<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' standalone='yes'?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 http://arabic-latin-corpus.philosophie.uni-wuerzburg.de/schema/alc-tei.xsd">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title type="short">Commentary on <hi rend="italic">De partibus animalium</hi> 2.1–4</title>
        <title xml:lang="la">Capitulum in operatione spermatis</title>
        <title xml:lang="ar-Latn">Talḫīṣ tisʿ maqālāt min <hi rend="italic">Kitāb al-ḥayawān</hi>, Bk 2, Chs 1–4</title>
        <title xml:lang="en">Commentary on Aristotle’s <hi rend="italic">De partibus animalium</hi>, Bk 2, Chs 1–4</title>
        <author ref="http://d-nb.info/gnd/118505238">
          <name xml:lang="ar-Latn">Ibn Rušd</name>
          <name xml:lang="la">Averroes</name>
        </author>
        <respStmt ref="http://d-nb.info/gnd/118733613">
          <resp>translated by</resp>
          <name xml:lang="en">anonymous, probably Michael Scot</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>transcribed by</resp>
          <name ref="http://d-nb.info/gnd/1162927666">Irina Galynina</name>
        </respStmt>
      </titleStmt><editionStmt><edition>0.4.0</edition></editionStmt>
      <publicationStmt>
            <publisher>Institute of Philosophy, University of Würzburg</publisher>
            <address>
               <addrLine>Residenz, Südflügel</addrLine>
               <addrLine>97070 Würzburg</addrLine>
               <addrLine>Germany</addrLine>
            </address>
            <availability status="free">
               <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">Creative Commons
                  Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC BY-SA 4.0)</licence>
            </availability>
         </publicationStmt>
         <seriesStmt>
            <title ref="http://arabic-latin-corpus.philosophie.uni-wuerzburg.de">
               Arabic and Latin Corpus
            </title>
            <respStmt>
               <resp>edited by</resp>
               <name ref="https://d-nb.info/gnd/11800638X">Dag Nikolaus Hasse</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <resp>together with</resp>
               <name ref="http://d-nb.info/gnd/112492051X">Jon Bornholdt</name>
               <name ref="http://d-nb.info/gnd/1139662686">Andreas Büttner</name>
               <name ref="http://d-nb.info/gnd/1162927666">Irina Galynina</name>
            </respStmt>
         </seriesStmt>
         <sourceDesc>
        <bibl facs="http://vb.uni-wuerzburg.de/ub/permalink/mpmedf3">MS Würzburg, UB, M. p. med. f. 3.</bibl>
      </sourceDesc>
      <sourceDesc>
        <bibl type="secondary" xml:id="edprinc" n="ed. princ." facs="http://resolver.staatsbibliothek-berlin.de/SBB0001D52100000000">Ibn Rušd (Averroes), <hi rend="italic">De venenis etc.</hi> (Bologna, 1497–1500).</bibl>
        <bibl type="secondary" xml:id="msp" n="P" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b9067176m">MS Paris, BnF, lat. 16110.</bibl>
        <bibl type="secondary" xml:id="msv" n="V" facs="https://digi.vatlib.it/view/MSS_Vat.lat.4454">MS Vatican, BAV, Vat. lat. 4454.</bibl>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="la">Latin</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
  </teiHeader>
  <text>
<body>

<div>


<pb n="203rb" facs="#p203rb"/>
  <lb n="26"/><head>&lt;Capitulum in operatione spermatis&gt;<note><hi rend="italic">in ms. Würzburg sine tit., in P tit. scr. in marg.</hi></note></head>
<lb n="27"/><p><hi rend="dropCap">Q</hi>uod generator menbrorum et formator<note> formator] formatorum <hi rend="italic">P</hi></note> eorum est unum duorum uel est 
<lb n="28"/>res animata extrinseca uel res in spermate<note> spermate] spermare <hi rend="italic">P</hi></note> est etiam pars animati<note> animati] animatis <hi rend="italic">P</hi></note> scilicet 
<lb n="29"/>quod sit in spermate aliquod menbrum(!)<note> menbrum(!)] membrorum <hi rend="italic">P</hi></note> actualiter et illud infor-
<lb n="30"/>mat alia menbra sed dicere quod generator animati est animatum
<lb n="31"/>extrinsecum est error manifestus siue ponatur informator membrorum
<lb n="32"/>apparencium uel menbrorum interiorum. t&lt;ame&gt;n dicere quod est formator interior<note> interior] membrorum maiorum <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="33"/>est maior error quia inpossibile est quod aliquid extrinsecum
