pio satis enunciari potest: eo quod vltimum eo rum: secundm est in tempore: et fortassis eius quantitas est in fortitudine perfectior primo: oportet etiam ut primum initium est sęminis hominis frequentius appelle- tur. Secundum vero esse hominis dicatur ob hoc quod infans ea tunc adipiscitur: quę dum in vtero clauderetur non habebat. et cum hic etiam proprietates quę tantum sunt in homi- nis natura et qualitatem quę sunt corpori ac- cidit acquirit. Item id quod hora partus nos circundat: licet in faciendo natum nihil iu uare putetur ut illius cuius est qualitatis exi stat: iuuat tamen ut sit eius apparitio eiusque exitus secundum propriam circundantis rei qua- litatem. propterea quod natura post ipsius perfe- ctionem: cum ad exitum moueri facit cum qua- litas qualitati que eum formauit assimilabitur. Oportet igitur ut stellarum qualitatem hora exitus infantis istarum rerum similia ite rum significare existimemus non quod ipsa hęc operetur: sed necessario et naturaliter in fortitudine opifici assimilatur. ¶ At quoniam in hoc sermone nostra inten tio ut hanc scientię partem solerti tra- mite manifestemus sicut promisimus in huius libri primordio: vbi ad hanc prognosticandi modum perueniri posse pro bauimus et quoniam antiquissima via prognosti candi quę est secundum omnium stellarum vel plurium commixtionem multorum est modorum: et fere infinita. cum quis eam plane et aperte perscru tari tentauerit. Maxime autem in futuris particularibus que a naturarum speculato ribus inquiruntur: quod in narrationibus quę ab ipsis dicta fore dicuntur inueniri potest: et propter eius vsus grauitatem et eius explana tionis difficultatem nos hęc prętermitte re deliberauimus. Illius autem magisterij pro- gnosticatonem per quam vnaqueque specierum in perscrutandi modo depręhenditur: mani festare necnon vires opifices proprie stel- lis cum perfectione per hoc quod consequi potest via naturalis coniecturę compendiose nar rare intendimus. nec oportet ut ad quali tates rei circundantis per quas vnumquodque ac- cidens quod accidit homini depręhenditur nostra tradatur intentio. Sed generaliter conuenit vt vires corporum opifices cum locis sibi consimilibus coniungamus super victorię domina tionisque modum: sicut in emissione sagictę facimus. at futuri quod in hac subiecta specie per multarum naturarum collectionem colligitur ei qui super ipsum ita deliberauerit et perspi caciter inquisierit. sicut sagictator cum be ne ei euenit ad signum obseruationem reli quimus. Nostri vero sermonis initium in re bus vniuersalibus in principio quod est in exitu infantis apparentibus: velut congruo conueni ordini ponemus. cum per hoc principium ad esse omnium rerum hanc natu ram habentium: sicut diximus peruenire possimus proprietates autem quę hora ca sus spermatis innascuntur: per hanc eandem obseruationis speciem ab illo qui solas pro prietates quę in ipsa eadem collectione fuerint sagaciter perscrutabitur et subtiliter inuestigauerit depręhenduntur.

¶ Capitulum .2. in scientia gradus ascendentis.

CUm in re prima quę sub stentaculum est: quod est gra dus ascendentis: hora exi tus infantis multotiens innascatur dubietas: eo quod in maiori parte horam in- gressiois absque scrupulo scire nequit nisi qui inter omnia horarum instrumenta per solum astrolabium obseruauerit: alia quippe ho rarum instrumenta quibusquam plures eorum qui versantur in his inspiciunt multum fortasse falluntur et a veritate declinant. Illis ete nim quibus sol indicat horam propter eorundem de clinationem in positione scioterorum et ex scio terorum tortuositate contingit. Instrumen- tis autem horarum que per aquarum decursus ada ptantur: euenit ex aquarum retentione et de- cursus differentia. que per differentes oc casiones vel per quamlibet vllam occasionem ei contingentem aduenit: necessario conue nit ut viam qua gradus circuli signorum: qui secundum naturalem rationem consecutiuam debet esse ascendens: depręhendi possit indice mus. Postquam gradum ascendentis fere de pręhendemus in via ascensionum per horam quę nobis attribuitur. Oportet igitur ut gra dum coniunctionis vel preuentionis que ante natiuitatem ipsi proprior fuerit inuenia mus et eum veraciter addiscamus. Quod si fu erit illud quod inuenerimus coniunctio vtri usque luminaris gradum accipiemus. Si au tem pręuentio fuerit: gradum luminaris super terram existentis obseruabimus Post hęc cui planetarum natiuitatis hora illius gradus dispositionem habere conuenit in quiremus. Generaliter autem via qua planetę conuenit dispositio. his .5. rebus explicatur quę sunt triplicitas: domus exaltatio: ter minus: et apparitio: vel solis affinitas in figura: eritque loci illius dispositio: pla netę qui habuit in eo plus vna istarum fortitudinum vel omnes. At si vni planetę hęc omnia vel plura inuenerimus eius gradum ex signo in quo fuerat ipse natiuitatis ho ra veraciter inuentum obseruabimus dice- musque quod gradus signi per ascensiones fe re accepti: qui ei in numero ęquatur sit gradus ascendentis. Si autem duos vel plures pla netas inuicem associari inuenerimus: aspi ciemus numerum quem vnusquisque peram bulauerit hora natiuitatis et quicunque numerus fuerit proprior ascendentis gra dui qui nobis per ascensiones apparuerit ipse erit ascendens hore natiuitatis. Quod si numerum graduum duorum vel plurium pla netarum proprię numerum ascendentis gra- dus qui nobis per ascendens exiuit in- uenerimus illum qui plures auctoritates habuerit in angulis: et cuius fuerit haiç: in hoc mutabimur. At si longitudo gra dus almudebir a gradu ascendentis absque subtili obseruatione reperto: maior fue- rit longitudine sui ipsius a gradu medij cęli ipsa eadem via exquisito: illum eundem numerum gradum medij cęli constituemus per quem alios angulos coęquabimus.

¶ Capitulum .3. in paritione locutionis na tiuitatum.

POst pręmissam istarum re- rum positionem subiunge mus quod generales natiui tatum obseruationes: ordi- nata et competenti parti tione quis partiri volue rit: inueniet quod eorum ad que naturali calle peruenitur: quędam sunt accidentia quę ante partum contingunt: ut loqui de parentibus Quędam autem eorum sunt accidentia quę ante partum et post partum accidunt ut sermoci nari de fratribus. At illa quę ipsa eadem hora partus eueniunt non sunt vnum et idem plane et apertum velut hęc que prędiximus Accidentium vero postremum quod sciri potest illod esse dicitur quod post partum accidet. Hanc autem speciem multorum modorum multarumque partium fore non dubitatur. Ex his igitur que in ipsa eadem hora partus eueniunt illa que scire volumus sunt loqui de maribus feminis: et vtrum geminos an plures parturiens pa riet: loqui etiam de formis monstruosis nec non ex his qui nunquam crescent: ex his autem quę post partum: ea que scire querimus: sunt sermo- cinari de vita: eo quod eorum qui non crescunt narrationibus non adherent. Post hęc autem loqui de forma corporis: et ex infirmitati bus atque impedimentis corpori contingen tbus: deinceps de qualitatibus animę et illius accidentibus sermocinari. Deinde loqui de fortunio et infortunio nati: et de re- gno ac exaltatione illiusque sublimitate postea ipsius et esse in hoc quod ex operibus effi- ciet enarrare. Deinceps de eius coniugio sermocinari: ac de mora cum vxore facien da. et ex hoc quod de infantibus ei continget nec non ex eius commixtione ac familiari tate cum hominibus et ex amicis ipsius. Deinde peregrinationes ostendere. postremo qui- dem modum sue mortis indicare quod infor titudine locutioni quę fit de vita assimi- latur. Illius tamen ordo post hęc prędicta ponendus est. Nos autem horum vniuscuius- que modum generaliter enarrabimus et cum so lis nostrę narrationis fortitudinibus hoc operantibus ista dicemus: sicut superius ma nifestauimus. ea vero quę a quamplurimis stulte superflueque prolata sunt: in quibus non est sermo probabilis: qui occasionibus per pri mam naturam existentibus conueniat: postpo nemus et ex his id ad quod peruenire possu- mus non per sortes neque per numeros in qui bus occasiones per quas hoc oporteat esse non habentur. Sed per planetarum figurarum earumque similitudinum cum suis locis ob- seruationes inuestigabimus. Quapro pter ne verbum hoc in vnoquoque pręscri ptorum capitulorum retractare sit opus in omnibus generaliter nos hic proferre con- uenit. ¶ Ex capitulis igitur obseruationis natiuitatum locum circuli signorum qui speciei illius quesiti capituli assimiletur: con- sideremus. velud est loci medij celi cum operibus: et loci solis cum re patris simi- litudo. postea planetas quibus ex predictis .5. specibus illius loci dispositionem habere conuenit: obseruemus. et si vnus plane ta omnibus his modis ipsi loco dominabi tur illius rei quesitę dispositionem attri buemus ipsi. Si autem duo vel tres ei do minentur: illi qui plurium numerorum for titudinem habuerit: dispositionem dabi mus. Deinde futuri qualitatem considere mus: cuius inuestigatio erit ex naturis illarum stellarum quibus dispositio con uenit: et ex naturis signorum in quibus planete fue rint necnon ex locis similibus. post hoc inuestigationem quantitatis futuri ex eorum viribus accipiemus: considerando vtrum in suis qualitatibus fortes extite rint in mundo et in natiuitatibus: an si contrarium fuerit. ¶ In mundo quidem for tiores dicuntur existere: cum in locis sibi proprijs vel similibus fuerint: et cum ori entales etiam extiterint et aucti numero. In natiuitatibus vero fortiores erunt: cum in angulis vel in locis ad angulum ascendentibus fuerint. maxime autem in duobus primis qui sunt ascendens et cę li medium. ¶ Debiliores autem erunt in mundo cum in locis extraneis vel sibi dissimili bus extiterint: aut cum occidentales vel in itinere diminuti fuerint: at in natiui tatibus tunc erunt debiliores: cum ab an gulis recesserint. ¶ Spatium quoque tempo ris futuri considerabimus inuestigando vtrum respectu solis ascendentis: matuti nales an vespertini fuerint: Duę namque primę quartę vtriusque eorum: et due per diametrum eius oppositę sunt matutina les: reliquę vero sunt vespertinales. ¶ Con siderabimus etiam si fuerint in angulis: vel ad angulos ascendentibus. Si ma tutinales igitur vel in angulis fuerint: acutioris erunt operis. Si vero vesper tini vel ascendentes ad angulos extite rint: tardioris operis esse dicentur.

¶ Capitulum .4. in parentibus.

PRima namque via quam in vniuscuiusque istarum speci erum inuestigatione semper imitari debemus: est hu iusmodi. nos itaque nunc a primo capitulo quod est ca pitulum in locutione parentum: exordium faciemus: velut ordini quem mox enunti- auimus conuenire videtur. Solem igitur et saturnum patribus: lunam autem et vene rem matribus: naturaliter assimilari di cemus. Quapropter quemadmodum harum stellarum qualitates ad inuicem et cum alijs inuenientur: ita fore parentum qua litates nobis existimare conuenit. eorum etenim fortunium et infortunium: necnon et regnum ex stellarum vicinitate cum lu minaribus nobis considerare conueni ens est. nam cum vtrumque a fortunis que fue rint ex eorum haiç et in duobus signis eorundem vel in signis ea sequentibus circundabitur: esse parentum egregium fo re significabunt. Maxime aut cum pla netę circundantes solem matutinales: cir cundantes vero lunam vespertinales exti terint: tunc enim erit eorum positio conue niens. Item si saturnus et venus orienta les fuerint in almugea sibi propia. vel si fuerit in angulis manifestum fortuni um parentum ex hoc significare debe- mus secundum quantitatem vtrique ipsorum conue nientem. Si autem horum contrarium fuerit: vt lumi naria scilicet sint cursu vacua et a nullis stellis circundata: parentum declinationem ac vi litatem significabunt. Maxime vero si po- sitio veneris et saturni fuerit inconueni- ens: quod si planetę ex eorum haiç non existentes ea circundent. Quemadmodum contingit cum mars post solem: saturnus vero post lunam ascenderit: nec etiam loca fortunarum re- spectu luminarium conuenientia fuerint: nec ex eorum haiç: miseram vitam parentum et ipsorum esse destructionem: nobis ex hoc significare non disconuenit. Si autem pars fortunium signifi cans: cuius mentionem faciemus: stellis solem vel lunam circundantibus: apta conuenien tia coueniens fuerit in natiuitatibus pa- rentum substantia saluabitur: atque durabit. Quod si pars fortunium significans non extiterit: velud diximus. Aut si horum contrarium fuerit: nec fortune circundederint luminaria: vel si circundantes fuerit infortune: non proficiet parentum possessio sed nocebit. Longitu dinem autem vite parentum: eiusque breuitatem ex stellarum societatibus in figuris consi derabimus. ¶ De patris igitur vita dica- mus. Cunque iupiter et venus in figura quo libet modo soli vel saturno associantur. Aut cum iupiter item veneri associatur: fueritque solis et saturni apta societas: vel si coniuncti aut in trino vel sextili aspe ctu fuerint et vterque fortis: longam patris vitam ex hoc annunciabimus. Si vero for tes non fuerint: non erit hoc ita: pręter quod vite breuitatem veraciter non signifi cabunt: hoc autem si non sic euenerit: sed su pra solem vel saturnum mars eleuatus fuerit aut si sequatur eos: nec soli satur- nus conueniens fuerit sed in eius aspe ctu .4. vel per diametrum opposito: vel si vterque fuerit ab angulo remotus: pa- tris debilitas significabitur. At si in an gulis vel in locis ad angulos ascendenti- bus fuerint: breuem vitam parentum aut nocumentum significabunt. cum enim duobus primis angulis: que sunt ascendens cęlique medium steterit: vitę breuitatem indicabunt. Cum autem in duobus alijs extiterint qui sunt occidens: et angu lus terrę: vel in locis ad ipsos ascendentibus impe dire dicuntur. Cum mars etiam solem predicto modo aspe xerit pater subita monte migrabit: aut in ipsius luminibus impedimentum continget. si vero saturnum aspe- xerit: patri mortem aut febrem cum tremore vel impedimentum ex abscisione seu combustione futu rum significabit. rursus cum saturni figura respectu solis inconneniensinconveniens fuerit: occasione mor borum: ex humoribus nociuis accidentium mors patri eueniet. ¶ Item de vita matris agamus. cum igitur in figura lunę seu veneri iupiter vel venus iterum lunę associabitur siue cum ea seu in eius aspectu trino vel sextili fuerit et vtre que fortes: vitam matris elongabunt. At si lunam mars aspexerit vel venerem secutus fuerit: aut in ipsius aspectu .4. vel per dia metrum opposito remanserit seu si satur ni qualitas respectu lunę istius qualita tis extiterit: si ipsi minuti cursu fuerint vel ab angulo recesserint: in morbos et egritudines solummodo matres illaquęari designabunt. Sed si aucti cursu fuerint vel in angulis: matrum vitam abreuiabunt: aut eis impedimentum inferent abreuia bunt quippe vitam cum in orientalibus angulis fuerint vel in ascendentibus ad eos. In occidentalibus autem angulis vel in ascendentibus ad ipsos cum fuerint: eis impedimentum adducent: cum modo namque prędicto lunam mars viderit: fueritque lu na orientalis repentina: mors matrum vel suo rum oculorum impedimentum inde proueniet. Si vero fuerit occidentalis earundem mors ex abor- sibus vel ex his similibus accidet aut occasione incisionis et combustionis eis impedimentum eueniet. Si venerem autem mars aspexerit: erit earum mors per febres et infirmita tes ex visus offuscatione contingentes ac per humores subito decurrentes. cunque lunam saturnus aspexerit: mortem vel egritudinem generabit: luna vero cum orien talis fuerit per febres cum tremore mor- tem annunciabit: et cum fuerit occidentalis occasione corrodentium apostematum et con mestionum vel in muliebribus membris con tingentium illud eueniet. ¶ At sciendum quod species particularium impedimentorum vel infirmitatum seu mortis quę parentibus accidunt signorum qualitates que cum his quę prędiximus: nobis obseruare conuenit. In quibus stellę proprię qualitatis opifices in uenientur: necnon signorum qualitates quo rum mentionem faciemus: et quorum etiam esse explanabimus. cum res natiuitatum enarra bimus: et ut in die proprie solem et venerem: in nocte vero saturnum et lunam obseruemus. Il lud etiam quod ad inuestigandas residuas res particulares parentum nos obserua- re oportet est: ut locum patris vel matris qui secundum haiç fuerit ascendentis loco po namus: et omnes eorum res obseruemus: sicut ipsis parentum natiuitatibus facimus: quem- admodum in sequentibus probauimus ex ac- cidentalibus et opificibus modis: qui in ge neralibus speciebus inueniuntur. Modorum autem coadunationis occasionum ad inuicem nobis hic et vbique memoriam habere conue- nit: ut consideremus quod cum planetę qui locis exquisitis dominabuntur vnius speciei non fu erint: sed ex speciebus differentibus vel con trarium operantibus ex planetis quorum vires super ipsum sunt maioris auctoritatis: illum qui ma iores auctoritates habuerit: accipiemus ita ut et ipse rei futurę conueniat et per ipsum istarum rerum naturę contingant. Quod si eorum auctoritates ęquales extiterint: et stellę cum eis eleuatę fuerint: leuiter ad notitiam rei coadunate ex istarum naturarum diffe- rentium commixtione perueniemus. Si autem fue rint separate: id quod ex accidentibus ei assimila tur secudum horas particulares vnicuique ipsorum attribuemus. Sed illis qui matutinales fuerint attribuemus primitus: illis vero qui vespertinales extiterint posterius. Ne cessario tamen oportet ut ex principio eis as similetur. nam si sic se non habuerit nil futu- ri facere poterit: cum nullam retinuerunt so- cietatem in principio. prima vero disposi- tio non est occasio futuri temporis: sed qualitas stellę que respectu solis et anguli mundi do mina dispositionis fuerit tempore natiuitatis.

¶ Capitulum .5. in fratribus et sororibus.

EX prędictis igitur locum pa rentum probauimus: locum vero fratrum si quis iuestiga tione generali perscrutetur: et sua perscrutatione quanti- tatem possibilem non pretereat quę ad inquirendam notitiam numeri fratrum veraciter esse potest: rem fratrum qui eiusdem ma tris sunt naturali modo scire poterit ex signo medij cęli: aut locum matris. locum quidem dicimus in quo venus in die et luna fuerit in nocte. At quia signum hoc et signum quod ad ipsum ascendit locus matris sunt quo res filiorum eius depręhenduntur: eum locum fra trum esse oportet. Huic ergo loco si pla- netę fortune in figura associantur: fratrum multitudinem inde iudicabimus: huius autem existimationem rei ex numero istorum pla netarum assumemus. Considerabimus etiam si fuerit in signis vnius imaginis vel du- orum corporum. quod si planetę infortune super hunc locum eleuati fuerint vel eum ex oppo sitione aspexerint: paucitatem fratrum indica bunt: maxime autem si sol cum eis extiterit. Si vero fuerint in angulis et proprie in ascen dente: fueritque planeta in istorum aliquo lo- corum existens saturnus: in virginibus et ma ioribus fratribus hoc esse significabit. Si autem mars fuerit: aliorum fratrum numerum: per mortem abreuiabit. Qualitas quidem pla netarum qui sunt datores fratrum si fuerit in positione conueniens: fratres potentes et exaltatos existimemus oportet. Si autem in contrarium fuerit imbecilles erunt et impo- tentes. At si planetę infortunę super dato res eleuentur: vel si eos sequantur: breuis vi- tę iterum erunt: masculorum datores sunt planetę masculini in suis qualitatibus mundi: largitores aut feminarum: sunt fe minini in suis qualitatibus mundi. Orien- tales item primos largiuntur fratres: occi- dentales postremos. Rursus cum in figu ra largitores associentur signo rem fra trum significanti societate conuenienti fratrum concordiam significabunt: et si cum par tes iterum fortunę conuenerint fratrum soci etatem in suis rebus indicabunt. Si vero fuerint in signis nullam ad inuicem societa tem habentibus vel si qualitatem predictę qua litati contrariam habuerint: voluntatem fra trum ad discordiam et inuidiam significa bunt: et eos deceptores esse demonstra bunt: si quis autem vnamquamque rem fratrum plus- quam supradictum sit: inuestigando perscru- tari voluerit: satis hoc agere poterit: si loco ascendentis largitores planetas con stituerit: et tunc omnes eorum res quemadmodum in natiuitatibus facimus obseruauerit.