<lb n="34"/>alteret aliud sine contactu et quando erit contactus non erit
<lb n="35"/>ibi alteratio quia oportet necessario ut sit hec uirtus uel in spermate
<lb n="36"/>uel in re separata<note> uel in re separata] uel in re separato si ponamus quod sit in re separata <hi rend="italic">P</hi></note> a spermate oportet quod uel sit contingens
<lb n="37"/>nato usque conpleatur generacio eius uel corrumpatur ante con-
<lb n="38"/>plementum sue generacionis et manifestum est quod non est res<note> quod non est res] quod non est res quod non est res <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="39"/>animata extrinseca contingens nato usque dum<note> dum] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> conpleatur
<lb n="40"/>generacio nec in animalibus que generant animalia illa<note> animalia illa] alia animalia <hi rend="italic">P</hi></note> nec
<lb n="41"/>in animalibus que generant oua uel illa res extrinseca for-
<lb n="42"/>mat aliquod menbrum et post ea recedit et<note> et] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> post ea uenit<note> uenit] ueniet <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="43"/>alia<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> [aliqua] alia, aliqua <hi rend="italic">del.</hi>, alia <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi>] alia <hi rend="italic">P</hi></note> res extrinseca et formabit illud menbrum et recedet
<lb n="44"/>et sic<note> sic] sic donec <hi rend="italic">P</hi></note> conpleatur generatio nati uel illa res extrinseca forma-
<lb n="45"/>bit omnia menbra simul uel illa res extrinseca format
<lb n="46"/>unum menbrum et illud menbrum format alia sed prima
<lb n="47"/>pars istarum trium manifesta<note> manifesta] manifestum <hi rend="italic">P</hi></note> est quod est inpossibile<note> inpossibile] inpossibilis <hi rend="italic">P</hi></note>. Secunda uero
<lb n="48"/>scilicet dicere quod generator generat omnia menbra simul sensus
<lb n="49"/>et ratio contradicit. ratio uero quia apparet nobis quod debet<note> debet] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="50"/>esse dispositio in rebus naturalibus sicut in artificialibus scilicet sicut in
<lb n="51"/>rebus artificialibus. una pars sequitur aliam. ita debet esse in
<lb n="52"/>rebus naturalibus. Sensus autem quia apparet quia<note> quia] quod <hi rend="italic">P</hi></note> menbra nati in
<lb n="53"/>generatione eius non generantur simul immo unum antequam
<lb n="54"/>aliud et istud manifestum est inspicienti. et nullus potest
<lb n="55"/>nobis contradicere dicendo quod omnia menbra generantur simul

<pb n="203va" facs="#p203va"/>
<lb n="1"/>sed propter prauitatem aliquorum in respectu aliorum non apparent
<lb n="2"/>sensui<note> sensui] sensus <hi rend="italic">P</hi></note> in principio generationis et apparent magna quia uidemus 
<lb n="3"/>multa maxima menbra apparere post multa parua sicut pulmonem 
<lb n="4"/>qui est multo<note> multo] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> maior corde et apparet post cor<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> apparet// cor //post <hi rend="italic">sc.</hi> apparet post cor] apparet post cor <hi rend="italic">P</hi></note> et ita similiter est<note> est <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi></note> inpo- 
<lb n="5"/>ssibile quod aliquod menbrum grauetur post aliud ita quod primum
<lb n="6"/>generet secundum et secundum tertium quia<note> quia] quod <hi rend="italic">P</hi></note> non potest illud quod est in perso-
<lb n="7"/>na nisi ab illo<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> [illud] ab illo, illud <hi rend="italic">del.</hi>, ab illo <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi>] ab illo <hi rend="italic">P</hi></note> quod est in actu nec in artificialis nec in naturali-
<lb n="8"/>bus et non a quolibet qui est in actu. sed ab illo quod est cum illo quod<note> quod] quia <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="9"/>generatur ab eo unum in genere<note> in genere] in genere uel in specie <hi rend="italic">P</hi></note> si posuerimus<note> posuerimus] posumus <hi rend="italic">P</hi></note> ergo quod generator aliorum
<lb n="10"/>menbrorum est unum menbrum. verbi gratia cor sequitur quod sunt<note> sunt] est <hi rend="italic">P</hi></note> in
<lb n="11"/>eo actualiter forme omnium menbrorum. contingeret ergo quod esset
<lb n="12"/>illud<note> illud] aliud <hi rend="italic">P</hi></note> menbrum cor cerebrum et epar actualiter insimul quod est
<lb n="13"/>inpossibile et tertium. si esset in spermate menbrum generans alia
<lb n="14"/>menbra non generaretur natum ex spermate. et similiter si omnia men-
<lb n="15"/>bra exirent<note> exirent] errent <hi rend="italic">P</hi></note> cum spermate sicut dixerunt multi antiquorum
<lb n="16"/>et iam mirauimus<note> mirauimus] munerauimus <hi rend="italic">P</hi></note> inpossibiltates que secuntur hanc opinio-
<lb n="17"/>nem quia sperma generatum est<note> generatum est] est res generata <hi rend="italic">P</hi></note> ab eo qui habet sperma et si sperma
<lb n="18"/>non posset generare non haberet in se unum menbrum uel<note> uel] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> plura
<lb n="19"/>actualiter. oporteret<note> oporteret] oportet <hi rend="italic">P</hi></note> quod illud menbrum esset pars prohicientis illud
<lb n="20"/>sperma et pars non conuenit toti in menbris officialibus nec in
<lb n="21"/>descriptione nec in nomine et cum generator non sit ille qui habet
<lb n="22"/>sperma et animatum extrinsecum non sit menbrum animatum
<lb n="23"/>in spermate generantur<note> generantur] generans <hi rend="italic">P</hi></note> alia menbra et oportet necessario quod sit unum
<lb n="24"/>eorum. conuenit ergo nos delere hanc opinionem<note> hanc opinionem] istam dubitationem <hi rend="italic">P</hi></note> et ista<note> ista] ita <hi rend="italic">P</hi></note> dubi-
<lb n="25"/>tatio accidit propter hoc quod narrabo et illud quod est<note> illud quod est] illud est quod <hi rend="italic">P</hi></note> sermo
<lb n="26"/>noster in animato extrinseco quod generat uel non generat si accipia-
<lb n="27"/>tur simpliciter sequentur inpossibilitates predicte eum scilicet quod<note> quod] quia <hi rend="italic">P</hi></note> si ponatur
<lb n="28"/>quod<note> quod <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi></note> natum generetur ex animato extrinseco. tamen sequentur inpo-
<lb n="29"/>ssibilitates ille predicte. et cum nos diximus quod ipsum<note> ipsum] ipsum generetur <hi rend="italic">P</hi></note> ex extrinseco
<lb n="30"/>mediante spermate nulla<note> nulla] ullam <hi rend="italic">P</hi></note> sequitur ex hoc inpossibilitas et similiter
<lb n="31"/>si nos attribuimus operationem spermati simpliciter. sequitur quod sit in<note> in <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi></note> sperma-
<lb n="32"/>te aliquod menbrum actualiter animatum uel quod ipsum sperma sit
<lb n="33"/>animatum et sequentur ex hoc alie inpossibilitates predicte et
<lb n="34"/>quando posuimus<note> posuimus] possumus <hi rend="italic">P</hi></note> quod sperma agit illud per uirtutem quanta<note> quanta] quem <hi rend="italic">P</hi></note> acquirit ex
<lb n="35"/>eo qui habet sperma. cum illo qui habet sperma inueniatur paratum<note> paratum] pactum <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="36"/>generacionis quod sit cum generatiuo ab eo unum in specie. verbi gratia
<lb n="37"/>homo generat hominem uel unum in genere. uerbi gratia equs(!)<note> equs <hi rend="italic">sc.</hi> equus</note> et asina ge-
<lb n="38"/>nerant mulum<note> mulum] multum <hi rend="italic">P</hi></note> non sequitur ex illo ut sit in spermate menbrum<note> menbrum] membrorum <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="39"/>actualiter quia ille qui habet sperma confert spermati uirtutem que<note> que] quod <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="40"/>est in eo ut agat sperma per illam uirtutem accionem habentis sperma
<lb n="41"/>et habens sperma separatur a paciente sicut accidit in rebus miraculosis
<lb n="42"/>scilicet<note> scilicet] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> quod aliquid mouet aliud et post ea quiescit illud mouens et re-
<lb n="43"/>manet secundum motum per se<note> per se] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> et mouet illam mocionem quam acquisiuit
<lb n="44"/>ex primo<note> primo] prima <hi rend="italic">P</hi></note> et hoc modo debet esse in natura. quod habens sperma confert