¶ Capitulum .6. in masculinis et femininis

POstquam naturali calle fra- trum enarrationem expla nauimus quod in ipso nato cotinget subiungamus opor tet: et masculorum femina- rumque considerationem pri mitus indicemus: cuius obseruatio non vnius modi est nec ab vna re: sed ab vtroque luminari: et ab ascendente necnon a pla netis in hoc auctoritatem habentibus acci pitur: hoc autem ex qualitate qua hora casus spermatis fuerit proprie depręhendemus. In vniuersali vero modo: per qualita- tes hora natiuitatis apparentes hoc in dicabitur: nobis quoque generaliter obser- uare conuenit: si hęc tria loca pręfata: et planetę eis omnibus vel pluribus dominantes masculini fuerint quia natus erit ma- sculus. et si feminini fuerint erit femina et sed hoc supra natum iudicabimus: opor tet etiam ut loca et planetas masculinos ac femininos consideremus: quemad- modum in huius libri principio monstra- uimus. demonstrauimus inquam ex natu ris signorum in quibus fuerit et ex naturis ipsorum planetarum: necnon ex eorum qua- litatibus respectu mundi. cum orienta les namque fuerint masculiniçant: femini çant vero: cum occidentales extiterint. Item ex eorum qualitatibus respectu solis: masculiniçant namque cum matuti- nales fuerint: vespertinales existentes feminiçant. Ex his igitur omnibus quod genus in nati constitutione secundum maiorem partem incurrit coniciamus oportet.

¶ Capitulum .7. in natiuitate gemino- rum.

SImili quippe modo no bis in geminis et eis plu ribus: esse eorundem prę- dictorum locorum id est lumi narium et ascendens ob seruare conuenit: hoc autem ex collectionibus euenire manifestum est si pręfatorum locorum duo vel tria fuerint in signis duum corporum: maxime autem cum planetis illorum dispositoribus idem ite rum accidens contigerit ut quidam scilicet eorum sint in signis duum corporum: fue- rintque quidam eorum bini et bini vel plures in dispositione. et si loca dominantia signa duum corporum extiterint: et cum hoc cum pluri bus in figura planetis associentur: erunt nati plures duobus. Eorum quoque nume rum nonnunquam augmentat planeta qui hanc proprietatem habuerit. Generis autem nati notitiam auget planetarum genus: qui soli et lunę ascendentique signo associantur in fi gura quę masculinis et femininis secundum pręmissum modum in nascendi fortitudine superaddit. hec vero qualitas si signum ascen- dens et luminaria non continuerit: sed eius loco medij cęli locus sit inuentus fuerit: ha rum matrum partus secundum maiorem partem ge minorum vel plurium erit. ¶ Quod autem propri- um in trium masculinorum parturitione est: vt quemadmodum contingit in albetatraç qui sunt reges: contingat vt saturnus scilicet et iu- piter ac mars cum pręfatis locis in duum corporum signis existant. et est proprium in parturitione trium feminarum: vt id quod in alchatis contingit: eueniat vt luna vi- delicet ac venus ac mercurius femininus in prędictis locis permaneant. In duorum masculinorum ac vnius feminę parturiti one proprium est vt contingat sicut contin git illis qui diasaccora vocantur: vt satur nus scilicet et iupiter ac venus in illis sint lo- cis. Parturient etiam duas feminas et vnum masculum cum id euenerit: quod illis qui dimantarcoris appellantur: euenisse dici tur: vt luna scilicet et venus ac mars: illis in lo cis existant. Secundum hunc vero modum fre- quenter contingit vt natus non perficiatur: et vt in ipsius natiuitate quędam impedimen- ta corpori accidentia contingant. In ipsius etiam quibusdam membris id ex quo nullus timor perueniet absque perfecta occasione contingit. aut erit in eis quoddam horum accidentium secundum partem rei que non apparet.

¶ Capitulum .8. in monstruosis signis.

ILlud quidem quod nullatenus a nostro recedit intellectu est monstruosarum figura rum enarratio. Dicemus igitur primitus quod in his lumina ria frequentius inueniuntur remota vel ab ascendente disiuncta: et quod ab infortunijs anguli continentur. Cum hoc igitur sic inuentum fuerit: conuenit si hoc illud fore contigerit quod in miseris et infor tunatis natiuitatibus multotiens euenire dicitur. et si natiuitates ille monstruosa rum figurarum non fuerint: vt pręteritam coniunctionem vel preuentionem obseruemus: qtūsqtūs probably abbreviated for quatenus coniunctionis vel preuentionis: nec non loci luminarium natiuitatis hora: di- spositores planetas depręhendamus. Quoniam si loca eorum in natiuitatibus: et lo- cus lunę vel ascendentis iterum omnia scilicet vel plura loco coniunctionis vel preuentionis non allige retur: erit natus forme monstruose. hec autem si sic fuerint et cum hoc in quadrupe- dibus vel feralibus signis luminaria re periremus: fuerintque infortune in angulis existentes: non erit natus ex hominibus. Si qua vero fortunarum cum luminaribus testimo- nium non habuerit: sed eis infortunę testi ficatę fuerint. natus non erit domesticus eritque natura ipsius ex ferarum impedientium naturis. ¶ Quod si iupiter aut venus lumi- naribus testificentur: erit natus ex animalibus domesticis: vt sunt canes: furones: et his similia. ¶ Si mercurius autem testificetur: natus erit ex animabus quibus opus habent et vtuntur homines: vt ex gallinis: porcis: bobus capris: et his similibus. At si luminaria mo uentur in signis quorum imagines sunt hominis omniaque similiter fuerit: natum ex hominibus vel ex his quę cum hominibus conuersantur fore non dubitamus: preter quod cum monstruosam for mam habere dicemus. ¶ Qualitatis autem istius notitia eiusque proprietas erit hoc in loco iterum ex figuris signorum in quibus infortunę steterint: quę luminaria vel an gulos continuerunt. Item si signa fortu narum hoc in loco nulli prędictorum lo- co testificetur: erit natus non loquens: eiusque fortuna veraciter et perfecte mu tabitur. Si iupiter autem vel venus te- stificetur: nati proprietas in quo fuerit illa mutatio erit vt honoretur et sublimetur eo quod ex hoc illa figura armasorodhotis continget id est figura ex venere et mercu rio denominata: necnon figura que nun cupatur arfocaraçietu: et his similia. ¶ Mercurius ipse si testificetur: fiet na tus cum his somniorum interpretator: et ex his erit eius victus pręter quod surdus erit et absque dentibus. In alijs vero re- bus erit conuenientis naturę et subdolus ac deceptor.

¶ Capitulum .9. in his qui non creuerunt.

POstquam eorum qui non cre- uerint sermocinatio re- stat de illorum elocutione quorum per natiuitatis hora contingentia noti- tiam habere querimus. Hanc autem enarrationem ob hoc quod istud quesitum capitulum ab istorum duorum vtroque modorum non longe remouetur: quandoque locutioni de vita adherere: quandoque vero illi contrariam esse: eo quod huiusmodi inuestigationis vis quibus dam variationibus alteratur: sciendum est: Sermo namque vitę non est nisi in his om nibus qui vitam senserunt. Hi autem sunt quorum vita solari circuitione quod est vuius anni spatium nequaquam minor habetur. vita vero que est in fortitudine est id quod minus esse dicitur: vt sunt menses dies: et horę. Eo rum autem qui non creuerint sermocinatio est eorum locutio qui ad aliquod istorum predicto- rum temporum non peruenient. sed in breui tempore propter mali et nocumenti superfluitatem morientur Quapropter vitę inuestigatio multarum est partium Illorum autem qui non crescent: vna est et plana. Generaliter igitur cum luminarium aliquod in angu lorum aliquo fuerit: eique associetur infortunarum altera in longitudine que cum eo fuerit gradu per gradum. vel fuerit in figura equicrutiaequicruria: nec fortunarum aliqua ei associetur in figura: fuerit que dispositor loci luminarium in locis infortu narum: natus non viuet sed mox morietur. ¶ Quod si fuerit in figura equicrutiaequicruria sed in proie ctione radiorum infortunarum a locis lumiarium ad ipsum ascendens: fuerintque infortunatores duo: alterum vel vtrumque luminarium infortunantes ad ipsorum duorum loca vel alterius ascenden tes. Aut si in eius vel eorum oppositione fuerit seu sui namque infortunarum alterum luminarium infortunauerit cum eorum altera fuerit oppo sita: altera quidem ad luminaris locum ascen derit: natum vitam non habere minime dubi- tabitur. Quoniam maximum nocumentum quod est in hoc: valitudinem et profectum qui ex longitu dine loci ad localium narium ascendentis in vitę spatio prouenit: destruit et occultat Id autem quod proprie solem impedit ex his que sunt in loco qui ad ipsius locum ascendit mars esse di citur: lunam vero saturnus. At in eorum oppositone vel cum ad ipsam ascenderit: contingit contrarium. Solem etenim saturnus: lunam vero mars impe- dit. Maxime autem cum locis luminarium et ascendentis: dispositores eorum existendo dominentur. Et si duas oppositiones habue- rint: fuerint luminaria infortunę in angulis vel in equicrutiaequicruria figura: mortui vel semimortui nascuntur infantes. Quod si hoc ita contingit et ab altera fortunarum lumiaria separata. vel in figura fuerit ei associata: et peruenerint ra dij ad precedentes partes: viuet natus secundum signifi cationem numeri graduum qui fuerint iter alhileg et propioris fortune radios ex numero mensium uel dierum aut horarum: secundum eorum infortunij quantita tem quę sunt huius occasio. At si infor tunarum radij ad precedentes partes lumi narium: fortunarum vero ad sequentes perue nerint: natus crescet et viuet. Item cum eleuabuntur infortune super associantes for tunas in figura: erit natus misere quali tatis et imbecillis. quod si fortunę eleuabuntur natus cum parentibus non morabitur. et si altera fortunarum cum luna pariter oriatur: vel ieccisal habeat et altera infortunarum oc- cidat: natus a parentibus nutrietur: hoc igi tur iterum modo multorum natorum erit ob- seruatio: cum stellarum aliqua duobus plu ribusue modis in figura societatem habentium in occidente fuerit: infans semiuiuus ori etur: aut velut carnis frustum: aut imperfe- ctę creationis: et si altera infortunarum super eam eleuetur: non nutrietur natus vel non habebit vitam secundum hoc quod per istud contingit.

¶ Capitulum .10. in spatio vite.