<lb n="45"/>spermati uirtutem naturalem cum qua mouet materiam ad perfectionem
<lb n="46"/>et post ea quiescit et remanet sperma mouens per illam uirtutem
<lb n="47"/>et non sequitur hoc quod mouens sit<note> sit] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> contingens motum ab eo
<lb n="48"/>usque ad finem generandi. sed primum contingit et recedit postea
<lb n="49"/>remanebit secundum contingens macteriam<note> macteriam] materiam <hi rend="italic">P</hi></note> usque ad finem genera-
<lb n="50"/>cionis. et propter hoc si dictum fuit in extrinseco quod est operans non erit<note> erit] esse <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="51"/>sicut dicitur &lt;in arte carpentaria&gt;<note> in arte carpentaria <hi rend="italic">scr. in marg.</hi></note> quod agit archam. Si uero animatum extrinsecum sit ge-
<lb n="52"/>nerans et sperma sit loco instrumenti et hiis<note> hiis] is <hi rend="italic">P</hi></note> modus per quem<note> quem] quam <hi rend="italic">P</hi></note> de-
<lb n="53"/>lemus dubitacionem predictam apparebit ex hoc quod dicam<note> dicam] dicta <hi rend="italic">P</hi></note> quod&lt;libet&gt;<note> quod&lt;libet&gt;, libet <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi>, <hi rend="italic">sc.</hi> quodlibet] quod quodlibet <hi rend="italic">P</hi></note> ge-
<lb n="54"/>neratum per artificium ex rebus artificialibus non generatur nisi ab instru-
<lb n="55"/>mento quod inpossibilia operans artificiatum<note> artificiatum] artificium <hi rend="italic">P</hi></note> et ab artificio que

<pb n="203vb" facs="#p203vb"/>
<lb n="1"/>est in actu forma artificiali<note> artificiali] artificiati <hi rend="italic">P</hi></note> et quia natura est simillima artifi-
<lb n="2"/>cio oportet quod sit uirtus spermatis in generatione naturali loco
<lb n="3"/>instrumenti et uirtus habentis sperma loco artificii. Vnde dicimus<note> dicimus] dico <hi rend="italic">P</hi></note> quod<note> quod] quod est <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="4"/>sperma habet uirtutem cum qua mouet matteriam<note> matteriam] materia <hi rend="italic">P</hi></note> usque sit
<lb n="5"/>natum<note> natum] narum <hi rend="italic">P</hi></note> animatum in actu quia sperma fuit ex animato. et illud
<lb n="6"/>est quod inpossibile est inuenire menbrum nati inanimatum
<lb n="7"/>nec simile nec officiale. oportet quod sperma non generet<note> quod sperma non generet] quod sit sperma non genera <hi rend="italic">P</hi></note> menbra
<lb n="8"/>nisi in eo quod est pars animati et sicut dicere non possumus<note> sicut dicere non possumus] sicut non possumus dicere <hi rend="italic">P</hi></note> quod gladius
<lb n="9"/>et dolabrum generentur per ignem tantum immo ipsa ars gladium<note> gladium] generat gaudium <hi rend="italic">P</hi></note> per
<lb n="10"/>ignem et alia<note> alia] illa <hi rend="italic">P</hi></note> instrumenta sic non possumus dicere quod aliquod
<lb n="11"/>menbrum ex menbris officialibus<note> officialibus] officia|alibus <hi rend="italic">P</hi></note> aut consimilibus. Verbi gratia ma-
<lb n="12"/>nus et caro generantur per caliditatem et frigiditatem tantum quamuis ca-
<lb n="13"/>liditas sic primum operans. et illud quod est<note> illud quod est] illud est quod <hi rend="italic">P</hi></note> caliditas et frigiditas non operan-
<lb n="14"/>tur per suas essencias et in eo quod sunt qualitates. quid nisi differencias<note> differencias] differas <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="15"/>que inueniuntur in consimilibus partibus sicut duricies et mollicies et
<lb n="16"/>alia sed conplexio et humor generant<note> generant] ex quo generantur <hi rend="italic">P</hi></note> menbrum quoddam os<note> os] est os <hi rend="italic">P</hi></note> quoddam
<lb n="17"/>caro<note> caro] est caro <hi rend="italic">P</hi></note> non est illud ex operatione caliditatis et frigiditatis immo ex
<lb n="18"/>operacione quod habet se ad naturam sicut forma artificii ad arti-
<lb n="19"/>ficiatum<note> artificiatum] artificium <hi rend="italic">P</hi></note> et istud est habens sperma et sicut caliditas ignis conuertit ferrum
<lb n="20"/>in artificio molle. Forma uero gladii non generatur nisi permotum in-
<lb n="21"/>strumenti quod mouetur terminato motu artificis<note> artificis] artificiis <hi rend="italic">P</hi></note> sicut<note> sicut] sic <hi rend="italic">P</hi></note> figure men-
<lb n="22"/>brorum et<note> et] <hi rend="italic">om.</hi><hi rend="italic"> P</hi></note> forme eorum non generantur &lt;ex spermate&gt;<note> ex spermate <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi></note> nisi per uirtutem quam acquisiuit
<lb n="23"/>ex habenti sperma. et illud est quod sicut principium mouendi in artifi-
<lb n="24"/>cio est proprium forme artificium<note> artificium] artificii sicut principium <hi rend="italic">P</hi></note> generandi in natura est proprium
<lb n="25"/>rei in qua est actualiter forma rei generate et ex quo ita est forte
<lb n="26"/>queret<note> queret] quare <hi rend="italic">P</hi></note> aliquis utrum habet animam sperma et huiusmodi quo est<note> quo est] questionem <hi rend="italic">P</hi></note> quereret<note> quereret] queret <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="27"/>aliquis in menbris generatis. et manifestum est quod anima una est
<lb n="28"/>et communis ad omnia menbra. et non potest esse menbrum sine anima
<lb n="29"/>nisi uocetur menbrum per equinocacionem sicut oculus qui dicitur
<lb n="30"/>oculus mortui et oculus uiui. et etiam manifestum est<note> manifestum est] est manifestum <hi rend="italic">P</hi></note> quod in quolibet
<lb n="31"/>menbro est anima operans<note> operans] operans per potentia <hi rend="italic">P</hi></note> siue longiorem siue propinquiorem. et uide-
<lb n="32"/>tur quod<note> quod] <hi rend="italic">om.</hi><hi rend="italic"> P</hi></note> potencie longiores in aliquo illorum sunt sicut dicimus
<lb n="33"/>de geometro dormiente quod est geometrum quia potencia geome-
<lb n="34"/>triandi que est in eo remocior est ab actu quam potencia que est
<lb n="35"/>in geometro uigilante. dum non geometriat et quia nec necesse
<lb n="36"/>est quod unumquodque habeat principium augmentandi et cibandi siue
<lb n="37"/>fuerit ouum siue &lt;fuerit&gt;<note> fuerit <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi></note> aliud sequitur quod sit in uno<note> uno] unum <hi rend="italic">P</hi></note> quoque nato uirtus
<lb n="38"/>pascitiua et augmentatiua. et oportet quod sit hoc principium
<lb n="39"/>scilicet proprio menbro generato in eo. et illud est cor uel aliud conueniens<note> conueniens] uenientis <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="40"/>cordi quia<note> quia] quod <hi rend="italic">P</hi></note> non generantur omnia simul menbra preter consimilia
<lb n="41"/>et officialia que sunt in uno menbro que generantur simul quia
<lb n="42"/>tunc non generantur<note> non generantur] generantur <hi rend="italic">P</hi></note> ossa nec uerni nec humiditates que sunt
<lb n="43"/>in manu. immo oportet quod omnes generentur<note> omnes generentur] omnis generetur <hi rend="italic">P</hi></note> simul. et propter hoc fuit
<lb n="44"/>necessarium quod primum menbrum generatum fuisset et ita res con-
<lb n="45"/>pleta scilicet ac si fuisset animal per se et est inpotencia omnia men-
<lb n="46"/>bra et hec est dispositio cordis aut quod est in loco cordis in anima-
<lb n="47"/>libus. Iam declaratum est ex hoc sermone quid est res generans
<lb n="48"/>quodlibet animalium. et quid est motor mouens primus in generando
<lb n="49"/>et per illum sermonem fuit soluta dubitacio accidens in hoc
<lb n="50"/>deinde querit Aristoteles unam questionem difficilem ex spermate<note> ex spermate] expermate <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="51"/>et dicit quod uisum est &lt;de spermate&gt;<note> de spermate <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi></note> quod exit de animalibus spissum et album
<lb n="52"/>et quando informatur foris conuertetur uel uidebitur<note> uidebitur] uidi??? <hi rend="italic">P</hi></note> aquosum et dis-
<lb n="53"/>soluetur ab eo illa spissitudo et quomodo inpissetur<note> inpissetur] inspissetur <hi rend="italic">P</hi></note> per calorem
<lb n="54"/>et partes aquose faciunt e contrario scilicet quod congelantur per
<lb n="55"/>calorem et illud quod inspisat<note> inspisat] spissat <hi rend="italic">P</hi></note> calor congelat frigus quia

<pb n="204ra" facs="#p204ra"/>
<lb n="1"/>nichil inpissatur<note> inpissatur] inspissatur <hi rend="italic">P</hi></note> per calorem nisi illud quod uincit in eo terrestria.