EOrum quidem accidentium que post partum contingunt: enar ratio. Primum est vitę ser mocinatio: eo quod eorum qui primitus ordinauerunt ex his omnibus quę raro contin- gunt tractare: qui ad tot anuosannos vite non peruenerit in quibus ista perfici possunt: no bis risum habere conuenit. Hec autem ob- seruatio nec leuis est nec plana: immo ex dominantium locorum potestatibus accipitur et deprehenditur. Quod multis modis obser uatur. Modus autem qui secundum nostram existi mationem peruenit. et qui naturalem viam imitatur est vt enarrabimus. Hec autem obser- uatio ex loco alhileg et eorum quę super al- hileg potestatem habuerint. necnon et stel larum interficientium locis consideratur. Istarum vero rerum vniuscuiusque notitia est vt sub- iungitur. ¶ Primum namque nobis scire conuenit quod loca alhileg illa sunt in qui bus stellam cuius dominium fuerit alhileg esse oportet: hic autem super signum ascenden- tis: quod est a .5. gradibus qui super oriçon tem ante ipsum ascenderant vsque ad .25. qui ad ascendendum remanserint: et post hos gradus qui in horum .30. graduum de xtera exagona radiatione consistunt: qui sunt domus fortunij. At hi qui sunt in eorum aspectu tetragono: quod est medium cęli super terram: et gradus etiam qui sunt in eorum trigona radiatione: quod est locus qui neum appellatur. Necnon et gradus qui sunt in eorum oppositione: quod est occidens. Horum autem id quod ad pręmittendum conueniens est eo quod fortioris auctoritatis existit: id esse dicitur quod est cęli medium super ter- ram: et post hoc ascendens: deinceps id quod cęli medium ascendit: et post ipsum occidens ad quod cęli medium pręcedit. omne autem quod sub terra moratur hac in re tam pręclara et tam excellenti: pretermittendum fore decreuimus: preter id quod ascendens super terram apparuit. Illorum vero quę su pra terram sunt signa quę cum ascendente non colliguntur: obseruanda non sunt. nec etiam signum ascendens ante ascendens quod laboris domus appellatur: ob hoc quod cum hoc est quod ab angulo remouetur eius fortitudi nem ad terram prouenientem: spissus et obscurus va por qui ad ipsam ex humiditate terrę ascendit disturbat et destruit. Ideoque id quod ex coloribus ac qualitatibus stellarum: hac in domo existentium apparuerit naturam ex eodem vero dubitatur. Postea conuenit vt 4. dominantia: quę sunt sol: luna ascendens pars fortunę: eorumque locorum disposito- res: alhileg constituamus. ¶ Partem igitur fortunę sciemus: si numerum quem inuenerimus a loco solis vsque ad lunę locum: in die ac nocte acceperi- mus et ab ascendente inchoando illius numeri quantitatem secundum signorum successio nem computauerimus. Hoc itaque modo partis locum addiscemus. Quod iccirco facimus vt solis qualitas respectu ascendentis sit velud qualitas lunę aspectu partis fortunę. Erit enim fortunę pars quasi ascen dens lunę. Hanc autem eandem rationem imi tari videntur qui dicunt quod in nocturnis na tiuitatibus: vt a luna in solem enumeremus oportet. Dende ab ascendente initian- do eiusdem numeri quantitatem in contrarium eius quod prędiximus id est secundum ordinatam signorum antecedentiam computemus. Quod cum fecerimus idem partis fortunę locus qui nobis exierat: secundum modum appare bit: et eadem erit societatis figurę qua litas. ¶ Conuenit etiam vt ex his in die solem: si fuerit loco alhileg primitus eli gamus: sin autem lunam: quam si nequiueri mus eligere stellamquę maiores aucto ritates habuerit in dispositione loci so lis: et loci precedentis coniunctionis: nec non et ascendentis eligemus id est stella que habuerit ex .5. potestatibus per quas di- spositio consistit .3. vel plures auctori- tates in aliquo locorum prędictorum est eli- genda. Quod si non contigerit: ascendentis gra dum accipiemus. ¶ In nocte vero conuenit vt lunam primitus eligamus: postea solem. Deinde stellam quę maiores auctoritates habuerit in dispositione loci lunę: ac loci prę cedentis preuentionis: locique partis fortunę Cum autem hoc non euenerit dominium si natiui- tatem coniunctio precessit accipiemus ascen- dens. Si autem pręuentio precesserit fortunę partem: quod si fuerint vtraque luminaria: et qui secundum conueniens alahiç dispositor fu erit in locis alhileg: conuenit vt ex lumina ribus: illud quod loco maioris et forti- oris potestatis fuerit: sumamus. dispositorem autem eligere super luminaria nullatenus conuenit: nisi cum loco maioris et fortioris dignitatis fuerit: habens in dispositione secundum duo alahiç auctoritates. ¶ Cunque po tuerit alhileg duas eius species nobis ob seruare conueniet. Quarum altera est secundum si gnorum successionem solummodo. Altera vero et secundum eorundem successionem et in successionis contrarium. Illam quę est solummodo secundum successio nem in qualitate: quę radiorum proiectio nuncupatur: nos obseruare conuenit: que tunc esse dicitur cum alhileg in locis orientali bus id est a cęli medio vsque ad ascendens fue rit. Illam vero quę secundum successionem et in suc cessionis contrarium existit ea in qualitate quę grece vtine appellatur: considerabimus. Hec quidem est: cum alhileg in loco recedente a cęli medio fuerit: et cum taliter ista fore percipientur gradus interitum significantes secundum alhileg quę est in specie quem secundum signorum accidentia inuenerimus: erit gradus occi dens: eo solummodo quod ipse vitę dominium oc cultat: secundum stellarum gradus ipsi eidem al hileg quę sic inuenta fuerit applicantium aut eidem testificantium: ob hoc scilicet quod ipse collectis numeris superaddunt et minuunt vsque ad horam qua ceciderit alhileg: preter quod non occident eo quod ad locum hyleg ipse non eunt: sed ipsa vadit ad earum loca. At illę quę semper addunt fortunę: que vero minuunt infortunę dicuntur. Mercurius iterum erit cum stellis quibus associabitur in fi gura. ¶ Numerus autem augmenti vel di minutionis ex locis graduum vniuscuiusque eorum depręhendetur: Ipse etenim secundum numerum temporum horarum quem vnusquisque gradus eo rum habuerit: inuenietur. Nam cum tempus diurnum fuerit: tempora diurnalium horarum attribuemus. Cunque nocturnum extiterit: tempora nocturnalium horarum secundum quorum quan titatem erit numerus annorum perfectorum. Quod intelligendum est esse dictum cum in ascendente fu erint. post hoc secundum ipsius elongationem ab ascendente: numerus itaque ex ipso cum ad occi- dentis punctum peruenerimus: nihil remaneat ¶ At secundum alhileg que est in specie quam secundum signorum successionem inuestigamus: loca stellarum in fortunarum id est saturni et martis sunt pereuntia cum corporaliter adhileg peruenerint: vel cum ra- dios ex qualibet istorum locorum proiecerint id est ex locis quartę: ac oppositę radiationis et fortassis ex sextilibus quę obediunt aut aspiciunt et ęquantur in fortitudine. Item etiam quartus aspectus loci alhileg qui est secundum signorum successionem occidet iterum et forsitan idem operabitur sextilis: cum fortuna fuerit: et cum ex signo multarum ascensionum extiterit. Similiter quoque faciet trinus cum fuerit infortuna et in signo pau carum ascensionum manserit: cunque luna fue rit alhileg interficiet solis locus quandoque eo quod cum sol ad locum alhileg istius speciei per uenit: interficiendi et saluandi vim habebit. Ibit enim ipse ad locum alhileg: nec nobis exi stimare conuenit quod hęc loca necessario super occidant. nam nullatenus occident nisi cum in fortunabuntur solummodo: quia prohibetur hoc. cum vnius fortunarum terminus fuerit vel cum altera fortunarum ex .4. vel trino seu ex oppositio ne ad ipsum gradum qui occidt: seu ad gradum qui post ipsum occidit succedit: radios proiecerit ita quod in proiectione radiorum iouis plusquam. 12 gradus: ipsum non transgrediantur nec veneris plusquam .8. similiter etiam ita eueniet: cum coniunge tur alhileg stellę cui corporali conditioni ad herebit: nec eorum duorum latitudo fuerit eadem. Cum autem stellę saluantes vel adiuuan tes aut interficientes duę vel plures fue- rint in vnoquoque istorum duorum conuenit ut secundum rerum ea iuuantium multitudinem ac eorundem fortitudinem id quod ipsorum duorum fortius est obseruemus: secundum multitudinem igitur cum altera duarum specierum plusquam altera fu- erit augmentatione manifesta. Secundum for titudinem vero cum stellę que iuuant vel interfici unt in locis sibimet conuenientibus fuerint nec in huiusmodi locis alię permanserint. maxime autem cum stellę vnius speciei fuerint orientales: alteriusque speciei stellę occi- dentales. Quapropter eorum que sunt sub radijs in occidendo iuuando ac saluando nos nihil generaliter oportet obseruare: nisi ut lu- na sit alhileg. tunc etenim ipse idem locus solis erit interfector: et tunc etiam si infortuna que cum ipso fuerit cum impedierit et nulla for- tunarum eum adiuuauerit considerabimus ¶ Numeros autem qui sunt secundum longitudinem quam inter locum alhileg et locum abscisorem inuenimus ut dissolute et qualitercunque sumatur minime conuenit. Quemadmodum plurimi faciebant qui secundum quantitatem temporum ascensionum graduum illius longitudinis hoc super esse dicebant: nec etiam ut hoc aliquo tempore consideremus nisi cum ascendens fuerit ipse locus alhi- leg: vel vnus locorum ascendentium ad ascendens Illos igitur qui naturali consideratione hanc speciem obseruauerint: omnibus modis vnum obseruare conuenit scilicet quot temporum ex ęqui- noctialis circuli temporibus erit locus stel lę: vel figurę sequentis loco stellę: vel figu rę pręcedentis in natiuitate eo quod ęqui- noctialis circuli tempora circulum oriçontis et meridiei lineam ęqualiter perambulant: qui duo sunt per quos consimiles longitudines locales accipiuntur: unumquodque vero ęqunoctialis circuli tempus loco vnius anni solaris con stituitur. Conuenit igitur ut cum ipse locus alhi- leg pręcesserit et super orientalem circulum oriçontis fuerit: tempora ascensionum graduum ab ipsa hora vsque ad horam que interficit ac- cipiantur: ob hoc quod post hanc quantitatem temporis ęquinoctialis circuli: in loco alhi- leg qui est orientalis circulus oriçontis erit interfector. cunque fuerit alhileg in li- nea medij diei et ascensiones circuli directi secundum quas erit tempus transitus illius partis circuli signorum in circulo medij diei: acci piantur oportet. cum autem in occidentali cir- culo oriçontis fuerit numerum temporum in quibus vnaqueque illarum longitudinum cadit: et occi- dit: accipiemus: quod est sicut numerus graduum ascensionum partium circuli signorum que sunt istius opposita. At si locus alhileg cum pręcesserit non in aliquo istorum trium sed in locis inter ipsa constitutis fuerit prefatum tempus ascensionum et tempus occasus ac tempus transitus per cęli medium: non erunt illa in quibus loca sequentia ad loca preceden- tia: sed erunt in quibus ad differentia loca peruenerint eo quod locus ad quem vadit sequens: loco in quo fuerat precedens nec similis nec talis qualis ipse est: diiudicatur nisi cum eius positio ipsius positioni assi milabitur: et eius pars respectu oriçontis et cęli medij quemadmodum ipsius pars fue rit: nec contingit etiam ut respectu horum duorum vna sit eius positionis: cum fue- rit prope loca quę sunt supra semicircu lum ex circulis per locum communem circulo medij diei et circulo oriçontis transeun- tibus. et hi sunt quorum vnusquisque vnam tem- poralem efficit horam: ęquales ad inuicem fere. cum autem hic semicirculus prefatum locum communem circumrotauerit erit eius positio quando- que sicut positio emisperij: quandoque vero si- cut positio circuli medij diei. eruntque tempora in quibus circuli signorum partes: hęc duo loca pertransibunt inęqualia: tempora vero in quibus partes circuli signorum hunc semicirculum transgredientur cum in certis locis alijs extiterit: quę differenti um sunt longitudinum: erunt differentia ¶ Generalem autem modum per quem operabimur ponemus hoc quod subiungitur: videlicet cum pręcedens duorum predictorum locorum in ascendente vel in circulo medij diei vel in occidente: siue in alio loco fuerit: so- lus ipse locus sequens ibit ad pręceden tem secundum tempora quę per ipsum eundem antece- dentem locum pertransibunt. Nam co gnito gradu medij cęli: ac gradu pręce- dentis necnon et sequetis locum anteceden- tis gradus prius inuestigando considera- bimus: quot temporalibus horis a medij diei circulo distat: numerando ascensi- ones quę sunt sub gradibus qui sunt inter hunc et cęli medij gradum qui super terram vel sub terra in circulo directo constituitur. post hoc eas per numerum temporum hora- rum quem pręcedens gradus habuerit diuidemus. Quod si super terram fuerit per diurnalium horarum tempora: et sub ter- ra fuerit per horarum nocturnalium tempo ra: et quod exierit: erunt hore ipsius longitu dinis a medij diei circulo. Quapropter quia circuli signorum partes: quarum lon gitudo a circulo medij diei est vna ea- demque quantitas numeri temporalium horarum sunt cadentes super vnum et eun dem semicirculum ex pręfatis circulis: oportet ut sciamus in longitudine quan ti temporis ex temporibus ęquinoctialis cir culi longitudo gradus sequentis a linea medij diei: reddet horas temporales ęqua- les in numero horis longitudinis gra dus pręcedentis a circulo medij diei. Cunque hoc sciuerimus: considerabimus quot temporum ex ęquinoctialis circuli temporibus fuerit longitudo gradus se quentis a gradu medij cęli: cum positio gradus sequentis prima positio fuerit. Hoc autem ex ascensionibus circuli dire cti depręhendemus. post hoc igitur ob seruabimus quanta erit eius longitudo ab eo iterum quod suarum temporalium hora rum numerus quę sunt inter eum et me dij diei circulum erit: sicut sunt hore gra dus pręcedentis: istarum horarum numerum in numerum temporum horarum sequentis multipli cando. At si horę que nobis extiterint re spectu medij cęli quod supra terram est accepit fuerint ea per que multipticabimus erunt tem pora diurnalium horarum. Si autem fuerit re spectu medij cęli quod est sub terra per no cturnalium horarum tempora multiplicabi- mus: deinde id quod inter vtramque longitudinem ex superatione vnius ad alterum exierit ac cipiemus: quia ipsum erit numerus annorum quesi torum: et ut hoc quod diximus sit euidentius: arietis principium locus precedens ponatur: locusque sequens: sit geminorum initium. cli- ma etiam in quo fuerimus quemadmodum et illud cuius dies longior est .14. horarum: tem pora igitur horarum principij geminorum erunt fere .17. ascendatque primitus ari- etis initium ita quod capricorni principium sit in cęli medio: tunc etenim erit longitu- do geminorum a medio cęli quod est super terram. 148. temporum ex ęquinoctialis circuli temporibus et quia longitudo initij arie- tis a medio cęli quod est super circulum me dij diei est .6. horarum temporalium cum eas in 17. tempora multiplicauerimus que sunt quantitas temporum horarum initij geminorum: eo quod longitudo .1448. temporum non est nisi respectu medij cęli: quod est super terram erit tempus huius longitudinis .102. temporum Sequens igitur locus post tot tempora quot sunt tempora superationis quę sunt .46. ad pręceden tem locum mutabitur: tempora igitur ascensionum arietis et tauri tot sunt fere: quot et ista tempora: hoc autem ita positum est: vt si locus alhileg sit ipse locus ascendens. Sit ite rum cęli medium arietis initium ita quod si pri- mam positionem initij geminorum longitu- do a medio cęli quod est super terram sit ęqui noctialis circuli temporibus .58. tempo- rum. Quapropter in hoc secundo loco: nobis obseruare conuenit quando erit ea in qui bus aries et taurus medij diei circulum abscidunt. Ideoque mediam diem accipi mus sic: quandoque ibidem alhileg esse ponimus Item sit occidens arietis principium su- per eundem modum ita quod initium cancri sit in cęli medio et longitudo principij ge- minorum a medio cęli quod super terram est sit secundum signorum accessionem .32. temporum ex ęquinoctialis circuli temporibus. Rursus quia longitudo principij arietis a me- dij cęli circulo: versus occidentem est .6. horarum temporalium cum eas in .17. multi plicauerimus habebimus 102. tempora: que sunt a me dij diei circulo geminorum initij longitu do cum occiderit: eratque iam ipsius longitu do versus hanc eandem partem: cum in suo pri- mo loco fuerat .32. temporum. probatum est igitur ipsum ire ad occidentalem locum in superatione que est inter hęc duo tempora: quod est tempus occasus ari etis et tauri: ac tempus ascensionum duorum signorum eis oppositorum que sunt libra et scor pius. ¶ Item non sit arietis initium in angu- lorum aliquo et ponamus eius longitudinem versus partem premissam a circulo medij diei trium horarum temporalium: ita quod medium cęli sit 18. gradus tauri: sitque geminorum principij lon gitudo cum in suo loco primo fuerit a me- dio cęli quod est super terram secundum signorum antecedentiam .13. temporum ex ęquinoctialis cir- culi temporibus. Cum autem .17. tempora in tres ho- ras multiplicauerimus: erit geminorum initij longitudo a medio cęli circulo cum ad secundum locum peruenerit secundum signorum suc- cessionem .51. temporis. Erunt quidem hęc omnia tempora 64. et iam preambulauerat locus alhileg: cum in ascendente fuerat .46. In medio autem cę li .58. In occidente vero .70. differunt itaque numeri temporum qui sunt cum inter occidentem cęlique me dium eius locus fuerit ab vnoquoque nume rorum qui tunc sunt cum ipsius locus aliter quam nunc diximus extiterit. est enim .64. temporum et secundum tres ho ras adiectionis est eius differentia eo quod superatio temporum que nobis extiterat cum per angulos operabi mus qui sunt de quarta in quartam circuli .12. temporum fo re non dubitatur: cunque trium horarum longitu do fuerat .6. temporum erat superatio. Modum aut his omnibus rebus conuenientem sic agendo pro- sequemur licet in hac alia leuiori aperti orique via quam mox enarrabimus: conuenienter vti possumus. Cum accedens igitur gradus fue rit oriens: ascensiones quę ab ipso vsque ad sequentem extiterint in hoc obseruabi- mus. Cum autem in cęli medio fuerint ascen- siones circuli directi considerabimus: cum- que fuerit in occidente: aspiciemus illorum graduum occidentia. At cum inter hęc loca steterint et erit exempli causa in supra po sita longitudine arietis tempora superati onis vnius ad alterum eorum scilicet quę debentur vnicuique duorum angulorum qui formantur ex vtraque parte arietis primitus accipie- mus. Quapropter quia principium arietis est inter angulum medij cęli et angulum occiden tis. erat enim positum ipsius initium post medium cęli quod est super terram: accipiemus tem- pora quę signo geminorum debentur. si fo- ret aries in celi medio quę sunt .58. summe mus tempora que debentur ei. si foret aries in occidente que sunt .70. Cunque sic factum fue- rit eorum superationes accipiemus: et tunc quod horarum temporalium longitudo precedentis puncti: ab vtroque duorum angulorum ei in- tersecus positorum inuenta fuerit et quan- ta sit eius pars ex .6. horis temporalibus que quanta sunt obseruabimus: et secundum ipsius partis quantitatem ex superatione quam in ter duos angulos inuenerimus accipie- mus. Quod autem acceptum fuerit ab angulo cui relationem fecimus: minuendum vel adden dum fore decreuimus. verbi gratia. Quoniam au gmentum quod fit per has .6. horas positas 12. temporum fuerat: et quia precedentis loci lon- gitudinem ab vnoquoque duorum angulorum trium horarum temporalium que sunt medietas de .6. posuerimus: accipiemus dimidium. 12 quod addimus supra .58. vel minuimus ex .70 inuenimus augmentum esse .60. quod si fuerit huius loci longitudo a quolibet duorum an gulorum: duarum temporalium horarum quod est illarum 6. horarum pars tertia: tertiam partem de .12. quę superatio sunt accipimus quod est .4. Si autem ille hore longitudinis a medio .C. lon- gitudo fuerint: addimus illa .4. tempora super 58. Si vero fuerint longitudo ab occi- dente: illa eadem .4. de .70. minuemus. Ido neum est igitur ut ex hoc modo quantitates temporum prędictarum longitudinum sicut conue nit et oportet: addiscamus. Remansit autem nobis vnamquamque speciem rerum premissarum ipsi alhileg obuiantium notificare: que illa- rum que breuioris sunt temporis fuerint occi dentia: et quę fuerint ex his quę vocantur felimecaturaç: et alia etiam que ei obuiare dicuntur. Cuius rei cognitio erit ex scientia ini- quę obuiationis impedientis: et bone iu- uantis que secundum mox predictum modum euenire dicuntur nec non ex initijs annorum sequen- tium super quos locus ille qui ipsi alhileg obuiauerit significationem habere non du bitatur. Nam cum iniqua et infortunata fuerint obuiationis loca: fuerintque lo- ca stellarum in annorum subsequentium initijs impedientia loca dominantia: illud quod inde proueniet veraciter esse mortem nobis scire non est incongruum. At si alterum istorum duo rum tantum bonum fuerit id quod inde continget ma- gnum felicaturaç esse non dubitamus que sunt ipedimenta grandia magni timoris. Quod si vtraque bona fuerint pigritiam et debili- tatem vel impedimentum aut exulationem seu peregrinationes inde contingere manife stum est proprias autem species in vnaquaque istarum rerum contingentes ex similitudine loci rei obuiantis rebus natiuitatis depre hendemus. et cum quandoque dubitauerimus qui locorum earum interfectores esse debeant: ni hil nobis prohibere poterit: quin existime- mus et obseruemus res quę in vnaquaque re nati perueniunt ad alhileg: et in hoc quod inde futurum est: id quod ei assimilatur quod ex acci- dentibus iam contingit et apparuit prose- quemur: eorumque modum omnium considerabi mus: eo quod modus in perfectione eorum que per ea contingunt ęqualis fortitudinis est in omnibus. Secundum hoc igitur nostram inuestigationem et eorum augmentum ac di minutionem constituemus.

¶ Capitulum .11. in forma et figura corpo- ris nati ac in ipsius complexione.

POst electionis vitę perfe- ctionem: formam et figuram corporis ex rebus particu laribus sicut ordinatim conuenit enarrare primi- tus incipiemus: eo quod cor- poris qualitates naturaliter: animę qualita- tes pręcedunt: ideo quia cum corpus spis sius sit quam plura in eo apparentia quę ipsius coadunationi sunt propria cum ipso nascuntur. In anima vero non apparent nisi ea que per primam occasionem post natiuita tem et creationem in ipsa fuerit pedetenti. Illa quidem quę sunt extra corpus mul- to post in futuro tempore post ista contin gunt. conuenit autem nobis in vniuersalita te rei oriçontem orientalem et stellas que ipsum sequuntur ex erraticis. vel dominos di- spositionis ex ipsis eo quo modo prędi ximus obseruare. In rei vero particu- laritate esse lunę velut hic: iterum nobis considerare conuenit: eo quod forma mo- dusque corporum non nisi ex natura figura rum istorum duorum locorum et ex figuris planetarum qui sunt eorum dispositores ac ex commixtione eorum quę sunt in vnaquaque ipsorum specie necnon ex figura stellarum fi- xarum cum eis ascendentium deprehenditur: et ille quidem quarum vires: aliarum vires pręcedunt sunt stellę dominatrices dispositionis: quas post adiuuat iterum qualitas ipsis eisdem locis propria: resque particularis quę le uiter et absolute ex eorum modis enuntia- ri potest: est id quod subiungitur. Primum ergo quod in stellis dicimus est quod cum saturnus orien talis extiterit: subaudi et fuerit disposi- tor solus: erit natura in figura mellini coloris: mediocrisque crassitudinis: pili eius erunt nigri: capillique capitis crispi pectorisque pili spissi: oculi mediocres: corpus temperate magnitudinis: et super ipsius complexionem vincet frigiditas et humiditas. Cunque fuerit occidentalis erit natus subniger macilentus: parui corpo ris: planos et raros habens capillos apte coadunationis: oculi eius nigri: et in ipsius complexione vincet siccitas. Cum iupiter autem domins dispositionis loco- rum prędictorum extiterit et orientalis fu erit: erit natus albi coloris et conuenien tis: mediocrisque capillature. Oculi eius mediocres: apte stature: quantitatisque mo derare. In eius complexione calor et hu miditas pręualebunt. Sed si fuerit occiden talis erit albus pręter quod non adeo erit apte albedinis sutsicut supra diximus: erunt etiam illius capilli plani et ex anteriori parte caluus: oculi mediocres: et ipse cor poris mediocris: vincet in istius com- plexione humiditas. Cunque mars orien- talis extiterit albedinis et rubedinis erit eius forma: particeps bone quantitatis et idonee carneitatis: oculi eius varij: ca- pilli spissi et mediocres: in ipsius comple- xione pręualebunt calor et siccitas. Si occidentalis autem extiterit: natus tantum ru- bei coloris erit: et moderate quantitatis corporis: paruos habens oculos: et raros ac planos capillos: ac flauos: vincet in eius complexione siccitas. Ueneris qui- dem opera iouis operibus assimilantur: pręter quod ea quę per ipsum contingunt pul chriora sunt et magis recipiuntur: eiusque pulchritudo mulierum pulchritudini ma gis assimilatur: erit etiam melioris figu- rę et conuentioris qualitatis animę: corpo- risque mollioris est. Item ex ipsius proprie tatibus est oculos subruffos et idoneos fa cere. Cum mercurius item orientalis ex titerit natus colori mellis assimilatur. eritque in quantitate corporis modera- tus: apte coadunationis: paruorum ocu lorum: capillos habens mediocres: et in il- lius complexione calor pręualebit. Sed si occidentalis fuerit: erit natus subni- gredinis croceique coloris participans: macilentus: vocem habens exilem: et cauos orbes. erit etiam ipsorum oculorum pupilla velut pupilla oculi caprini declinans ru bedini. In ipsius complexione siccitatem pręualere non dubitatur. Unamquamque vero istarum stellarum adiuuant sol et luna cum eis associantur in figura. Sol etenim adiuuat in figura et formositate ac in corporis pin- guedine. luna vero generaliter iuuat in temperie et macie vel humiditate. Ma xime autem cum ab eo separatur: particulariter etiam erit eius auxilium secundum proprietates il lius quod ei inest ex lumine: quemadmodum in huius libri principio narrauimus. ¶ Stellę item generaliter cum matutinales fuerint et apparuerint magna corpo- ra facient: et cum in statione prima fue rint vigorem ac fortitudinem eis tribuent. cunque pręibunt ea contemperabunt: et cum in secunda statione se mouerint illa debilio- ra facient. cum autem occiderint eorum mi- seriam et impedimenta ac grauitates ope rabuntur. Ipsa iterum eadem loca in quibus fuerint nati formam et figuram eiusdemque com plexionem ut prędiximus adiuuabunt. vni- uersaliter etiam quarta quę a puncto ęqui noctiali vernali vsque ad solstitialem ęsti- ualem producitur: natum boni coloris sta- tusque conuenientis apteque carneitatis: ocu lorum bonorum fore demonstrabit: et in ipso calor et humiditas pręualebunt. Quarta vero quę a solstitiali ęstiuali vsque ad ęqui noctialem autumnalem punctum distenditur tempe ratam et mediocrem corporis quantitatem et com petentem carneitatem: grandos oculos: spis sos capillos atque crispos nato donabit vincet in eo calor et siccitas. At quarta quę a puncto ęquinoctiali autumnali vs- que ad solstitialem hiemalem protrahitur: colorem mellinum: atque maciem gracilemque vocem spatulas amplas: capillos mediocres aptos oculos natum habere designabit: et in eo frigiditas et siccitas preualebunt. Quar ta aut que a solstitiali hiemali vsque ad ver- nalem punctum ęquinoctialem collocatur nigrum co lorem et temperatam corporis quantitatem: pla- nos capillos et raros: aptamque coaduna- tionem nato dare non dubitabimus. vincet in eo frigiditas et humiditas. particula riter autem loca quorum figura figuris huma nis assimilantur ex figuris scilicet inter circulum signorum et extra conformatis apte et tem- perare coadunationis corpora confor mabunt. Illa vero quorum figurę non sunt versus temperiem corporis in hoc quod eorum figuris assimilantur imitare probantur: et eorum membra suis membris qualibus assimilari similitudi ne faciunt: ea namque ad magnitudinem vel paruitatem ad fortitudinem quoque seu debilita- tem ad conuenientem vel inconuenientem coadu- nationem faciunt fore procliuiora. Nam illa que ad magnitudinem ea producunt sunt ut leo virgo sagictarius. ad paruitatem ut piscis can- cer et capricornus. Item id quod ex ariete tau- ro leone versus eorum initia et in altiori parte fuerit ad pinguedinem membra faci et meliora procliuiora. Quod autem versus infe riora et eorum extrema locatur: ea maciei magis applicat. In istorum vero contrario id quod ex sagictario geminis et scorpione versus sua principia ponitur: ad maciem declinare facit et lod quod istorum extrema sibi vendicat facit ea ad pinguedinem procliuiora. Item virgo li- bra et sagictarius versus temperiem et bonam coadunationem corpori producunt. Scorpius autem pisces et taurus illa remouent a temperie aliarum itaque figurarum qualitates: et aliter obseruare easque ad inuicem conferre: et propri- etates in forma corporum et eorundem com- plexione et earum omnium rerum commixtione coadunatas nobis inde conicere conuenit.

¶ Capitulum .12. in impedimentis et infir mitatibus accidentibus corpori nati.

QUoniam enarratio impe- dimentorum et infirmitatum accidentium corpori premissa subsequitur eam: hanc inue- stigando speciem proseque- mur: quę est ut subiungi tur. Cu in isto loco hoc iterum generaliter scire cupimus duos angulos emisperij qui sunt ascendens et occidens: proprie autem ipsum eundem occidentem: illud etiam quod ante ipsum est quod id esse manifestum est: cuius nullam cum ascendentis angulo colligationem fore di cimus: duas quoque stellas infortunas et qualis sit earum qualitas: respectu horum locorum nos obseruare conuenit. nam cum vtreque vel earum altera respectu graduum ad loca prędicta ascendentium in ipso eo dem loco vel in eius quarto seu opposi to aspectu fuerint: infirmitates et impe dimenta in ipso nati corpore contingentia euenire non dubitabimus. Maxime autem cum alterum vel vtrumque luminare fuerit in angulis eo modo quo prediximus ut in eo dem secundo vel duobus ad inuicem oppo- sitis: sit vtrumque: tunc etenim non solum conforta tur infortunarum alterum cum ad eos ascen- derit post luminaria et in angulo fuerit infortuna: ad aliquid ex predictis infirmi tatibus faciendum: ut infirmitates quas emisperij loca significant: et loca signorum naturęque stellarum infortunantium et infor tunarum: stellę quoque que eis associantur in figura. verum etiam super hoc iterum confortatur cum ascenderit ante luminaria: eo quod vni uscuiusque signi partes circundantes par tem recipientem lumen ex emisperij par tibus. dico partem impedimenta suscipien tem: eam corporis partem in qua futurum con tinget significant. designant etiam vtrum id quod eueniet impedimentum sit vel infirmi- tas aut vtrumque. Naturę quoque stellarum impedimenta et casus specificant: eo quod saturnus habet ex dignioribus partibus hominis auditum dextrum: splenem: vesicam: et flegma. Iupiter vero tactum pulmonem costas car- tilagines ac sperma. Mars autem sinistrum auditum: rignones vanas et testiculos. Sol visum cor et cerebrum neruos et omnia de xtrę partis membra. Uenus odoratum epar carnem. Mercurius locutionem deliberatio nem memoriam linguam fel atque nares. Lu na gustum et deglutitum stomachum ventrem mulierum pudenda: et omnia sinistrę partis mem bra. Impedimenta vero generaliter contin gent in maiori parte. cum infortunatri ces stellę que sunt et eorum occasio fuerint orientales. Infirmitates autem euenient cum eedem stellę fuerint occidentales. eo quod inter vtrumque istorum duorum est separatio. nam impedimenta non nisi semel contingent: nec multum durabunt. Infirmitates vero vel semper durabunt aut reciprocando con tingent. In rebus vero per quas acciden tia particularia depręhenduntur cum ipse proprie experimentatę sunt et obseruatę fi gurę et qualitates inuentę sunt infirmi tates et impedimenta significantes: quod depręhensum est ex accidentibus que sequuntur et accidunt in parte maiori secundum consimiles po sitiones stellarum in qualitatibus. Erit enim in altero oculorum visus amissio. Cum luna tola fuerit in prędictis angulis: fueritque in ipsa hora coniunctio vel preuentio: vel cum fuerit in alia figura cum sole et habuerit alictisal: cum aliqua stellarum alaceha que nu bibus assimilantur: et sunt in signorum cir- culo: velut stella nubilosa quę est in can cro et athoraie quę est in tauro: et cacu- men sagicte sagictarij: cauda quoque scor pionis: et id quod est circa aldhafera ex par tibus leonis: necnon calbeç aquarij. cunque luna fuerit in aliquo angulorum occiden talis fuerit mars solus vel mars et satur nus orientales euntes ad eam a longe: vel si sol fuerit in angulorum aliquo et ante eum hę due stellę ascenderint: vel si duobus luminaribus associentur in figura: et vtrum- que luminare in vno eodemque signo vel in oppositis et respectu solis matutinales extiterint: lunęque respectu vespertinales in vtroque circulo futurum contingent. per martem igitur id quod ex amissione visus prę diximus eueniet aliquo actu: vel ferro aut combustione. et si mercurio fuerit as- sociatus in figura continget hoc ex lu- ctamine vel ludo: siue per hoc quod ei ab ini- quis fiet. Saturnus autem faciet hoc ex ocu lorum albugine vel frigiditate aut iacu- latione et ex his similibus. Item cum ve- nus in aliquo prędictorum angulorum et pro- prie in occidentali fuerit et extiterit cum saturno: vel ei in figura associata fuerit suaque loca commutauerit: fuerit mars eleuatus super eam vel in eius oppositione continget: ex hoc hominibus non ha- bere filios: mulieribus aborsum: et partus in tempestiui: quandoque etiam puerorum detruncatio- nes inde contingent: et proprie in can- cro ac virgine et in capricorno: et cum lu- na ab oriente habuerit alictisal cum mar te. Quod si hoc iterum modo: mercurio et sa- turno venus associetur: eleueturque super eam mars vel sit in eius oppositione per diametrum: natus erit absque testiculis aut hermafroditus vel clausus: et cum hoc ita fuerit: et sol iterum in figura fuerit associ- atus: masculinaque fuerint luminaria et venus: et luna occidentalis infortunę quoque in gradibus sequentibus: si natus fuerit ma sculus ementulabitur vel in suis impedi menta testiculis accident. Maxime autem cum hoc in leone ariete siue in scorpione aut capricorno seu aquario fuerit. Si femina vero fuerit erit sterilis et forsan istorum aliquis oculorum impedimenta non effugiet. Nati quidem quorum lingue tenentur in loquendo et qui balbutientes existunt sunt hi quibus saturnus et mercurius in pre- dictis angulis cum sole fuerint. maxime quidem cum mercurius occidentalis extite rit: et vtrique lunę in figura associatus fu erit. Mars autem si cum his duobus stellis fuerit: ex quo lunę associetur suarum lingua rum tenacitatem in parte maiori denodabit. Item cum ad infortunatrices stellas et in an gulis infortunatas inerint luminaria: vel cum in opposito luminarium infortuna trices fuerint. proprie autem cum luna fuerit in altero duorum nodorum vel in casmon: aut in signis infirmantibus: ut aries: tau rus: cancer: scorpius: et capricornus: con tingent corpori gibositatis impedimenta vel alicuius membris destructiones ut clau dicatio: desiccatio: aut disiunctio. Quod si fuerint cum luminaribus infortunatrices ab ipsa hora partus hęc eadem impedi- menta contingent. Si autem in cęli medio fuerint et super luminaria eleuentur fue- rintque loca earum in longitudine cum eis aduenient hęc impedimenta peracciden- tia maxima plena timoris: ut precipita- tio vel casus in manus latronum: seu per qua drupedia. et si mars eleuatus extiterit et dominetur ex combustione iginisignis vel ex plagis ma ximis: siue quia in latronum manus incidet: hec contingent impedimenta. At si satur nus eleuetur et dominetur: hęc eadem accident im pedimenta ex precipitatione: vel submer sione aut ex peralasin. Impedimenta quidem que frequentius accidunt: cum luna in duobus pun ctis ęquinoctialibus et duobus solstitiali bus existit sunt hęc. Cum fuerit itaque luna in puncto ęquinoctiali vernali: impedimentum inde contingens: erit proprię morfea: et si fuerit in puncto solstitiali ęstiuali erit impetigo: et in puncto ęquinoctiali autumna li: erit albaras. at si fuerit in puncto sol stitiali hiemali frequentius inde contin gens erit lentigo et similia. Accidunt autem in firmitates: cum infortune predicto modo associantur in figura soli vel lunę: modo tamen contrario id est ut ei associentur et sint matutinales et associentur lunę et sint vespertinales. Il lud autem quod generaliter ex infirmitatibus con tinget est id quod subiungitur. Complexionem ventris nati: faciet saturnus frigidam et valde flegmaticam: aut ex humoribus ad membra discurrentibus macilentum: morbi dum: et ictericum: plagam est in intestinis tussim sputum: cauleg atque lepram: et cum his omnibus accidet mulieribus dolor vuluę. Mars autem sputum sanguinis et melancoliam que ex nigris coloribus prouenit: apostemata in pulmone atque scabiem: et cum hęc accident ei: semper impedimenta ex incisionibus et ad ustionibus in eo factis propter infirmitates quas in occultis locis patientur: ut sunt fi cus atque fistulę: et id quod in corpore nascitur et amplificatur: aut quemadmodum sunt vlce ra calida ignea: necnon et vlcera que corro dendo crescunt: mulieribus etiam cum his ac cident puerorum aborsus et eorum detrunca tiones: prędicte quoque naturę stellarum que ad inuicem associantur in figura: proprias infirmitates in membris corporis quandoque faci unt: quas in augmento malitię: mercu rius adiuuat. Saturnum etenim iuuat in in- frigidando et proprie in decursu humorum ad membra et in eorum nocumentis. Maxime autem in his que ad palatum et pectus atque stoma chum discurrunt. Martem vero iuuat in de- siccando et in his quę ex desiccatione pro- ueniunt ut sunt cruste vlcerum: et escare: du bailet: et erisipila: et impetignes inique: ma- lancolia: frenesis: epilemsia et his similia. hę iterum habent quandoque proprietates secundum signo rum differentias in quibus fuerit earum societas in predicta figura quę super duos angulos fu ritfuerit. nam cancer: capricornus: et pisces: et omnia signa quorum figurę siluestribus animalibus atque piscibus assimilantur: infirmitates pro- prie generant que corrodendo augmentantur. petigines quoque excoriationes: forofulas: fistulas: lepras: et his similia. Sagictarius autem et gemini faciunt casum et epilensiam et his similia. Cunque in postremis partibus si gnorum stellę fuerint accidens infirmitas proprie in corporis extremis apparebit: quod euenit propter impedimenta ei contingen tia: et propter humorum decursus: per quos le pra prouenit: et secundum maiorem partem podagra et ciragra inde contingit: cum hęc ita fuerint si fortunę non associentur in figurę stellis in fortunantibus que sunt horum occasio: nec lumi naribus etiam in angulis existentibus: erunt in firmitates et impedimenta inde prouenientia val de grauia et incurabilia. Idem iterum eueniet cum eis associantur in figura: et super eas ele uatę fuerint infortunę vel magis fortes Cum autem in suis dignioribus figuris: et for tiores infortunijs que sunt operum occasiones fortunę fuerint: tunc non erunt impedimenta turpia: nec ad verecundiam erunt etiam infir- mitates leues: que cito quiescunt: hoc autem eue niet cum fortunę fuerint orientales. Iu- piter etenim occultat impedimenta: et qui escere facit infirmitates aliorum auxilijs ei causa pecunię vel probitatis attributis. cunque fuerit cum mercurio delebit infirmi tates: cum medicaminibus: vel per iustorum medicorum medelas. Uenus autem decora- bit impedimenta parte quadam decora- tionis causa: diuinis occasionibus vel prophe tijs: infirmitates quoque quoquomodo lenit: et eas medicaminibus diuina occasione prouenien tibus cessare facit. At si saturnus cum ea fu erit: erit hoc notum et manifestum: vel horum equipollens. Et si mercurius cum ea fuerit fiet hoc cum proficuo et lucro patientis quod propter hoc patietur illi continget.

¶ Capitulum .13. in qualitatibus ani mę nati.