<lb n="2"/>et propter hoc congelat ipsum frigiditas sicut ferrum es<note> es] et es <hi rend="italic">P</hi></note> et alia et uniuer-
<lb n="3"/>saliter non inpissantur<note> inpissantur] inspissatur <hi rend="italic">P</hi></note> per calorem nisi res terrestres sicut lac sperma
<lb n="4"/>non est aquosum non terrestre. Aristoteles respondit ad hoc quod non inpis-
<lb n="5"/>satur<note> inpissatur] inspissantur <hi rend="italic">P</hi></note> per calorem in quo conuinciant<note> conuinciant] uinciant <hi rend="italic">P</hi></note> etiam aqua et uentus. &lt;et argumentum&gt;<note> et argumentum <hi rend="italic">scr. in marg.</hi></note> huius est spu-
<lb n="6"/>ma que inpissatur<note> inpissatur] inspissatur <hi rend="italic">P</hi></note> admistionem<note> admistionem <hi rend="italic">sc.</hi> admixtionem] admixtionem<hi rend="italic"> P</hi></note> partis aeree<note> aeree] aere <hi rend="italic">P</hi></note> ad ipsam propter
<lb n="7"/>motum et similiter oleum<note> oleum] propoter oleum <hi rend="italic">P</hi></note> quia oportet de eo quod quando mouetur
<lb n="8"/>cum aqua inpissatur<note> inpissatur] inspissatur <hi rend="italic">P</hi></note> et albatur et manifestum est in natura spume
<lb n="9"/>et olei uictoria partis aeree in eis et propter hoc<note> hoc <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi></note> asscendit super aquam
<lb n="10"/>et dicit tum<note> tum] <hi rend="italic">om.</hi><hi rend="italic"> P</hi></note> quod propriarum rerum aerearum que inpissantur<note> inpissantur] inspissatur <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="11"/>per calorem quod ipse fiunt albe. Vnde si aliquis commisceat li-
<lb n="12"/>targium cum aqua et<note> et] in <hi rend="italic">P</hi></note> oleo et ceratur conponetur<note> conponetur] componitur <hi rend="italic">P</hi></note> ex eis corpus
<lb n="13"/>maius quam prius fuerit<note> fuerit] fuit <hi rend="italic">P</hi></note> et erit spissum. fuerat humidum et erit
<lb n="14"/>album postquam fuerat ingrum et causa huius est admistio<note> admistio] admixtio <hi rend="italic">P</hi></note> par-
<lb n="15"/>tis aeree propter quam fuit spuma et fit album et clarum sicut
<lb n="16"/>accidit niui quia nix habet spumam<note> habet spumam] aliqua spuma est <hi rend="italic">P</hi></note>. et propter hoc sit album oleum
<lb n="17"/>quando<note> quando] quoniam ei <hi rend="italic">P</hi></note> commiscetur aqua et motum fuit quia aer intercipitur partibus
<lb n="18"/>suis donec iunctum ampule ascendens in eo super ipsum et o-
<lb n="19"/>leum ita inpissatur<note> inpissantur] inspissatur <hi rend="italic">P</hi></note> calore sicut frigore et iam dicta est causa
<lb n="20"/>huiusmodi. et cum ita est est sperma<note> est sperma] sperma erit <hi rend="italic">P</hi></note> spissum a corpore album propter uicto-
<lb n="21"/>riam partis aeree in eo quod est calida et humida. Cum ergo mo-
<lb n="22"/>uetur extra corpus dissoluitur ipsa<note> ipsa] illa <hi rend="italic">P</hi></note> uentositas calida et<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> et [humida], humida <hi rend="italic">del.</hi>] et humida <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="23"/>et exit<note> exit] est <hi rend="italic">P</hi></note> pars aerea ab eo et remanet pars aquosa et fit humidum
<lb n="24"/>et nigrum quia non remanet in eo nisi aqua et pars terrestritatis.
<lb n="25"/>in natura ergo spermatis uincit aqua et uentus. et propter hoc est
<lb n="26"/>falsum quod<note> quod] et <hi rend="italic">P</hi></note> dixerunt quidam antiquorum quod sperma elefantis de-
<lb n="27"/>siccatur<note> desiccatur] disinatur <hi rend="italic">P</hi></note> foris ut sic siccum. tamen non prohibemus quod sperma ani-
<lb n="28"/>malium diuersificatur<note> diuersificatur] non? diuersificatur <hi rend="italic">P</hi></note> in quantitate partis et diuersitas sequitur di-
<lb n="29"/>uersitatem illorum corporum in parte terrestri quia sperma est superflui-
<lb n="30"/>tas. et superfluitas est similis rei cuius est superfluitas et similiter
<lb n="31"/>est falsus sermo quorundam antiquorum scilicet quod sperma ociopum<note> ociopum <hi rend="italic">sc.</hi> aethiopium] ethiopum <hi rend="italic">P</hi></note> est
<lb n="32"/>nigrum. et non putatur illud nisi propter nigredinem collorum<note> collorum(!)] colorum <hi rend="italic">P</hi></note> eorum ac
<lb n="33"/>si nunquam uidissent albedinem suorum dencium. causa uero albedinis
<lb n="34"/>spermatis non est nisi in spuma et precipue in re que est
<lb n="35"/>substantia eius<note> eius] eius et <hi rend="italic">P</hi></note> in minimis partibus et in ampullis multis. Accidens
<lb n="36"/>accidit oleo et aque cum commiscentur motu et cum antiqui
<lb n="37"/>intellexerunt hoc et a peripateticis quod unus habet effectum mag-
<lb n="38"/>num in coitu. Vnde uocabant eam deam coitus pre aliis diis
<lb n="39"/>et uocauerunt eam spumosam. Iam declarauimus quia<note> quia] quare <hi rend="italic">P</hi></note> sper-
<lb n="40"/>ma non congelatur frigore et inpissatur<note> inpissantur] inspissatur <hi rend="italic">P</hi></note> calore cum uincit
<lb n="41"/>in eo terrestritas et cum conpleuit Aristoteles sermonem de spermate
<lb n="42"/>ad questionem quam primum. quia enim ceperat scilicet<note> quia enim ceperat scilicet] querere inceperat <hi rend="italic">P</hi></note> utrum in spermate<note> spermate] sperma <hi rend="italic">P</hi></note> concep-
<lb n="43"/>to sit anima uel<note> anima uel] animalis <hi rend="italic">P</hi></note> non et si est in eo anima si sit creata in
<lb n="44"/>eo uel extrinsecus adueniens<note> adueniens] aueniens <hi rend="italic">P</hi></note> ita quod sint extracta<note> extracta] abstracta <hi rend="italic">P</hi></note> et non substen-
<lb n="45"/>stata<note> substenstata <hi rend="italic">sc.</hi> substentata] sustentata <hi rend="italic">P</hi></note> corpora. et manifestum est quod non potest aliquis dicere quod sperma
<lb n="46"/>conceptum non habet animam quasi<note> quasi] quia <hi rend="italic">P</hi></note> ex spermate concepto generatur animal
<lb n="47"/>et ex semine plancta. dum tamen in spermate non fuerit<note> fuerit] fuit <hi rend="italic">P</hi></note> inuenta
<lb n="48"/>operario<note> operario] operatio <hi rend="italic">P</hi></note> cibandi<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> cibandi [et operandi], et operandi <hi rend="italic">del.</hi>] cibandi <hi rend="italic">P</hi></note> et augmentandi. non habet nisi animam
<lb n="49"/>pascitiuuam<note> pascitiuuam <hi rend="italic">sc.</hi> pascitiuam] pascitiuam <hi rend="italic">P</hi></note> potencialiter non actualiter. cum ergo inuenta fuerit
<lb n="50"/>operacio cibandi. habet<note> habet] habebit <hi rend="italic">P</hi></note> tunc animam nutritiuam actualiter et de-
<lb n="51"/>clarabimus in libro de anima quod primum quod<note> quod <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi></note> creatur<note> quod creatur] creatum <hi rend="italic">P</hi></note> in em-
<lb n="52"/>brione est<note> est] eius <hi rend="italic">P</hi></note> uirtus nutritiua dei non uirtus sensitiua anima-
<lb n="53"/>lis post ea racionalis est. ita quod sit homo et animal simul
<lb n="54"/>sed quod differencia hominis perfectiua creetur<note> creetur] creatur <hi rend="italic">P</hi></note> in animalitate sicut
<lb n="55"/>differencia equi creetur in animalitate<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> differencia// creetur in animalitate equi//] differencia equi in animalitate <hi rend="italic">P</hi> (creetur <hi rend="italic">om.</hi>)</note> sed utrum membrum<note> utrum membrum] utrum creatum membrum <hi rend="italic">P</hi></note> uirtutibus

<pb n="204rb" facs="#p204rb"/>
<lb n="1"/>anime sit<note> uirtutibus anime sit] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> creatus aut adueniens extrinsecus est dubium et non
<lb n="2"/>oportet nos hic ponere uirtutes creatas non inter eas de quibus
<lb n="3"/>uel<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> [dictum est] uel, dictum est <hi rend="italic">del.</hi>] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> manifestum est esse creatas et de quibus est dubium re-
<lb n="4"/>liquimus libro de anima. Dicamus ergo quod si posuerimus istas animas
<lb n="5"/>non esse in spermate masculi ita quod sit sperma animatum eis
<lb n="6"/>animalibus quia manifestum est de spermate quod est superfluitas
<lb n="7"/>cibi non animatum. necessarium est quod omnes anime aduenientes
<lb n="8"/>extrinsecus in generatum et non generate aut sint generate eius aut 
<lb n="9"/>quedam generate et quedam non. et manifestum est quod<note> quod] quod impossibile est <hi rend="italic">P</hi></note> in quibusdam
<lb n="10"/>uirtutibus istarum quod sunt abstracte et sunt contrarium operacio-