MOdus quidem quo corpo ris accidentia prognosticantur est hic quem prędiximus. Ex animarum vero qualitati bus id quod proprie intellectui et rationi pertinet per mer curij qualitates semper agnoscitur. Illud autem quod est irrationabilitatis exaltatio duum luminarium grossis corporibus propinquiori quod luna dicitur: necnon ex stellis in figu- ra ei associantibus: et cum ea alictisal et alinchiref habentibnshabentibus depręhenditur. Quapropter quoniam motus animę eiusque qua litates multorum sunt modorum ut eorum inuestigatio vno eodemque calle plano et qualitercunque procedat: nullatenus con uenit. sed ut multis obseruationibus di uersisque considerationibus attendatur: eo quod signorum differentia in quibus luna mer curiusque: et eorum domini fuerint: proprie tatum animę qualitates multum iuuant. Soci etates iterum figurarum stellarum in predictis respectu solis et angulorum partem haben- tium: qualitates quoque naturis vniuscu iusque stellarum proprie animę motibus auxi liantur. ¶ Ex signis igitur mobilia: genera- liter faciunt animam res vernionis et in vni uersalitatis atque ciuitates diligere eam Item laudem affectare compellunt: ac diuinis cogitare et esse acuti ingenij: laudabilis motus inuestigatricem liberalem alijs bone opinionis et in stellarum iudicijs pe ritam. ¶ Communia faciunt eam multiformem le uis mutationis: difficilem ad cognoscen dum: agilem: amantem: instabilem: dolosam multiuolam: amatricem musicę: habilem: per- spicacis intellectus: penitibilem. ¶ Si gna vero fixa faciunt eam rectam infalla cem: immobilem: boni ingenij: quietam: in- telligentem: patientem laborem: toleratricem: rigidam: refrenantem voluptates: in- uidam voluntatis: efficacem: imitatricem: ho noris amatricem: contentiosam transgres soriam inconuertibilem ex stellarum quali- tatibus earumque figuris: id quod orientale fuerit: et ascendens. proprie autem id quod in sua almiua sibi propria fuerit: faciet animam liberam idoneam: et in sui ipsi- us consilio confidentem rigidam acu- ti ingenij: largam et apertam. Stellarum autem matutinalium stationes et cum in medio cęli fuerint: faciunt animas co- gitatrices: fixas: memores: quietas: intelligentes: magnanimas: immobi- les: inconuertibiles: infallaces: cogno- scentes: operarias: inuestigatrices: in ue- ris scientijs peritas. Ascensiones quoque stel larum in noctis exordio et earum occa sus faciunt animas leues: agiles: debi les: laborum intoleratrices: leuiter pas sibiles: infortunatas: pusillanimes: ef ficatrices: pusillanimiter magnas: ten- tantes: fessas: tarde: mobiles: solitarias Stationes quidem stellarum vespertinali um: et cum fuerint in cęli medio qui sub terra est: occasus etiam veneris ac mercurii ve spertinalis: cum tempus diurnum fuerit et earundem matutinalium occasus cum tempus nocturnum extiterit: reddet animam mundam: puram et sensatam inconuęnientis memorie: illabo- ratricem: nullius laboris amatricem: rerum secretarum inuestigatricem: et occultorum inqui sitricem: velut nigromantię: abscondito rum: rerum altissimarum: ac scientie instrumen torum et machinarum: operum mirabilium: et iudiciorum stellarum: eam etiam faciet pro phetatricem: et secundum artes augmentatricem somniorum interpretem: et his similia. ¶ Item stellę quę rerum animarum dispositioni dominantur cum in suis locis suisque haiç sibi proprijs atque similibus fuerint: sicut in pre missis explanauimus: animarum proprieta tes apertas faciunt: quarum effectus nihil impedire poterit: et quarum vnaquaque parte so la manebit et prosperabitur. Maxime autem cum vne eedem stellę duorum locorum dominatrices fuerint id est vt loco mercurij qualitercunque associentur in figura et a luna separentur vel habuerit cum ea allictisal. quod si non ita fue rit vt dictum est. vel si in locis sibi non proprijs extiterint earum proprie naturę: qualitates anime non apertas: sed occultas facient: et imperfe- ctas quę non prosperabuntur. Naturę vero stellarum illis dominantium vel super eas eleua tarum animarum humanarum: opera rigida: suisque subiectis nociua faciunt: velud iniusti ho- mines et iniqui: quibus propter infortunarum similitudinem hec contingunt: quę cum dominan tur ipsorum motus ad alios impediendum leues faciunt quod nihil prohibebit: nullaque erit in eo difficultas. Cum autem istis domina- buntur stellę quę fuerint ex haiç earum haiç contrarijs eos infirmi nominis esse faciunt nec pro sperabuntur: et ex eis suplicia sumentur. nec non etiam quemadmodum iusti homines et equi quibus per similitudinem fortunarum hoc accidet: super quas cum nihil eleuetur alijs benefacere gaudebunt et illud commenda bunt: nec aliquod eis inde damnum contin get: immo eorundem bonitas sui proficui erit occasio. Cum autem earum contrarię stellę super eas eleuentur: continget predictorum contrarium: et propter eorum mollitiem atque quietem dilectionem etiam in hominibus et pietatem: peruipen dentur ab hominibus et inculpabuntur: et eis violentiam inferent. Hec igitur est via gene- ralis qua sensate et rationales anime qualita tes pronosticantur. proprietates autem particu- larium quę ex stellarum naturis secundum earum dominium contingunt elocutione generali edoce bimus vsquequo ad commixtionem quę ge- nerali calle deprehenditur: perueniamus. ¶ Cum solus igitur saturnus dispositioni rerum animarum dominetur: fuęritque dominus lunę et mer- curij. si respectu mundi et angulorum conue niens fuerit: natus iustos homines amabit: et erit rigidi profundique consilij in sui etiam ipsius consilio permanebit. laboriosus erit et disputator: quandoque autem a veritate modi cum declinabit. eritque locuplex et appeti- tor regni versipellis tesauriçator: subter- raneus inuidus. ¶ Si autem in hoc quod di ximus contrario extiterit vt inconuenienter vide- licet existat natus fuerit: imundus: vilis pusillanimus: insciens: in suo tantum consilio per- manens: inuidus: inaudax: ab hominibus separa bitur: in verbis dolosus: amator occultatio nis et lugubrij: inuerecundus: infortunatus laboris amator: neminem diligens: dece- pritor amicorum: nunquam gaudebit: bonorum maliuolus. ¶ Quod si ioui assimiletur secundum quod prędiximus eiusque qualitas commendabi lis fuerit: natus erit iustus: senes hono rabit: eritque sani consilij: adiutor regni: cognitor: magnanimus: bonę notitię di- lector amicorum: quietus: intelligens: pa tiens: philosophus. ¶ Sed si huius stellę quali tas prędictis contraria fuerit: natus erit ignarus bene facere: insensatus: circa di abolica conuersabitur: in horatorijs com morabitur: futura prędicet: abhorrebit habere filios non habebit amicos: morabi tur in criptis et speluncis cum hominibus non conuersabitur: nec in eo quis confidet: erit insipiens: malus: debilis: honorem non amabit: penitens: male receptionis: ele ctionis male: laboris patiens. ¶ Quod si marti assimiletur et ipse bone qualitatis et laudabilis existat: erit natus non cogno scens: valde laboriosus miser et imbecil lis: nocens magna cum timore tentabit: erit grauis baratator: non pius: omnia parui- pendet: immoderatus: bellicosus: animam suam ponet in timore: amabit conturbationes proditor erit: aliorum perturbator: inuidię pessime: pro euentu aliquo eius anima mu- tabitur: homines laborare faciet: vi prę- erit alijs: transgressor: odio reges habebit et principes: amabit ipocrisim: et victo- riam: inuidus: male profunditatis: erit grauis ad tolerandum: rusticitate plenus intolerabilis: ostentator sui iniquus: ho minibus nocebit et eos vilificabit ac odio habebit: nec mutabitur: nec alterabitur: intro mittet se de pluribus et ab eis leuiter rece det: erit artifex et studens generaliter etiam prosperabitur. Sed si hęc stella fuerit in prędicti contrarium: natum faciet esse deprę datorem: ac viarum ascisorem: miserum: ma le qualitatis et mali lucti: deum non time bit: nec aliquem amabit: blasphemator perturbator: latro: deceptor: proditor: interfector: incestus malus ipsius: ho micida: nigromanticus: deprędator orato rij: fornicator: sepulchrorum violator: et generaliter nequam erit in omnibus. ¶ Quod si veneri saturnus assimiletur: et ipsa bone qualitatis existat: natus mu lieres abhorrebit: senes et ratiocinos ama bit: eritque male receptionis: honorem non appetet: abhorrebit formosa: erit in uidus: male societatis: ab hominibus se sregabitur et in sui ipsius consilio con- fidet: deum verebitur: eritque cęlati con- silij: male legis: amabit occulta: diuina tor: de diuinis cogitabit: pacificus: vere cundus: amator scientię: fidelis: absti- nens: deliberator: ab immundis se absti- nens: tediosus: et in mulieribus çeloti- pus. hęc autem stella cum fuerit in prędicti contrarium: natus erit fornicator et imun- dus turpia commitet in suis: turpis ad ulter: a mulieribus se decipi permittet: Maxime autem a suis consanguineabus erit valde miser: imbecillis omnibus mo dis circa venereos actus absque intermissi one solicitabitur: abhorrebit formosa: maledicus: superbus: celabitque animum: vilis: sceleratus in coitu turpitur: et extra naturam veneri subicietur. hic autem cum annosis et vilibus hominibus: et contra legem: cum bestijs etiam facere deside- rabit: deum non verebitur: vilipendet se- creta: et orationis domos faffana: casta sa et omnia vilipendet: erit nigroman- ticus: et de omnibus se intromittet ¶ Quod si mercurio saturnus associetur et ipse bone qualitatis existat: erit natus rerum atque legum inquisitor et inuestiga tor: amabit medicinę scientiam: occultus: occultorum deliberator: mira faciet: so- phista erit: leuis: dispositor: boni inge- nij: amare animę inuestigator: acutus amator intelligentię: et operum ei etiam bene continget. At si hęc stella fuerit in prędicti contrarium: erit natus inuidus animęque turbide: laboriosus: odiosus: ha- bebit consanguineos: erit laboris ama tor: tristis: in nocte turbabitur: proten- tor: deceptor in suis negocijs: non asso- ciabitur hominibus. latro: sciens: nigro manticuf: incantator: versutus: non pro- sperabitur. ¶ Iupiter autem cum solus ex- titerit dominus dispositionis animę: si laudabilis qualitatis fuerit: erit natus magnanimus: largus: iustus: verecun- dus: hilaris: homines amabit atque for mosa: liberalis: ęquus: magne cogitati onis: mansuetus: ęgregius: in suis ope ribus pius: benefaciet hominibus: ama bilis ductor. Quod si fuerit in prędicti con- trarium: erit qualitas animę nati: similis prędictis: pręter quod in his erit debilior: et magis occultus: et absque bono intelle ctu: loco namque magnanimi erit prodigus: lo co iusti seruiet diabolo: vel erit male opi nionis: et verecundię loco: erit caudardus et loco mansueti erit superbus: erit etiam loco diligendi homines bone qualita tis animę: et loco amandi formosa: dili get delectationes: at loco magne cogi tationis erit contumax: et pro libertate in- scius et his similia. ¶ Quod si marti iupiter assimiletur et qualitatis ipse laudabilis exi stat: erit natus versutus: placitator: bel licosus: dispositor: tunc agens fortissi- mus: et nulli humiliabitur: erit etiam ho mo exercituum et operum: cupiens vindi cari: et penitus superare: semetipsum do minum faciet: eritque rerum inuentor: rei ve ritatem non ignorabit: prouidus erit et magnanimus: prosperabitur: queret etiam honorari: iracundus: rerum cognitor: mul tisque multa mandabit. At si hęc eadem stella in huius prędicti contrarium extite rit: erit natus blasphemator: et verborum perturbator: impudens: nullius rei celator vilipensor aliorum: ipocrita: mendicus: su perbus: inobediens: deprędator: leuiter alterabitur: leuis penitens: instabilis: vilis: infidelis: nullius notitię ac consi- lij: insensatus: raptor: suorum amissor: et generaliter diuersarum erit qualitatum modorumque mutabilium. ¶ Quod si vene ri fuerit similis et laudabilis qualitatis exi- stat: natus erit simplex: amans nitidi- tatem et magisteria atque rerum inuestiga tiones: cantos etiam et iocos atque come- stiones appetens eritque bone qualita- tis animę: pius: sani cordis: deum ama bit et illi seruiet: cupiet etiam amore dei laboriosus esse: erit sensatus: et amans humilis: animę splendidę: gratificus: mu nificus: librorum lectiones nullatenus abhorrebit: erit rerum cognitor: et circa legitimos veneris actus temperatus: su- os etiam consanguineos amabit: ho- noris nominisque formam concupiscet. Ge neraliter quidem erit iustus et probus: Sed si hęc stella fuerit in prędicti con- trarium: natus erit illaboriosus: delica catedelicate vitę: muliebris animę: saltator: eius ira mulierum irę assimilabitur: erit prodi gus: in rebus mulierum insensatus: pro- cus: libidinosus: delinquens: capillorum ornatus amabit: semetipsum extollet: ne- scius suorum amissorum gaudebit: in hominum erubescentia leuiter impedietur: sui com- pos erit: femineique sensus: in rerum eccle siasticarum dilectione pręualebit: in rebus pręcedet: erit occultator: et fidelis: omnium malorum ignarus: cunctis obnoxius. In suis operibus commendabilis et liberalis in omnibus quę fecerit. ¶ Quod si mercurio iupi ter assimiletur et fuerit qualitatis idoneę: erit natus in librorum lectionibus assidu us: amabit sillogismos et erit geometra peritus in quadriuio: versificator ac ser- mocinator: acuti ingenij: humilis: boni consilij: laudabilis in moribus: benefi- cus: dispositor: bone qualitatis animę: da- psilis congregationis: bone opinionis amator: bene et subito incepta perficiet: erit homo regiminis: bone credulitatis: me dicus regis: deum diliget: bone animę ama- bilis: consanguineos amabit: indolis erit bone: amatorscientię: homo diuitiarum Quod si hęc stella prędicti contrarium optinu erit: erit natus stultus: stultiloquus: frequenter falletur: miser: continget ei alantusimus diuinis adherebit: impetuosus erit: ama re animę: cum sit stultus: sapientem se putabit: su perbus: perturbator: in alterius seruitute semetipsum collocabit: motus erit inordi nati: verbosus bone memorie: homo doctri nę: et appetitus rigidi. ¶ Quod si mars animę dispositioni solus dominetur: et laudabilis qua litatis existat: natus erit fortissimus: et po tens: iracundus: armorum appetitor: ani mosus: ponet animam suam in mortis peri culo: nulli se humiliabit: destructor: in su is confidet viribus: primus in bello: vi- lipendet omnia: violentiam hominibus in- gerit: et erit homo regiminis. At si hęc ea dem stella fuerit in istorum quę prediximus contrarium: natus erit tediosus: blasphe mator: sanguinis effusor: contrarietatum amator: consumptor: garrulus: stultus: super bus: deprędator: in ipsius maleficijs in ordinatus: deinceps consanguineos abhor rebit et deum ignorabit. ¶ Si vero similis veneri fuerit et idoneę qualitatis extite rit: natus erit alacer: et bene morigeratus su os amabit socios: mollis vitę: iocosus bonus homo: apte compelxioniscomplexionis et formę: amabit saltationes: procus: homo diuitiarum et quietis: vir leuis in coitu: ei tamen inde contin get bene. sibique precauebit: sapiens: vere cundus: et cognitor: item libenter habe bit rem cum viris: et mulieribus: erit eti am deuastator: leuis iracundię et çeloti pus. Quod si hęc eadem stella in prędi cti contrarium conuersabitur: natus multus ac superflu us erit in coitu: diuersarumque qualitatum omnes vilipendet: delinqnensdelinquens erit: blasphema tor: mendax: proditor: suos et alienos deci piens: appetitus festini: fastidiosus: coniu gatarum et virginum corruptor: versutus acu tus: inordinatus: deceptor: peierabit: ideoque in ruborem: et verecundiam subito cadet: insensatus: semetipsum fortassis adornare cupiet: impetuosus: turpia committet: et hor ridus erit. ¶ Quod si mercurio mars assi miletur et commendabilis qualitatis existat: erit natus conductor: exercituum rector: festini motus: potens: amans: sapiens: laboriosus: co gitator: versutus: proditor: instabilis: astutus: malorum operum: leuis intellectus: deceptor ipocrita: versipellis: contumax: grandis inquisitor: rixarum amator: eique tamen inde bene continget: suos similes diliget: et eos be ne recipiet: generaliter quoque nocebit ini micis: et suos iuuabit amicos. Si vero fu erit in prędicti contrarium: natus erit destru ctor: inobediens: fatuus: et deceptor: pe nitens: inordinati motus: mendax: la tro: deum ignorabit: falso iurabit: ver sutus: homo contrarietatis: sapiens: ipocrita manifeste nequam: blasphemator: viarum abscisor: parietum transfosor: interfector precantator: proditor: nigromanticus: ac ho micida. ¶ Cunque venus sola fuerit domina di spositionis animę: qualitatisque laudabilis exti terit: erit natus iustus et quietus: multarum de litiarum sensatus: homo deliberationis: amans saltationes: valde çelotipus: impietates ad horrebit: amabit magisteria: et deum mul tum verebitur: etiam erit pulchrę formę: bonę qualitatis: et bonorum somniorum: amabilis: pius beneficus: prosperabitur: et generaliter subser uiet veneri. Et si eadem stella in eorum que predi ximus contrarium fuerit: natus erit piger: procus: effe minatus: eius etiam qualitates mulierum qualita- tibus assimilabuntur: erit nullius animositatis: nullius que notitię modis infirmi: et qui leuiter ad lapi dem pedes suos offendet. ¶ At si mercu rius assimiletur: et idoneę qualitatis fuerit: natus amabit magisteria: et scientias: doctus erit: et acuti ingenij: verificator: musicam amabit et omne commendabile: erit etiam apte qualitatis animę: homo delitiarum et quietis: alacer: suos amicos diliget: eritque bone legis intelli gens: ęquorum amator: erit boni etiam ingenii et bonę extimationis: recteque calle pro- cedet: libenter addiscet: a semetipso me liorabitnrmeliorabitur in discendo: bonorum ac probo rum mores hominum imitabitur: iustisque viris assimilabitur: aptus in loquendo: in verbis alacer: erit etiam amabilis: tempe- rate qualitatis animę: equus defensor: cogni- tor: magnanimus: postponet mulieres cum pueris aget: eritque çelotipus. ¶ Quod si in istius contrarium fuerit: natus erit versutus: et multe astutię: malędicus: faciei dupli cis: bilinguis: mali consilij: deceptor: men dax: perturbator: falsus: immunda faciet: profunde malus: in consiliando prodi- tor: nec amabit nec amabitur: decipiet mulieres et destituet pueros: erit homo malorum operum: culpans et vituperans ali os: omnia querens facere: sed quandoque ad bo- num nonnunquam ad malum plurima tempora per- petrabit: et in multis ac diuersis rebus culpabitur. Mercurius autem cum soli fuerit dispositionis dominus animę et qualitatis ido neę: erit natus boni intellectus: acuti in genij: rerum antiquarum relator: eritque multarum probitatum et experimentorum: dia leticus: rerum naturę pręlocutor: scientiarum inuestigator: beneficus: deliberator bo ne existimationis: doctus in quadriuio: creditorum occultator: et valde prosperabi tur. Si autem in prędicti contrarium extiterit: erit natus deceptor et vilis: alios errare faciet: secundum suum consilium procedet: leuis festini motus: leuiter conuertetur: sanus: ignorans: magne fallatię: mendax: inor- dinatę qualitatis: instabilis: infidelis: inobediens domino: faciet iniustitiam: gene raliter autem multę erit fallatię. Et cum hec ita sint: nobis tantum scire conuenit quod lu ne qualitas hec quę prediximus vt cunque iuuabit. nam cum fuerit in locis anecaf: fi nis septentrionalis et meridiei: variatio- nes qualitatum animę iuuabit: et eas su- bito faciet alterare. Si autem in aliquo du- orum nodorum extiterit acuitates quali tatum animę iuuabit: et vt ipse festinanter operetur efficiet. Item cum luna fuerit ascen dens aucta lumine significationes augmen tabit: et erunt aptiores: necnon magis necessarię. At si minuta lumine vel sub radijis solis extiterit: eas faciet magis esse absconsas et non vt ita fortiter contingant: operabitur. Iuuat etiam vt cunque in his quę prędicta sunt: sol iterum cum stellis quę dispositioni animę dominantur similis exi stat. nam cum eis assimilatur si eius quali tas commendatur erunt animę qualita tes magis directę et ipse remotior ab obli quo: necnon potentior et largior atque fi delior legisque melioris. Cum autem sol in prędicti contrarium fuerit: nec stellę assimiletur: erunt animę qualitates de teriores: ipseque miserior ac infimus: ma iorisque laboris in sui ipsius consilio ma gis permanebit: stultus erit et grauioris voluntatis: generaliter etiam ad melio randum difficilis.

¶ Capitulum .14. in impedimentis animę

QUoniam impedimento rum animę propriorum elocutiones narrationem proprietatum eiusdem: vt cunque sequuntur: in ip- sorum notitiam mercuri- ales ac lunares qualitates ad inuicem et eorum ad angulos atque infortunatri ces stellas nobis generaliter et scire et ob- feruare conuenit. nam cum luna et mer- curius ad inuicem non colligantur: vel cum qualibet stellarum quarum quali tates impediunt in orientali oriçonte: super eos eleuetur: aut eos circundet vel in eorum oppositione maneant: multorum impedimenta modorum animę qualita- tibus aduenire significabunt. Hoc quidem ex prędictis proprijs qualitatibus stel- larum quę locis assimilantur: cognoscere et explanare satis apte poterimus. Nos aut in his quę in demonstrando proprietates animę pręmisimus: plurima impedimen- ta ex impedimentis debilioribus animę: vt cunque iterum explanauimus et fortassis earum augmentationes ac fortitudines ex superabundantia operum stellarum infor tunantium depręhendemus. propterea quod si quis animę qualitates coerceri ne- queunt impedimenta nuncupauerit: siue intendantur siue remittantur circa qua litatem temperatam: eas bene et proprie nominabit. Illud autem quod minus super habundat et velud infirmitas est: et quod om nino naturam excedit ac in parte intelle- ctus animę fit: et in parte recipiente im- pressionem sicut dicam deprehendetur. Epilentici itaque sunt frequentius hi in quo rum natiuitatibus luna et mercurius: nec ad inuicem velud prędiximus: nec cum orientali oriçonte colligantur. et cum hoc etiam in earum diurnis natiuitatibus sa turnus: in nocturnis vero mars fuerit in angulis: ita quod tamen ipse huic qualitati do minetur. Insani vero sunt hi in quibus hoc erit in eorum contrarium quę prędixi- mus id est qualitatis dominus sit in nocte satur- nus: in die vero mars: maxime autem cum in cancro vel in virgine seu piscibus fu- erit. demoniaci quidem et qui nuncupan tur auroctafelis id est in quorum capitibus su perabundat humiditas: sunt hi in quorum natiuitatibus infortunarum qualitas quem- admodum diximus extiterit: et ipse do ninate fuerint lunę ipsaque luna fuerit ascendens sub solis radijs: eiusque dominus in coniunctione saturnus exiterit: in preuen tione vero mars: maxime autem in sagicta rio et piscibus: quod si vtreque tantum infortunę hac in qualitate vicerint: erunt animę infirmitates incurabiles: non erunt tamen feroces et ignorabuntur. Si autem vtręque fortunę id est iupiter et venus ei similes ex titerint: et vtreque infortunę in occidentis angulo fortunę vero in orientis angulo manserint: licet ferocissimas: curabiles tamen generabunt egritudines. At si iupiter fuerit ille qui ei assimilabitur: infirmita tes medicaminibus curabuntur: siue per dietas siue per antidota. Quod si venus ei similis fuerit prophetijs val diuino au xilio repellentur egritudines. Quod si in ori entali angulo infortunę et in occidenta li fortunę fuerint: erunt egritudines incu rabiles ac feroces: minusque manifeste: infirmitates epilensie semper cum clamo re et timore mortis durabunt. Insani ve ro sensuque carentes nullatenus retineri poterunt: et suos consanguineos impe dient atque turpia dicent: et his similia. de moniaci eorum etiam infirmitates et humi ditatis superabundantiam: quę capiti bus nocet entusimesemus: et detecta ni mis: ac saltus impetuosos in homines fa ciens eos percutiet: et his similia. Quedam vero locorum in quibus illa qualitas fu erit proprio iuuamine quandoque iuua bunt. Loca namque solis et martis proprie iuuant vt sit insama. Loca vero iouis et mercurij epilensie iuuant infirmitates. Ueneris autem locus per prophetias: et vt occulta dicantur adiuuant. Sa- turni autem lunęque loca demoniacos et humorum iuuant impedimenta. ¶ Plurimę igitur species infirmitatum in agente parte animę contingentium sunt he quas prędiximus: quę secundum natu ram suam generaliter per huiusmodi quali tates adueniant. Differentię vero quę pro prie in parte recipiente dispositionem ac cidunt: in augmento ac diminutione rerum naturalium masculinis et femininis nimis apparebunt: ad quarum prono- sticationem illa via quę prędictę vie as similantur: perueniemus. Postquam luna solem quemadmodum ibi cum luna mer curium posuerimus: et veneris ac mar tis ad ipsos similitudinem obseruaue- rimus. Post horum igitur explanatio- nem ostendemus: quod si sola luminaria in signis masculinis fuerint: ea quę sibi na- turalia sunt homines nimis exercebunt. ¶ Mulieres aut ea que sibi contra naturam sunt: nimium operabuntur: et que sibi naturalia sunt in vires et masculinitatem animę con- uertentur. Item si mars et venus vel eo rum alter masculinus fuerir: in natura- libus rebus veneris valde conuersabuntur ho mines et nimis circa vitium illud solici tabuntur. Ex rebus etiam coitus turpia quę contra legem fuerint: festinanter face re desiderabunt. Mulieres autem inna turales actus cupidinis plus equo per- petrabunt: et erunt thahaherat: eo quod ad inuicem in agendo commiscebuntur. Si venus autem sola masculina fuerit id quod inde perpetrabunt erit occultum et ignorabitur. Sed si mars masculinus extiterit: ita erit illud manifestum quod quan doque mulieres quę cum eis conuersa- buntur quasi sibi proprias vxores fore demonstrabunt. ¶ Quod si eedem stellę in prędicti contrarium fuerint id est vt sola lu minaria cum prędictis qualitatibus in signis femininis extiterint: mulieres ea quę sibi naturalia sunt operabuntur. ¶ Uiri autem ea quę sibi sunt contra na turam committent et cum mollitie ac fe- minitate anime naturalia transgredien- tur. ¶ Item si sola venus feminina fue rit: illegitimos actus veneris mulieres nimis adimplebunt: frequentius tamen ad naturalia declinabunt et cum quoli bet: adeo quod nulli coitum denegabunt: seu de formis seu contra legem fuerit: homines aut erunt effeminati ac molles: et ad innatu- rales actus veneris procliuiores: nemi nem etiam ab illicito coitu prohibebunt: pręter quod occulte illud perpetrabunt. ¶ Item si mars femininus extiterit: isto rum duorum vtrumque id est fornicationem et turpitudinem: actusque illicitos detectos et absque frontis rubore facient: ita quod pre nimia detectione blasphemabuntur et vituperabuntur: orientales autem et ma tutinales qualitates veneris et martis in masculinitate detectionem adiuuant. Eorum autem vespertinalis et occiden talis qualitas in feminitate iuuat occul- tationem. Similiter etiam si saturnus cum eis fuerit: horriditates et putredines ac coinquinationes: magnamque vere- cundiam eos incurrere iuuabit: eo quod ip sius natura vnumquodque istorum de mo re iuuat. At si iupiter cum eis fuerit re- rum pulchritudinem atque decorem ap tamque verecundiam augmentabit. Et si cum eis mercurius fuerit rerum dete ctionem et futurorum festinationem sua rumque specierum multitudinem et au- gmentum adiuuabit.

¶ Incipit tractatus quartus: libri Alabra Ptholomei: in quo sunt no uem capitula.

¶ Incipit prologus: Dixit Ptholo- meus.

RErum igi tur in qui- bus ea que ante par tum sunt et quę in ipsius ho ra partus contingunt necnon et omnia que post par tum sunt obseruari possunt: id quod ei proprium ac natnralenaturale est: et quo totum eius esse na- turaliter probatur: quoniam maxime demonstrauimus. Eorum vero quę ei extrin- secus accidunt illorum scilicet quorum enarratio oportunę pręmissa subsequi- tur. Primum est in substantia et valitu dine nati prosperitatem iudicare: et ip sius in substantia prosperitatem colle- ctim cum rebus corpori pertinentibus enarrare: necnon eiusdem in valitudine prosperitatem simul cum rebus ad ani mam pertinentibus enodare.

¶ Capitulum primum de prosperitate nati et substantia.

QUaliter rerum substantię qualitas adueniat: vt a so la parte fortunę notitiam depre hendamus oportet: quam id quod et inter solem et lunam obseruando et ab ascendente in diurnis a nocturnis natiuitatibus propter rationes quas in elocutione vitę monstrauimus pro- hiciendo semper addiscemus. Huius autem obseruationis via est velut sub- iungitur. Stellas igitur quę ipsius si- gni dispositioni dominantur: obserua bimus. Et quę sit earum fortitudo atque similitudo: sicut prędiximus: conside- rabimus. Item stellas que eis associ- antur in figura vel quę super eas eleuan tur: siue sint ex earum haiç: siue ex haiç contraria: similiter obseruabimus. nam cum predictę partis dispositores: for- tes extiterint: erit natus multarum di- uitiarum. Maxime autem si testimo nio similitudinis eis testificentur lumi naria: pręter quod saturnus: nati diuiti- as ex edificationibus: vel ex terrarum cultibus: aut ex nauigationibus pro- uenire significabit. Iupiter vero desi gnabit: quod eius diuitię ex commenda tionibus: vel ex baiula: aut ex qualibet probitate congregabuntur. Mars au tem significabit illius diuitias ex exer citiuumexercituum dominio: regimineque proue nire. Uenus ex amicorum donationi bus: vel ex mulieribus eas coaduna- ri denunciabit. Mercurius quidem ex mercationis industria diuitias afflu- ere significabit. Quod si Saturnus proprie parti substantię assimiletur: et Ioui in figura associetur: significa bit hereditates quas hereditabit. Ma xime autem cum in altis angulis fuerit vel si in signo communi iupiter extiterit aut cum luna iterum ictisal habuerit: tunc enim significabit quod natus lucrabitur: et extraneorum heredi tatem hereditabit. Stellę quidem quę fu erint ex haiç stellarum dispositionem ha bentium cum eis testificantur: nati possessionem apud eum remanere et saluari designabunt At si stellę quę ex haiç contraria fuerint super loca auctoritatis eleuentur vel ad ipsa subsequentes eant: amissionem substan- tię demonstrabunt. Uniuersale vero tem pus in quo istud eueniet ex stellarum quę futuri sunt occasio aspectibus ad angu los vel ad loca ad angulos ascendentia depręhendetur.

¶ Capitulum .2. de prosperitate et in valitudi ne nati.

REs autem valitudinis et eius- dem in valitudine prosperi- tates ex luminarium ac ex stellarum ea circundantium qualitatibus: et ut eorum iti dem similitudinem cum hoc attendimus et obseruare necesse est. Cum enim vtraque luminaria in signis masculi nis fuerint: et vtrumque vel eorum alterum in angulis extiterit. maxime autem illud quod dominus haiç fuerit et .5. stellę erraticę ea cir cundederint: circundantesque solem matuti nales et lunam ambientes vespertina- les extiterint: ipsum natum regem fore non du bitabimus. Sed si stellę quę ea circun- dant in angulis item extiterint aut cum angulis supra terram existentibus in figu- ra societatem habuerint: erit natus magne valitudinis atque potentissimus et rex mun di: eius etiam fortuna: cum stellę circun- dantes dextrę fuerint et angulis super ter ram existentibus fuerint associatę: au- gmentabitur. Cum autem cęterarum stellarum qualitates velut hęc qualitas fuerit: so lusque sol in signo masculino rotauerit: luna vero in feminino: et eorum alter in angulis fuerit: natus erit homo solius regi- minis et interfector. Quod si cum hęc circun dantes stellę: in angulis non appareant nec eis testificentur: erit natus magni no minis tantum et eius valitudo velut illius qui vni parti dominabitur apparebit: seu velut dominium baiuli: seu dominium exercitus: et non ut dominium alcaidis qui toti regno disponit. At si non luminaria: sed quamplu- res illarum stellarum circundatricum in angu lis extiterint: vel cum eis in figura socie- tatem habuerint: non erit tante valitudi nis nec etiam magni nominis et ignora- bitur. In disponendo tamen ciuitatibus pre- ualebit: et in rebus dispositionis vitę me diocris erit. Si autem stellę quę lumina- ria circundederint nullam cum angulis si- militudinem habuerint: natus in suis operibus: miser: et infelix apparebit. Quod si luminaria nec in angulis nec in signis masculinis extiterint: nec ea etiam fortunę circundederint: erit in extremo miserie et inprosperitatis. Uia igitur qua in harum rerum inuestigatione est incedendum: est hęc quam in augmento valitudinis: ac diminutione monstrauimus. Quamplu- res autem qualitates quę sunt inter augmen tum et diminutionem per ea quę in illa specie particularis alterationis inuen ta sunt: quam habent luminaria et stellę quę ea circumdederint et quę circumdan tibus disposuerint nos obseruare debe mus. Nam cum dispositrices domine haiç: vel fortunę fuerint: natus in valitudine magis durabit. Si autem contrarię haiç dominentur: aut sint infortunę eius vali- tudo debilis apparebit et leuiter transi- bit. Res vero futurę valitudinis ex pro prijs stellarum qualitatibus quę lumi naria circundant sunt obseruandę. Cum huius etenim rei dispositor saturnus fuerit: fortitudo valitudinis in multitudine sub- stantię et in congregatione pecunię permanebit. Sed si iupiter vel venus extiterit: erit eius fortitudo in iocunditatibus et donationibus atque honorificentia et magnanimitate. Quod si mars fuerit: erit in dominio expeditio num et in victorijs ac in suorum subditorum timore. et si mercurius fuerit: erit in intel lectu et disciplina ac rerum dispositione.

¶ Capitulum .3. in magisterio nati: et eius opere.

OPus quippe nati eiusque magisterium duobus mo- dis per solem scilicet cęlique me- dij signum dignoscitur. nam stella quę desub radijs so lis egressa mane modicum apparuerit: et quę in celi medio fuerit. proprie autem sicut luna ictisal habuerit nobis obseruare necesse est quod si hec duo quę predicta sunt in vno tantum planetarum inue nerimus eum solum in his obseruabimus. Si autem alterum eorum vni planetę: alterum vero nulli contingat: eum cui tantum alterum con tinget: obseruandum fore sancimus. At si idem planeta qui desub radijs solis egres sus mane modicum apparuerit: et in cęli medio fuerit: et alius preter ipsum lunam aspexerit: erit vterque considerandus. Il lum autem qui secundum multitudinem numerorum au- ctoritatum proprię dispositionis velud prę missum est: alteri pręualebit: premittemus. Si quem autem planetarum desub solis radijs egressum mane modicum apparere vel in cęli medio moueri non inuenerimus: me- dium cęli dominum accipiemus: preter quod in tar dis operibus hoc euenire manifestum est. cuiuscunque etenim huiusmodi qualitas fue riifuerit: ociosus in maiori parte permanebit. Hec via est igitur qua ad cognitionem quali tatum stellarum quarum et operis ac magiste rij dispositio: necnon earum quę otium si- gnificant peruenimus. ¶ Qualitas autem operis et magisterij non nisi ex trium stella rum proprietatibus que sunt mars et venus et mercurius: necnon ex signorum in quibus fuerint qualitatibus deprehendentur. nam si mer curius auctor operis et magisterij fuerit: natus erit baratator et computator atque doctor: mercator etiam ac numulator: re rum cognitor et immolator: per stellarum quoque vires iudicabit et generaliter in li brorum lectionibus ac eorum expositionibus versabitur: dabit etiam et accipiet. quod si sa turnus ei testificetur: erit alienarum rerum dispo sitor: et somniorum interpres: vel in domi bus dei occasione alicuius notitie seu di uinationis quę in eo erit commorabitur. Sed si iupiter ei testificetur: erit natus au ctor legis et sapiens: cum probis etiam hominibus conuersabitur. quod si auctori tas operis et magisterij fuerit veneris ex odore florum et specierum seu ex vino vel tinctione aut pigmentis: vel ex his quę ad ornatum pertinent: se intromittet: ve lud mercati species: et medicamina ac florum variationes adornare: et cauponare seu texere: vel pigmenta mercari aut pinge re et colores variare: vel seritexere. Et si saturnus ei testificetur: erit eius merca tio in superfluitatibus et mollitijs: eritque deceptor atque nigromanticus: et his simi lia Sed si ei testificatur iupiter: erit lu ctator: et coronarum compositor: erit et aptus diuitijs: et eius affluent diuitie mu lierum occasione. At si mars soli in figu ra associetur: eius opus et magisterium cum igne demorabitur: velud opus coqui: conflatorisque metallorum: necnon opus eraminis ac minerarum auri. quod si soli non associatur: nati magisterium in fer ro tractabitur vt naues conponere: arare architectari: lapides abscidere: in annu lorum lapidibus sigilla sculpere: arbores findere: et his similia. Si saturnus ei te stificetur: erit nauigator et natator: ac aquarum allator et cocus: pictor etiam: et qui in balneis morabitur. Sed si iupiter ei testificetur: erit miles et penarum mini ster: ac decimator: hospitator etiam ac la mo. Item si duo planetę magisterij dominium habuerint: fuerintque venus et mer curius: exercebit se in musica vel ludis: aut in cantationibus seu cantionum inuentio nibus: vel in qualibet spem reperiendi cantus: maxime autem cum in sua commutabuntur loca tunc erit natus ioculator banastellarum et feminarum licitator: iocosorum etiam instru mentorum magister et factor fidium. eritque pictor: predicator: derisor: et incantionum inuentor. Quod si saturnus ei testificetur erit eius opus et magisterium in his quę prę- dicta sunt in mercationibus et vendet ea quibus mulieres adornantur. Si iupiter autem eis testificetur: erit placitator et compu- tator: et semper in locis congregationis ho minum: et circa regias portas commorabitur docebitque pueros et in rebus vulgi soli citabitur. ¶ At si operis ac magisterij dominium mars et mercurius habuerint: erit doctus in compositione imaginum et armorum eritque sculptor in rebus quibus diuine domus vtuntur: et animalium imagines faciet eritque luctator: medicus: cirurgicus: ma leficus: fornicator: et cartarum falsifica- tor. Sed si saturnus ei testificetur: erit na tus interfector: et aliorum vestimenta di- ripiet: eritque viarum abscisor: et in cauer- nis morabitur: erit etiam deceptor. Quod si iupiter eis testificetur arma duellaque dili get: erit etiam rector et procurator ac versi- pellis opera diliget: et circa extraneos solicitabitur: et ex huiusmodi lucrabitur. ¶ Item si domini dispositionis operis: fuerit venus et mars: natus erit tinctor et specierum venditor: aurique et argenti ac plumbi ma gister erit: agricola: et cum armis ioca- bitur: ac medicamina conficiet: et erit me dicus. ¶ Et si saturnus eis testificetur ad immolandum animalia deo solicitabitur: mor tuos induet: et deflebit funera: ac sepul- chra cantabit. Quolibet etiam modo diuina bit in locis occultis: et vbi cantus exercen tur funebres et sanguis effundetur: ha- bitabit. Ac si iupiter eis testificetur: in ora- tionis domibus assidue morabitur: et au gur existet: et in feminis maritandis so licitabitur: et ad effectum perducet: et inde erit eius vita: erit et delitiosus et dissolu te cogitationis. ¶ Proprie autem vnicuique signorum figure in quibus stellę quę do- minantur operi mouentur magisterij diffe- rentias quolibet modo iuuant. ¶ Signa namque quorum figurę figuris hominum assimilantur: omne magisterium scientiarum quibus opus habent homines perfecti one iuuant. Signa vero quorum figurę qua drupedum figuris assimilantur: iuuant ma gisteria minerarum: mercationum: ac edifi cationum atque dolandi. Signa autem solsti tialia et equinoctialia translationis et vari ationis ac geometrie ac agriculture: nec non rerum domorum orationis magisteria iu- uant. At signa quorum figurę ferarum et aquaticarum animalium figuris assimilantur magisteria quę sunt ad humiditatem: et in quibus humectantia ponuntur auxiliantur: herbarum etiam: compositionis nauium soler- tiam: sallita quoque et sallientia iuuant. ¶ At si luna proprie loco magisterij domina- ta fuerit et post coniunctionem ad mercu rium iuerit: et in capricorno vel tauro seu cancro: erit natus sapiens et immola tor et obseruabit aquarum vasa. ¶ Si au tem fuerit in sagictario vel in piscibus per mortuos diuinabit et malignos etiam spiritus de loco ad locum moueri coget. Sed si fuerit in virgine vel scorpione: erit ni gromanticus et astrologus: indicabit occulta et prędicet futura. Quod si in leone vel ariete vel libra fuerit: erit propheta et somniorum interpres ac sapiens. Hec est igitur via quam ad magisteriorum qualita tes eorumque species rationabiliter cognoscen das nobis obseruare conuenit. Eorum autem virium quantitates per stellarum fortitudi nes quę dispositioni dominantur: sunt obser uandę. Nam cum orientales vel in an gulis extiterint: erunt illius magisteria: dignitatis et dominationis ac fortitudinis. Sed si occidentales vel cadentes fuerint ab angulis eius magisteria sub aliorum potestate constituentur. Sed si super eos fortunę vicerint illius magisterium erit conueniens et commendabile atque quie tum: nec in eo vnquam decipietur. Sed si super eos vicerint infortunę: ęrunt vilia despe ctabilia atque damnosa et in eis decipietur. Quod si saturnus impeditor fuerit: accidet ibi frigus et prolongatio ac pigritia. Si mars autem impeditor extiterit timor ibi atque destructio continget. Et si vterque fuerit impeditor: erunt in toto tempore vite sue multa inconuenientia. Eorum autem augmentum ac detrimentum ex stella rum qualitatibus quę futuri sunt occa- siones secundum eorum habitudinem ad an gulos deprehendetur si matutinales seu vespertinales fuerint.

¶ Capitulum .4. de coniugijs.

QUoniam post pręmissa de matrimonio tractan dum est. Legitia virorum et mulierum contraiu- gia quemadmodum subiungitur: nos obseuatur conuenit. In masculorum itaque coniu gijs lunares qualitates hora natiuita- tis viri nos subtiliter inspicere non est in conueniens. Primitus etenim obseruan dum est. Si in altera duarum quarta- rum orientalium luna permaneat. tunc etenim in iuuentute matrimonium fa- ciet: vel post suorum annorum prolenitu dinem iuuenculam in vxorem accipiet Si autem in altera duarum occidenta lium extiterit: tarde vxorabitur. vel sibi vetulam subartabit. Quod si sub radijs fu erit: et in figura cum saturno societa- tem habuerit: nunquam vxorabitur. Post hoc autem obseruabimus: si in vnius figurę signo luna fuerit: vel si ad vnum solum planetam ictisal habuerit vni so li copulabitur. Sed si in signo duum cor porum vel multarum figurarum perman- serit. et in eodem signo plusquam ad vnum planetam ictisal habuerit sibi quamplures desponsabit. At si planetę cum quibus ex coniunctione vel aspectu ictisal ha- buerit fortunę fuerint: sue sponse conue- nientes erunt et aptę. Si autem infor tunę fuerint: erit contrarium. Nam si ad saturnum ictisal habuerit: erit eius vxor laboriosa: et ipsius qualitates erunt fe rales. Si vero ad iouem ictisal habue rit: conueniens erit et idonea docta di spositione. At si ad martem: animosa erit et indomita. Et si ad venerem: erit formosa: valdeque iocosa. Si autem ad mercurium: erit boni intellectus. Item si cum ioue vel saturno seu mercurio ve nus extiterit: in his quę ad vitam per inent ei satis proderit. Ipsum etiam et fi lios multum amabit. Sed si cum marte fuerit riterit deuastatrix ac instabilis et non intelligens. In feminarum vero matrimoniis: solares qualitates hora natiuitatis femineę sunt obseruande. Nam cum sol in altera quarta rum duarum orientalium scilicet in figura in iuuen tute viro desponsabitur: vel in senectute pro marito iuuenem accipiet. At si in altera duarum occidentalium extiterit tarde ma- rito coniugabitur: vel in prima iuuentute se- ni desponsabitur. Quod si in signo vnius fue- rit figurę: et in eo planetam matutinalem in uenerimus: vni tantum viro tradetur: et si in si- gno duum corporum vel plurium figurarum extiterit: aut in figura plusquam vni matu- tinali planetę fuerit associatus: multos maritos habebit. Item si in figura soli sa turnus associetur: erit suus vir probus et iu stus ac laboriosus. Si vero cum ioue sol so- cietatem habuerit: humilis erit et magna nimus. Si autem cum marte: erit crudelis et nullius dilectionis nec humiliabit se. Et si cum venere erit probus et formosus. At si mercurio associatur ei: in rebus vite pro- ficiet: et erit laboriosus. Sed si cum satur- no venus fuerit: eius vir erit fessus: et a venereis actibus se continebit. Et si cum io ue fuerit: suus vir erit bonus et iustus: ac ve recundus. Et si cum marte erit acute com- plexionis: et circa venereos actus valde solicitabitur: eritque fornicator. At si cum mercurio permanserit: circa filios proprios erit valde pius. Quod autem superius diximus ex duabus quartis orientalibus in sole in- telligendum est esse dictum de duabus quar tis quarum altera punctum ascendentis: al tera vero punctum occidentis çodiaci cir culi precedit. In luna vero de duabus quar- tis quę sunt inter coniunctionem et pręuentio nem quo vsque sit dimidium illius luminis hoc intelligere debemus. Ex duabus item quartis occidentalibus illas que his prę- dictis opponuntur: intelligemus. Cunque lumi naria conuenient ad inuicem in vtraque nati uitate per aspectum associantur id est trino vel sextili se respexerint: proprie vero cum hoc fuerit ex tabdil: et maxime cum virili nati uitate luna soli conuenienter in muliebri natiuitate fuerit associata: eorum coniugium numquam dissoluetur. Qualibet etiam occasione dissoluetur: cum predicta luminarium loca: fue rint in signis que ad inuicem non colligantur: vel que per diametrum sibimet opponuntur aut ex tetragona radiatione sese respe- xerint. Quod si ad luminaria que sibimet in ido nea figura conueniunt: suos radios for- tunę direxerint: coniugium in vtrisque dilectio ne et iocunditate ac valitudine perma nebit. At si ea respexerint infortune perma nebit quidem: sed in litigio et odio ac dam- no. Similiter etiam euenit in eorum qualitatibus inconuenientibus. Nam si luminaribus in- fortunę testificentur: coniugium non omnino deno dabitur: sed post separationem reconciliabun tur: et cum dilectione durabiliter permane bunt. Sed si infortunę testificentur eis: erit separatio valde litigiosa et feritatis plena At si solus mercurius cum eis extiterit: manifeste separabuntur cum inculpatio nibus et querimonijs. Quod si venus cum eis fuerit continget hoc propter adulterium vel nigromanciam: seu propter huius simi lia. qualiter autem fiat matrimonium per ve nereas atque martiales ac saturninas qua litates demonstrabitur. Nam si cum lumi naribus se conuenienter habuerit: erit con iugium idoneum: et legitimum: habetur etenim inter venerem et vtrumque prędictorum planeta rum velut quędam habitudo: eius autem respe ctus ad martem vxorem iuuenculam fore de monstrabit: inter eos etiam est habitudo: quie vniuscuiusque eorum exaltatio est in si gno triplicitatis alterius: eius vero societas cum saturno: vetulam vxorem fore significa bit: inter quos est etiam habitudo quam vtri usque domus est in signo triplicitatis alterius. Quapropter venus cum marte qualitatem amoris efficit absolute cum quibus si mercurius fue- rit: erit hoc manifestum. si fuerit in signis quidem vtrique communibus aut capricornus et pi- sces: significabunt quod proprie sorori vel sue consanguineę coniugabitur. Quod si in mascu linis natiuitatibus in eisdem luna fuerit natus cum duabus sororibus vel duabus con- sanguineis ad inuicem venereos actus exer cebit. si autem in feminea natiuitate idem permanserit eam duo consanguinei vel duo fratres incestabunt. At si cum saturno venus extiterit: erit coniugium idoneum: longoque tempore permanebit. Cum quibus si mercurius man serit: erunt cum hoc eis ad proficuum. Quod si cum hoc etiam mars iterum cum eisdem fuerit: con- iugium erit firmum et eis nocebit. Si autem eius qualitas eorum qualitatibus assimiletur: mu lier viro sibi contemperaneo copulabitur. Si autem ipsa plus illis orientalis extiterit: vi ro se minori desponsabitur et vir vxorem se minorem subartabit. At si magis occiden- talis fuerit mulier viro se seniori nubet vir autem vxorem se antiquiorem desponsabit. Item si venus ac saturnus: in signis sibi communi bus commoretur ut capricornus et libra: erit coniugium inter consanguineos. Si autem huius predictę qualitatis luna fuerit et in ascen- dente cęliue medio qualitas ipsa permanserit natus cum matre vel nouerca seu mater- tera: mulier vero cum prole propria vel cum sue sororis filio: seu cum suo genero veneri militabit. Quod si sol istius predicte qualita tis extiterit et planetę occidentales fue- rint: natus filię vel sui fratris seu sororis natę: aut proprij filij coniugis incestabit cu bilia. Mulier autem cum patre vel patruo seu matris viro delinquet. At si hęc prę dicta qualitas non in signis vnius generis sed in locis femininis fuerit: natus plus ęquo veneri decantabit: omnibus etiam modis agere et pati sibi nullatenus erit difficile. Si autem quarundam figurarum predicta hęc qualitas extiterit: cum hoc etiam in veneris actibus iupiter conuersabitur: sunt quidem hę figu- rę principia leonis et arietis: necnon quod grecę simile litterę .l. vocatur: et hęc est eius for ma λ cuius vna stellarum aldebaran appellatur: est etiam illud quod gręcę vo- catur calcas: et est finis leonis: facies quoque capricorni inter easdem figuras numeratur. At si hęc qualitas in duobus primis an- gulis qui sunt orientalis et meridianus in uenta fuerit: erit in suis operibus mani- festus: et ea in locis in quibus homines in vnum con- ueniunt reuelabit. Si autem in vltimis angulis qui sunt occidentalis et septentrionalis fuerit: erit eunuchus: et varias calamus: di stinguet voces: aut erit sterilis vel sine virge foramine. Sed si cum hoc in eis mars fuerit si masculus extiterit: eius virga cum te sticulis abscidetur. et si fuerit femina: val- de profunda erunt eius muliebria. In mascu linis vero natiuitatibus natorum qualitates in venereis actibus ex marte generaliter nos inuestigare conuenit hocmodo. Cum igitur a venere vel saturno separatus eique iupiter testificatur: natus in coitu erit mitis et non in- mundus: nec veneri nisi solummodo a natura coactus militabit. Si autem cum solo saturno fuerit a venere prolongabitur: et in hoc erit piger et frigidus. Quod si veneri et ioui in fi gura associetur leuiter ad ista promouebitur: et magnam inde voluntatem habebit: semetipsum tamen inde redarguet: et cohercebit a turpibus etiam immundis sibi multum cauebit. At si cum sola venere vel cum ioue solo absque satur ni aspectu fuerit: magnam stupri volunta- tem habere dicitur: et delitiose viuere cupiet Sed si alter eorum verespertinalisvespertinalis: alter vero ma tutinalis fuerit: natus cum viris ac mulieri bus coire desiderabit: nec minus in vno quamque in alio solicitabitur. Et si vterque fue- rit vespertinalis: in mulieribus tantum veneri ministrabit. Quod si signa feminina fue- rint: ipse forsitan ad turpes actus suppo netur. Et si vterque matutinalis extiterit: cum masculis solummodo scelus illud perpetrabit. Et si signa fuerint masculina: omnibus mo dis circa masculos agere solicitabitur. Quod si venus magis occidentalis fuerit cum vilibus mulieribus et ancillis ac eis simili bus venereos actus exercebit. Si mars magis occidentalis existit: nobiliores se aut maritatam vel suam dominam cognoscet In femineis autem natiuitatibus venus est obseruanda. Si ioui namque et mercurio: in figura associetur: erit in coeundo mitis ac munda. Et si absque saturno fuerit asso- ciata mercurio magnam coeundi volun tatem habebit: et illud valde facere desidera bit. sed tamen in maiori parte se inde refrena bit et verebitur: turpesque coitus postponet Quod si cum marte solo fuerit: vel ei in figu ra associetur: venereos actus et multum exer- cebit: et maximam exercendi voluntatem habebit. At si cum eis iupiter fuerit et mars sub radijs extiterit: rem cum seruis et miseris hominibus: vel cum extraneis sui generis habe bit. Sed si sub radiis venus extiterit: cum nobilibus vel suis dominis meretricabitur. Si autem hi planetę in locis vel figuris fe mininis fuerint proprie in hominum coitu solicitabitur. At si masculini fuerinrfuerint in mu lierum concubitu valde conuersabitur. Quod si saturnus his qualitatibus associetur: erit horrida. Quod si fuerit orientalis et ma sculinum in solario stuprum affectabit: vel viros quas ex solario respexerit: adama- bit. Iupiter autem semper hęc impedimen- ta mitigabit: mercurius vero iuuabit eorum detectiones: et iuuabit eorum turpia.

¶ Capitulum .5. de filijs.

QUoniam de filijs post ma trimonium subsequenter tra ctandum est planetas qui in loco cenit capitum nostrorum aut in loco sequenti qui est fortunę vel in loco qui his in figura associatus extiterit nos obserua re conuenit. Quod si non hoc inuenerimus planetas qui eis per diametrum opponen tur considerare debemus. lunam etiam io- uem atque venerem in dandis filijs: solem ve ro et saturnum ac martem in denegandis vel in eorum paucitate considerabimus. mercu- rium aut cum vno eorum cum illo videlicet qui ei in figura associatur: quicunque fuerit constitu emus. Qui fuerit orientalis: dabit ei fi- lios. Et si occidentalis extiterit eos au- feret. At si datores planetę fuerint soli: erit ei vnus filius: qui si fuerint in signis duum corporum femininis: erunt duo. Similiter si in signis multorum filiorum: ut pisces: can- cer: scorpius fuerint: duo vel plures na scentur. Si autem masculini fuerint in signis et in figuris quas habent respectu solis quod na scetur: erit masculini sexus. Et si femininum fuerint in signis et figuris: id quod nascetur: feminini sexus esse non dubitabitur. Quod si super eos infortunę vicerint: vel in signis sterilibus fuerint ut in leone et virgine: fi lius quidem erit ei: sed infortunabitur et non viuet. ¶ At si sol et infortunę predictis tri bus locis dominentur et non respexerint fortu- nę: hoc significat quod non erit ei filijs: et si in signis masculinis vel sterilibus existant et super eos infortunę vincant: eueum nullum filium habiturum significabunt. Et si fuerint in signis femininis vel multorum filiorum aut eis infortunę testificatę fuerint: ei fi lium qui mendam aliquam patietur vel qui bre- ui viuet tempore nunciabunt. Quod si vtraque alaiç in signis filios designantibus partem habuerint omnes vel quidam ex illius filijs ab hominibus adhorrebuntur. Cuius rei quantitas secundum maiorem planetarum fortitudinem super alios aliquando alaiç testificantium apparebit. si con tigerit quod eorum maior uis sit: secundum planeta rum multitudinem uel secundum maiores auctori- tates: aut quod sint plus orientales vel pro piores angulo seu altiores vel ad an- gulos ascendentes: et si prefatorum signo- rum que filios dant dominatrices stellę in su- is locis sibi proprijs orientales extiterint natus erit potens: magnique nominis. Si oc cidentales autem in locis alaię sibi contrarie fu erint: natus erit miser et ignotus. At si ho rę partimque fortunę alligentur: natus vsqueque ducat vxorem remanebit et a parentibus di ligetur et eorum heres efficietur. Quod si non sibimet inuicem colligentur: vel sibimet in contrarium existant: natus erit litigator et summum odium super parentes accumula bit: et eos male tractabit: nec eis in here ditate succedet. Item si planetę filiorum datores in figura conuenienter ad inuicem associantur: fratres se mutuo diligent et honorabunt. Sed si non colligantur: vel in sui opposito per diametrum consti tuantur: natus fratrum aduersitatis illa- tor et auctor existet. Res autem filiorum par ticulares per existimationem depręhen- di possunt: cum planetam filiorum datorem in loco ascendentis posuerimus. Tunc etenim cuncta filiorum particularia quem- admodum ex natiuitate sciuntur: gene- raliter agnoscemus.

Capitulum .6. in amicicijs et in inimicicijs.

QUalitates quidem amici- tię et inimicitię: quarum quę durabiliores sunt ami cicię et inimicicię nuncu- pantur. Quę vero mi- nus sunt durabiles in alio applicationes et repulsiones commu- nes appellantur: taliter inuestigare con uenit. In illis igitur qualitalibus quas in rebus maioribus consideramus: loca quę in vtriusque natiuitate dominio et pote- stati magis conueniunt id est loca solis et lu nę: ac ascendentis et partis fortunę nos obseruare necesse est. Nam cum hęc omnia in eodem signo fuerint: vel partim seu vniuersaliter loca commutauerint. Ma- xime autem cum inter vtraque: ascendens fe re. 17. gradus extiterit inter eos amorem fixum: qui nec seperabitur nec turbabitur: fore dicemus. Si autem in locis quę ad in uicem non colligantur: vel quę sibi per diametrum opponuntur rotauerint: sum me discordabuntur: vel sibi inuicem lon- go tempore aduersabuntur. At si in neu- tro istorum modorum: sed solummodo in si- gnis quę vicissim associantur extiterit si ex trino vel sextili sese respexerint minor inter eos erit dilectio. Si autem ex quarto sese viderint: minores inter eos discordi- as fore non dubitamus: ita quod quandoque in eorum dilectione verborum abscisiones intercident: et se alternatim peruipendent. hęc autem contingent: cum infortnnęinfortunę per figurarum loca transibunt. In discordia vero pax et concordia est cum fortu nę per figurarum loca discurrerint interponentur. Quapropter quoniam amicicię inimicicięque mo- dus: tribus modis existit id est quia istarum duarum quali tatum domini hoc ex natiuitate vel causa lucri et damni: seu propter iram et gaudium facere coguntur Cum hęc omnia prefata loca vel earum quampluri ma ad inuicem assimilabuntur: amicicię ex his omnibus speciebus congregabuntur. Si autem ad inuicem non conuenerint iuimicicię ex eis colligentur Sed si eorum dilectio conuenientia vel conue- nientię contrarium inter duo tantum loca luminarium fuerit: necessaria inde dilectio procreabitur quę vera et summa amicicia dicitur: in qua maxime confidendum est. Inimicicia vero necessaria et quamque potest esse deterrima que nunquam cessabit inde nascetur. Item cum ipsorum conuenientia vel eius contrari um inter duo vtriusque partis fortunę lo ca fuerit: quod inde perficietur: causa lucri vel dam- ni proueniet. Quod si fuerit inter duos ascen dentes id quod efficietur propter iram et gau dium euenire dicemus. ¶ Modos quoque locorum in quibus hoc figurę societas existit: et id etiam quod super ipsa eleuatur: necnon et planetas qui ea respexerint: nos obseruare conuenit. In natiuitatibus enim in quibus planetę qui super communis figurę loca eleuantur in eodem fere signo fuerint: vel in eo quod super illud eleuatur occasione amici tię et inimicitie in sua fortitudine et du- rabilitate ac sinceritate illis eleuatis pla netis nos assignare conuenit. In natiui tatibus autem in quibus planetarum aspe- ctus fructuosus et idoneus apparebit oc- casionem fructus amicitię et meliorationis inimicitię planetis ea respicientibus at- tribuere non disconuenit. In qualitatibus vero communis amicitię et inimicitię quę contem poralis fit et in quibusdam horaria: immo eti am momentanea reperiatur in vnaquaque istarum duarum natiuitatum: planetarum mo- dos id est tempora in quibus alhileg a locis stellarum vnius natiuitatis recedens: ad stellarum loca natiuitatis alterius pertran sibit: obseruare non est inutile: quia secundum hoc erunt amicitię et inimicitię particulares que sue permanentię terminum breuiorem ante istius separationem non nouerunt. diuturnitatis autem temporis spatium donec alij stellę coniungatur metam non inueniet: ¶ Saturnus igitur et iupiter cum alter eorum ad alterius locum perue nerit: amicitiam inter eos ex agriculturis et hereditatibus indicabunt. Saturnus autem e mars cum alter alterius locum obtinue- rit: spontaneas rixas et discordias inter eos generabunt. ¶ At ex saturno et vene re societas et dilectio consanguineorum causa procreabitur: pręter quia citissime terminabi tur. Saturnus quidem et mercurius eorum so cietatem et commixtionem in rebus vitę: nec non dare et accipere ac mercari: et horum si- milia significabunt. Per iouem quoque et martem: diuitiarum occasione vel quolibet dominio vel dispositione: societas et amor inter eos procreabitur. Per iouem autem et venerem causa mulierum: vel diuini causa seruitij: aut per domos orationis: vel ex prophetijs: seu ex his similibus se inuicem adamabunt. ¶ Iupiter et et mercurius: occasione dialeticę scientiarum et pro phetię: spontaneam societatem indicabunt. ¶ Mars autem et venus (vt ita dicam) ex dru eria vel adulterio seu fornicatone: aut so domitico scelere eos pariter associabunt pręter quod hic breuem: quia vnus eorum est fortuna et alter infortuna durabilitatem habebunt. Mars quidem et mercurius inimicitias et deceptiones ac rixas inter eos occasione in- cantationum et nigromantię significabunt ¶ Uenus autem et mercurius in vitę rebus magisterij: vel musicę seu librorum seu mu lierum causa societatem inter ipsos adducent. ¶ Augmentum autem et diminutionem in communis amicitię et inimicitię vigore: ex qualita tibus locorum in quibus respectu .4. loco rum primorum quorum est dominium et planetas exi stunt: nos scire conuenit. nam si in angulis vel cum parte fortunę seu cum luminaribus fuerint: erit id quod significabunt planius et apertius. Si autem ab eis longe remoti man serint: nequaquam apparebit. Eius autem valitu dines et nocumenta secundum proprietatem con uenientis vel inconuenientis qualitatis stellarum pręfata loca respitientium deprehen- duntur. ¶ Tractare vero de seruis in dile- ctione vel abhorritione suorum dominorum erga ipsos: ex signo proprie quod infortunis loco fuerit ex naturali similitudine quam ad inuicem habent planetę qui locum illum in ipsa nati uitatis hora respexerit: vel qui in ipso eodemque loco seu in eius opponito fuerit: indicabunt Maxime autem si planetę qui signo illi dominantur: cum locis dominij et potestatis eo rum in figurarum societate conuenerint: vel si cum eis eiusdem generis fuerint.

¶ Capitulum .7. in peregrinationibus

REs quidem peregrinationis: ex luminarium qualitati- bus angulorum respectu depręhendentur. Maxime autem ex qualitatibus lunę. Nam cum luna occiden talis extiterit: remota ab angulis: peregri nationes: et de loco ad locum mutationes indicabit. Similiter etiam mars cum oc- cidentalis fuerit vel cum aceuit capitum de clinauerit: et eius longitudo cum hoc a luminaribus longitudo oppositionis vel aspectus .4. fuerit: quandoque operabitur. Quod si fortunę pars iterum in signis iter signi- ficantibus ceciderit: erit tota eius vita: ac ipsius opera et actus in locis extraneis At si fortunę: loca prędicta respexerint vel ad illa perrexerint: aut illa sequentes fuerint: ea quę in peregrinationibus opera bitur idonea erunt ac pauca et proficua. Erit etiam ipsius a peregrinatione redi- tus festinus atque leuis. nec ei vnquam ab ali qua re condicetur. Sed si ea infortune re- pexerintsespexerint: erunt illa ipsius opera laborio sa et nociua: plena timoris: tardeque ex peregrinatione reuertetur. Huius autem rei commixtio secundum planetas qui his locis as- sociantur in figura sicut in premissis osten dimus semper apparebit. ¶ Cunque lumina- rla in aliqua duarum quartarum orienta- lium fuerint: frequentius versus orien- tis et meridiei partes iter agredietur. Quod in aliqua duarum occidentalium quarta rum vel in ipso eodem occidente rota- uerit: versus septentrionem et occidentem eius iter apparebit. At si ipsa signa quę peregri- nationem significant: vel eorum domini vnius formę fuerint: fiet iter quandoque. ¶ Et si du- um corporum vel duarum figurarum exti- terint: erit iter continuum: diuque durabile. ¶ At si iupiter et venus locis iter signifi cantibus: ac locis luminarium dominentur: nulla erit in itinere formidatio: sed ab eo desiderabitur: eo quod dominorum terrarum legationem suarum amicarum causa porta- bit. Hoc autem habilitas complexionis ae- ris et rerum ei proficientium multitudo iuuabit. Quod si cum eis mercurius fuerit hac prędicta occasione magnum consequa- tur proficuum: suamque legationem adexi- tum perducet: dabuntur etiam ei dona et honorabitur. Si saturnus etiam et mars locis luminarium dominentur. Maxime autem cum per longitudinem in oppositione fue- rit: id quod ei continget: inualitudo nun cupabitur et ipse multum impedietur. Quod si in signis humidis vterque moretur: hoc impedimentum ei ex infestatione aquati ci itineris et ex submersione: vel propter infor tunium iter aridę vię per desertorum lo- corum transitus continget. At si in signis fixis fuerint: hoc ex pręcipitatione et ex ven- torum flatibus validis adueniet. ¶ Si vero fuerint in signis solstitialibus vel equinoctialibus ex earum rerum quibus opus habent defectu et priuatione: ac per qualitates corrupti aeris egritudinem inferentis ei hoc accidere non dubitabi- mus. ¶ Si autem in signis humanę formę fue rint: ex viarum abscisionibus seu proditio nibus vel depredationibus euenire dicemus. ged si fuerint in signis quorum formę sil uestrium animalium formis assimilantur: ex luporum rapacitate siue ex terremotu continget. Quod si mercurius in eis fuerit ex agressionibus timorem inferentibus: vel ex bestiarum morsibus: seu venono sorumvenenosorum animalium occasione proueniet ¶ In proprietatibus autem rerum acciden tium id est in futurarum occasionum differentijs siue prosint siue obsint: a locis dominij que sint operum et substantię rerumque corporis et valitudinis occasiones secundum prędictas occasiones: nos obseruare conuenit. Ho rarum vero cognitio in quibus hec futura con tingent ex qualitatibus in subsequenti um annorum principijs aduenientibus depręhendetur. In hoc igitur capitulo nobis hoc tractasse sufficiat.

¶ Capitulum .8. in qualitate mortis nati.

QUia post compendiosam pre dictorum enodationem mor tis qualitates nobis ob- seruandę sunt eorum que in vi ta prędiximus vtrum mors ex radiorum proiectionibus an ex aduęntu significatoris ad occiden talem angulum superuenerit: nobis scire conueniens est. nam si mors ex radiorum proiectionibus. vel propter illius cui con iungetur vllam coniunctionem interuene- rit: cum mortis qualitates scire voluerimus eorum quibus coniungetur loca considera- re non est incongruum. At si propter ipsius ad angulum occidentis applicationem: mors affuerit ipse occidentalis angulus erit ob seruandus: eo quod secundum planetas qui locis prędictis subsequentur siqui subsequentur vel secundum planetas qui ad ea primitus iue- rint si planetę qui eis subsequantur non in ueniantur: mortis qualitas deprehendetur si cum eorum naturis in scientia differentiarum accidentium stellarum in figura proprietates acceperimus. proprie autem si qualitates pre- dicti loci occidentis quas ex signis et ex naturis terminorum habuerint considera bimus. ¶ Cum saturnus igitur dominus mortis fuerit: occasione longę infirmitatis seu ptisis aut catarri: siue propter corporis disso lutionem vel tipicam febrem: necnon ex lienonlienon, cf. Venice 1493, f. 99ra: ileon aut idropisi ventri sue solutione seu egri- tudine vuluę: et alijs infirmitatibus que ma- gis frigoris occasione proueniunt: mors su- peruenire dicetur. ¶ At si iupiter dominus mortis extiterit ex synantia vel peripleumoma aut apoplexia seu spasmo vel ex cephalagia seu cardia: omnibus que infirmitatibus quę ma- gnę ventositatis occasione nascuntur: vel per feti dos odores: ei mortem prouenire non dubi- tamus. ¶ Quod si mars eius dominus fuerit occa sione febris assidue vel tertiane continue ictisue subiti siue nefresis: aut empici morbi cuiuslibetue sanguinis meatus vel aborsus seu partus vel erisipile: aut egri tudinis mortifere: omniumue infirmitatum fe- brili: feruore seu calore superfluo venientium vite terminus imponetur. ¶ At si venus domina mor tis extiterit: stonachi vel epatis seu cordis vitio: aut sanguis egestione: siue mobili- bus apostematibus vel fistulis aut potionibus omnibusue morbis humorum superfluitate vel ma litia contigentibus vitam terminari pronunciabimus. ¶ Quod si mercurius illius dominus fuerit: mentis perturbatione vl inania seu melancolia siue precipitatione aut epilensia: vel tussis seu spu ti superabundantia: cunctisue morbis nimia vi incongrua siccitate prouenientibus mors oc curret. Illi autem quibus modo predicto natura obitus iniunxerit: cum planetę quorum est mortis dispositio: secundum sibi proprias et naturales qualita- tes vel his consimiles fuerint: nec super eos aliquis planetarum quorum occasione mala mors et grauis superuenit: eleuabitur: vitam exuerit. ¶ Mors vero que vi et non lege natu re infertur: continget: cum loco mortis vtreque infortunę dominabuntur: ita quod in ipso eodem loco: vel in eius aspectu .4. seu opposito per- maneant: aut earum quelibet dominium et ptantem super solis aut lunę vel super vtriusque lo- cum habeat: Mors autem mala et iniqua propter duarum infortunarum coniunctionem continget. Eius vero magnitudo per luminarium testimonia proueniet. At ipsius mortis qualitas secundum alio rum planetarum aspectus: ac signa in quibus infortunę fuerit adueniet. Nam cum saturnus in quarto solis aspectu vel in ipsius opposito et in sue alaiç contrario fuerit: si in signis fixis permanserint: manu populi lapidante: mor tis nexibus opprimetur. vel strangulatione seu penis mortiferis affligetur. Cunque occiden talis fuerit et eum luna sęquatur: idem eueni- re non ignoremus. At cum in signis quorum fi gurę ferarum figuris assimilantur extiterit: ferarum morsibus interibit. Quod si iupiter ei testificetur et infortunatus existat in conuentu virorum die nota et solemni: ferarum obiectus voratui damnabitur. ¶ Quod si in alterius lumina ris in ascendente locum obtinentis oppo sitione permanserit: carceris interiru pericli- tabitur. ¶ At si mercurius ei in figura coniun gatur: maxime autem in figuris serpentum celestis sperę: vel in signis quorum figure sunt fera rum rapatium: venenosorum animalium morsibus dilaniabitur. ¶ Si venus autem cum eis extite- rit: potu mortifero fraude mulierum attri buto: morietur. Quod si in virgine vel in pisci bus: aut in signis humidis sibi locum vendi cauerit lunęque in figura associetur: vitam submergendo terminabit. At si in naui fu erit tempestuosa fluctuatione maris vita priuabitur. Et si in aliquo signorum sol- stitialium vel in signis quadrupedibus cum sole fuerit: seu in martis oppositione vi ce solis permanserit: ruinę casu perimetur. Si autem in cęli medio vel eius oppositione fu erit: ex alto precipitabitur et morietur. Mars autem cum in quarto seu opposito solis seu lunę fu erit aspectu et in suę alaiç contrario: si in huma- nę formę signis rotauerit: propter guerras et alterationes inter suos consanguineos contin- gentes seu bellando: capitis abscisione peribit vel sibi manum propriam causa mulierum in- feret: aut mulierum manibus interficietur. Istud autem eueniet cum ei venus iterum testificabitur. ¶ Quod si ei in figura mercu- rius associetur: latronum et piratarum insi- diatorumue manibus dilacerabitur. ¶ At si in abscissis membra vel imperfectarum for marum signis: seu in cathene capite cum eius domino farseo fuerit: capitis siue membrorum abscisione migrabit. ¶ Et si in scorpione vel tauro fuerit: combustione aut perforatione medicorum incisione vel spasmo: vitę terminos transibit. At si in cęli medio vel in eius opposito perman serit: in cruce suspendetur. Maxime au tem si cum ficare et andromade fuerit. Ood si in signo occidentali vel in ascen- dente locum habuerit: viuus igne crema bitur. Et si in signis quadrupedibus ex titerit: cadendo conteretur. Si vero iupiter ei testificetur et infortunatus existat: ira potestatis vel regis mortis subibit iudi cium manifestum. Quod si vtręque infortunę iun gatur: vel altera alteri opponatur: quem- admodum prędiximus: vt mortis scilicet sit oc casio malam vitalis spiritus priuationem pe- iorabunt. ¶ Dominus autem qualitatis mortis est dominus interficientis loci. Interfi cientia quidem accidentia in quantitate vel qualitate multiplicabuntur cum vtreque infortunę in locis interficientibus aucto ritatem habuerint. Cunque stellarum qualita- tes huiusmodi fuerint: sepultura carebit et regimine. ¶ Gressibilia vero rapacia volatilia: predatoria: cum in signis ho- rum animalium formarum susceptiuis infortunę fuerint: nec locis interficien- tibus fortunarum aliqua testificetur: et eis in emisperio inferiori commoranti bus: ipsius cadauere pascentur. Cunque planetę locorum interficientium domina- tores in locis declinantibus extiterint. Maxime autem cum luna prędictis in lo- cis: et in quarto seu in istorum locorum op- posito manserit: inter alienigenas iuri mor tis obediet.

¶ Capitulum .9. in diuisione temporum in vita nati.

POstquam in vnaquaque specierum istarum pronosticandi mo dum vsque ad notitię ipsarum vniuersalium rerum perfecti onem generaliter prout osten sum est: explicauimus: ipso eodem calle: ea que in natiuitatum partitione pęr tempora in ipsis obseruanda: et in rebus particu laribus prefatis modis sunt attendenda: nos superaddere naturaliter conuenit. Quemad modum igitur iudicia et existimationes rerum particularium quę in enarratione natiuitatum a prefatis locis assumpta sunt: premittuntur: et si maior eorum pars sint iudicia et existi mationes que ab ipsis eisdem regionibus as sumuntur scilicet quę a regionibus sumuntur: et ip sa sunt iudicia in quibus particularia que in natiuitatibus obseruantur: generaliter con tinentur vt sunt formę et figurę corporum ac qualitatum animarum proprietates: necnon dif ferentie morum et legum. ¶ Conuenit etiam his qui naturaliter hoc obseruauerint vt primę occasioni que ceteris conuenientior est: ne vnquam in natiuitatibus similitudine decipi antur: semper adhereant. Ueluti si natum ethi opia albedine et capillorum planitie et de coratum: vel horum animarum qualitates magis domesticas seu ad rationes procliuiores siue rerum inuestigatores eos esse dixerint. Aut si terrę aliemam incolas: siluestres animas: mu tuatos et a ratione dissentaneos affirmaue rint: vel in his iterum propter mores et le ges vnicuique gentium proprias decipientur Quemadmodum si in matrimonijs italos su as germanas in vxores ducere decreue rint superaddendum etenim eis esset in iudicio si nati fuerint in egypto: vel egyptiacis suas matres nubere sine huius additamento pre signauerint si nati fuerint in persia. Uni uersales autem qualitates in suis iudicijs et existimationibus prius generaliter ob- seruare. deinde particulares quantitates per quas iudicabunt: his superaddere conuenit: vt augmenta et diminutones in his contingen tibus: ex hoc depręhendant. ¶ Similiter etiam in diuisione temporum et horarum nati: vt tempora les annorum differentię eorumque cum vnoquoque fu turorum subsequentium similitudines premittantur et vt eorum qualitates inspiciant: ita quod nul latenus in generalibus accidentibus que natiui tati obseruauerint decipiantur: necessario con uenit: vt puerum operari ac vxorem ducere vel id agere quod a nullo nisi maioris sit eta tis agi poterit: et vt decrepite virum eta tis prolem gignere: actusque soli iuuentuti possi bilis efficere diiudicent: immo generaliter eis conuenit: et ea que per temporum obseruationes deprehenderint ex annis ipsis conuenientibus his que eis assimilantur: et que in ipsis accidere possunt superaddere. Eo quod eadem via idemque modus necnon idem et vnus ordo cunctis temporalibus dif ferentijs habetur: naturam vniuersalem omnes homines continentem complectens: et cum .7. planetarum or dine similitudinem obtinens. Hec autem via siue ordo a primis annis et a spera nobis affiniori scilicet lunari sumit exordium. Et in ex tremis annis ab vltima planetarum spera que sa turni dicitur explicatur. Sciendum est etiam singulis an nis res accidere: cum illius planetę natura qui in illius anni directo fuerit: similitudinem sorti entes. Huius autem obseruatio rei necessa ria est ad generalis horum vniuscuiusque tem porum qualitatis compręhensionem. Quorum differentię particulares ex eis in habentibus proprietatibus cognoscentur. nam quia luna ad plus .4. primorum an norum infantis disponsitionidispositioni dominatur qui numero per quem quattuor primos an- nos intelligimus: assimilanter: infans sui cor- poris teneritudinem et infirmitudinem festinumque crementum suscipit. Cuius est maior et frequentior est aquosa cibatio: eius- demque formę leuis alteratio: necnon ipsius anima debilis imperfectamque tenetur: secundum quod ex his qui propter opificem infantis animę partem accidunt conueniens est: et quoniam secundus planeta qui mer- curius appellatur dominus existat dispositionis 10. annorum frequentium qui et pueritię sunt: et secundi nominantur propter hoc inquam quod numeri me- dietatis .20. annorum ipse dominus est: infra hoc annorum spatium: effectum intellectus et ratio cinationis animę manifestum: puer ingreditur ve- lut si quasi eruditionis planta et qualita tum animę radices in eo plantarentur. In his etiam annis ex eorum que aptantur propretatibus castiga- tio: necnon et doctrina splendescit et ad pri mi exercitij modos expergefactus insurgit. ¶ At quia dispositioni subsequentium annorum .8. qui et adolescentię sunt et tertij nominantur: venus dominando presidet: et qui numero annorum eius pro prie circumuolutionis ęquantur motus decur sus spermatis eiusque multitudinis aduna- tio sumit initium: et ad actus vsque venereos adolescens ipse mouetur. hoc autem tempus esse di- cimus: in quo animę quasi bolismi similitudinem sortiuntur et vix minimam abstinentię portio nem tangentes ad plurimumque cupidinis im petum in omnibus ex rebus veneris contingere pos sibilibus peruenientes tempestuosam luxuriam deceptionem mentisque cecitatem in optatis omnibus incurrunt. Et quia sol medialis spere domina tor: dispositioni annorum: vnde .20. qui quarto loco notati et ordine sunt medij et iuuentu ti deputati preesse dicitur: in operibus potentię et in fructuosa dispositione vitę: necnon eiusdem directione solicitudinem iuuenilem habere animam sancimus: et ex qualitatibus deri sorijs ludicris et deceptibilibus ad animę salu tem pudorisque conseruationem ac honoris affectum: eam alterari dicimus. Post solem autem quia mars .15. annis .5. loco constitutis dominatur qui sunt anni roboris atque vigoris et numero proprie rotationis ipsius ęquantur: vitę grauitas ac impedimentum et aduersitas in cumbunt: animę vero cum corporibus anxietates et impedimenta sustinent: et corporis declinatio fere sentitur et intelligitur: operabitur etiam homo grandia vnde sibi summus labor eueniet: quorum explicationem ante sue mortis accessum ex petit: deinceps autem ioui: sexti loci senem vendicanti senectutis annos .12. sue pro- prie circumrotationi ęquales assignamus in quibus homo ab operibus corporis et laboriosis necnon et ab anxietate manuum retrahit: animamque suam deinde periculo non commit- tat: pro quibus omnibus sanum mentis habitum in duens bone conseruationi studebit: et pre sua magnanimitate turpia negligens in omnibus rebus desiderando prouidus: necnon sermocinator et consolator habebitur. In hoc etiam tempore circa libertatem et honorificentiam bonamque famam cum pudore et reuerentia maxime solicitabitur. Post hos autem anni saturni velut in extremo positi qui sunt se nij: nec ante vitalis locis ęgressum termina ti: ordinatim eueniunt. Hos frigidior cor- porisque motus: grauedo delectationis: et ap petitus diminutio: necnon et natura fe- stina declinatio commutantur. hęc autem qua litas vitam hominis exuit: impedimentum et tristitiam modicamque rerum sustentationem propter suorum motuum debilitatem imprimit. hę sunt igitur qualita tum temporum proprietates que secundum generales res naturę apparent. particulares vero temporum proprietates: quoniam non nisi ex natiuitatis proprietatibus obseruare debemus: id quod ex eis vniuersale apparuit nobis ab alhi leg dominatrice considerauimus. Nostra tamen in his obseruatio non ex earum aliqua sigila tim: sed ex omnibus notitiam attulit: quemadmo dum in uite spatio peractum est. Illa etenim alhileg: que ab ascendente sumitur in corpori accidentibus et peregrinationibus vtimur: ea vero quę aperte fortunę consideratur: in re- bus substantię potimur: a luna quoque sumpta in animę qualitatibus et coniugijs obser- uamus. Quę autem a sole deprehenditur in rebus valentię et sublimitatis assumimus: a me dio vero cęli repertam in alijs omnibus sui esse qualitatibus particularibus ut in operibus et ami cis atque filijs sequimur. Nos namque sic faci entes non nisi vnum solum planetam: fortuna vel infortuna fuerit: rei dominum intelligimus quod iustum et idoneum fore non ambigimus. Cum in eadem simul hora sępę contraria occurrunt accidentia: ut cum quis aliquem artu secundum iter consanguineum: cuius heres efficiatur: vel in- firmitas incubuerit: vnde dicetur seu ociose viuendo prolem procreauerit: et his similia fre quenter accidentia in corpore et anima in diui tijs et potentia: necnon in cęteris accidenti bus bonus siue malus vna eademque qualitas ita necessario proueniens: ut in his omnibus homo bonum seu malum incurrat. at in temporibus intensionis fortunij vel infortunij huic simile contingere forsan est possibile: cum omnes fortunę vel infortunę pariter omnibus alhileg vel eorum pluribus obuiauerint: quod successi ue contingere manifestum est: ob quod huma na natura ad vtriusque intensionem propter subitam declinationem et a temperie exitum bonorum et malorum alteratione contingentes: minime peruenire poterit. Hoc igitur predicto modo res locorum omnium alhileg depręhenduntur. Ex locis autem alhileg obuiantibus non tantum exi tum vitę significantia velut in spacio vi tę consideranda sunt: verum etiam omnia similis intuenda fore iudicamus. Item nec eorum tantum corpoream vel oppositam seu tetrago- nalem obuiationem: sed etiam illis ex trino sextilique coniunctum: obseruare debemus. ¶ Tempora quoque in vnaquaque alhileg pla- netę in ipso eodem gradu existenti alhileg vel eidem in figura associata primitus attri buemus. Quod si nullius planetarum in illo gra du permanserit: nec eis quis in figura asso- ciatus fuerit illa viciniori planetę gra- dum illum precedenti conuenit ut assignemus donec ad illum qui gradum predictum gradum se- quentem respexerit: perueniamus: et huius ad il lum secundum signorum successionem sit aspectus. dehinc sequantia tempora prefato donentur: vsqueque ad illum qui eum subsequitur applicemur. Et similiter in omnibus faciendum esse decernimus: planetas etiam in suis terminis existentes constituemus quosdam ex planetis quos obseruauerimus et quos quasi dispositores posuerimus. Nu merum autem annorum numero graduum longitudi num dari conuenit. Alhileg igitur ab ascenden te sumpte: numerus annorum numero temporum ascen sionum climatis in quo natiuitas fuerit ęqualis assignabitur: alhileg autem a cęli medio depre hense: amni quorum numerus numero temporum tran situs per cęli medium ęquabitur: prębeantur. In alijs etiam alhileg aliunde sumptis hoc or dine procedemus: et secundum earum appropinqua tionem ad angulos numerum ascensionum vel oc cidentium seu per medium cęli transitus: quemad modum in enarratione spacij vitę explana uimus: accipiemus. hoc igitur modo prefato: res rerum temporum vniuersalium dominatrices deprehen- dentur. ¶ Dominatrices autem rerum annorum co- gnoscentur cum annorum numerum a natiuitate sumpserimus et ab vnoquoque locorum alhi leg incipiendo vnicuique signorum secundum sui successionem annum vnum proiecerimus: et illius signi dominus in quo numerus terminatus fuerit reser uabitur. hoc idem et in mensibus faciemus. Nam numerum mensium qui ex natiuitate preterierunt ac cipiendo a locis quorum est anni dispositio .28. dies vnicuique signorum proijciemus. quod et similter in diebus faciemus. Numerum etenim dierum a die natiuitatis sumentes: a locis mensium vnicui que signo duos dies et tertiam abijciemus: pla- netarum iterum existentiam in locis temporum nos ob seruare conuenit. Hoc etenim futurorum in tempori bus contingentium cognitionem non minimum adiuuat: existentiam itaque saturni in locis temporis vniuersalium: iouis quidem in locis annorum: solis autem martis: veneris mercurijque in lo- cis mensium: lunę vero in dierum locis obseruabi mus: ex planetis temporum vniuersalium dominos in esse futuri: ac eidem perfectionem considerabimus temporumque perticularium dominos: in huius augmen to vel diminutione secundum rerum in locis exist- tiumexistium similitudinem inspiciemus: hoc etenim erit occasio fortitudinis et debilitatis acci- dentium. Nam proprietatum vniuersalis qualitatis et spatij temporis significator locus alhileg dominusque temporum vniuersalium qui terminorum est dominus: prehibetur ob hoc quod vnaqueque stellarum istarum in ipsa eademque natiuitate: cum locis stellarum quarum primus fuerit dispositio similitudinem habuerit. Sed rei accidentis bonitas: siue malitia ex proprie tatibus qualitatum naturę dominorum temporum eorumque com plexione in faciendo bonum siue malum: ne cum ex eorum in principio cum re dominatrice: similitudine seu contrarietate deprehendetur. At in quo temporum proprie futurum contingat ex signorum rei anni et men sis dominantium qualitatibus quas secundum loca que futu ri sunt occasiones habuerint: necnon ex qualita- tibus contingentibus cum planetę ac sol et luna in signis rei annorum et mensium dominatoribus extiterint indicabitur. Nam planetę qui cum pre- dictis locis ab hora principij que natiuitatis di cit conuenerant eisque in figura hora existen tię conuenienter associati fuerit: bonum in re futura significabunt. Cunque in contrario fuerint ei malum annunciabunt. Illi autem qui eis incon uenienter associabuntur ut sit scilicet in earum oppo- sitione per diametrum vel in .4. aspectu et in contrario alaiç: erunt aduersitatis occasio. In alijs vero qualitatibus nihil operabuntur. Quod si idem planetę in temporibus et in esse potestatem habuerint natur a futuri boni seu mali superfluitatem et augmentum sentiet. hoc autem necessario magis con- tinget: cum potestate super occasionem ad hoc ut temporibus solummodo dominentur caruerunt. Immo pro pter hoc quod ipsi iterum in principio natiuita tis dispositores extiterint: et ut nato in omnibus suis rebus bonum siue malum pariter eueniat quando- que contingit: seu propter hoc quod omnes species alhi leg aut earum quidem plures in vno eodemque loco concurrerint vel quoniam a se inuicem seggrega- tę fuerint: et in eodem tempore res eis obuiam eun tes vel que omnes seu earum quamplures fortunę vel infortunę fuerint sibimet inuicem conue- nerint. Hac igitur via secundum modum naturali rei competentem per res temporum prognosticamur. Ui arum autem particularium quibus temporalis futuri qualitates prognosticantur: ob hoc quod inde proueni entium multiformis est collectio: necnon gra uis enarratio: Maxime autem in hoc loco enarrationem proponere idoneum iudicaui- mus. Eo quod ab illius libri primordio opus generalis naturę stellarum eiusque cum rebus parti cularibus ut oportet similitudinem secundum speciei rationalis existimationem in commixtione horum explana re proposuimus. Rebus itaque natiuitatum ge- neraliter explicatis: hoc in loco huic libro finem imponere non incongruum existimamus. ¶ Explicit liber .4. Ptholomei in radi- canti discretione per stellas de futuris: et in hoc mundo constructionis et destructionis contigentibus