<lb n="11"/>nes non conplentur nisi per instrumentum uip&lt;ereu&gt;m quia inpossibi-
<lb n="12"/>le est ire sine pedibus<note> pedibus] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> et uidere sine oculis. et hoc est manifestum
<lb n="13"/>in uirtute nutritiua. quia impossibile est digestio sine stomacho. de
<lb n="14"/>intellectu uero dubium est quod non oportet quod operacio eius
<lb n="15"/>sit per communitatem<note> communitatem] communicationem <hi rend="italic">P</hi></note> instrumenti uiperei. et cum ita est ratiocinatur
<lb n="16"/>quod quelibet anima mota est<note> mota est] est mota <hi rend="italic">P</hi></note> communicans cordi<note> cordi] corpori <hi rend="italic">P</hi></note> nobiliori ele-
<lb n="17"/>mentis quam est conpositum corpus ex eis. et sic debemus dicere 
<lb n="18"/>cum qualibet uirtute anime. uirtutes per quas agit sperma forma-
<lb n="19"/>cionem et figurationem quia sicut diuersantur in nobilitate anime et
<lb n="20"/>in priuatione illius. ita debemus opinari naturam recipientem animam
<lb n="21"/>et uniuersaliter non possumus dicere quod<note> non possumus dicere quod] non possumus dicere quod anima est in spermate nec possumus dicere quod <hi rend="italic">P</hi></note> non sit in eo aliquo modo
<lb n="22"/>sed debemus dicere quod sit in eo uirtus anime. et est dicere quod
<lb n="23"/>uirtus agit formatiue et figuratiue quod non possumus dicere<note> quod uirtus agit formatiue et figuratiue quod non possumus dicere] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="24"/>quod sit in spermate uirtus pascitiua actualiter cum non sit dua-
<lb n="25"/>bus actu. nec possumus dicere quod sit ignis tantum aut generata ex
<lb n="26"/>igne sicut dicit Aristoteles quia apparet de igne quod nullum animal
<lb n="27"/>generatum nec animatum<note> animatum] animatura? <hi rend="italic">P</hi></note> quia non habet naturam dandi formam
<lb n="28"/>quia<note> quia] quod <hi rend="italic">P</hi></note> nulli dat nisi inquantum corrumpit ipsum non<note> non] nisi <hi rend="italic">P</hi></note> inquantum
<lb n="29"/>facit ipsum substare et tunc non rem inuentam in natura
<lb n="30"/>sua ne dum daret ei formam. caliditas uero animalis et cali-
<lb n="31"/>ditas solis apparet ex<note> ex] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> eis quod sunt sustinentes corpora a-
<lb n="32"/>nimata et generantes ea et per corpus in quo apparet isti duo
<lb n="33"/>colores forte erit sperma et illud in animalibus generantibus et forte
<lb n="34"/>erit illa superfluitas et illud in animalibus non genera(?)<note> genera(?)] genere <hi rend="italic">P</hi></note>. ex<note> ex] et ex <hi rend="italic">P</hi></note> hoc
<lb n="35"/>uidemus sicut dicit Aristoteles quod in spermate est uirtus principii uite.
<lb n="36"/>non est ignis nec res generata ab<note> ab] ex <hi rend="italic">P</hi></note> igne nec possumus dicere quod<note> quod] et <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="37"/>sit substantia abstracta cum effectus eius sit per instrumentum corporale
<lb n="38"/>et motum est quod illud est quod est abstractum actus eius in sua
<lb n="39"/>substantia et<note> et] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> non aliud. et illud quod agit per instrumentum habet actio-
<lb n="40"/>nem diuersam a se et est uirtus<note> a se et est uirtus] anime et hoc uirtus est <hi rend="italic">P</hi></note> uocata a R (a Rasi???)<note> a R (a Rasi???)] a G&lt;alieno&gt; <hi rend="italic">P</hi></note> infirmatiua<note> infirmatiua] informata <hi rend="italic">P</hi></note> 
<lb n="41"/>et non est anima pascitiua<note> pascitiua] passitiua <hi rend="italic">P</hi></note> sicut dixit Auicenna<note> Auicenna] Auincena <hi rend="italic">P</hi></note> nec<note> nec] nende??? <hi rend="italic">P</hi></note> est intellectus
<lb n="42"/>abstractus sicut apparet ex libro de anima ab nasu. sed est uirtus
<lb n="43"/>tributa anime et est illa uirtus quam tetigit Aristoteles cum dixit
<lb n="44"/>quod in elementis est uirtus anime dispersa per partes corporales
<lb n="45"/>uirtus nota que est in corpore spermatis et generans ea<note> ea] eas <hi rend="italic">P</hi></note>. putabatur ab a-
<lb n="46"/>liquibus quod esset<note> esset] est <hi rend="italic">P</hi></note> uirtus abstracta quia in spermate non est anima
<lb n="47"/>actu nec etiam si ibi esset anima actu quia non est datum quod
<lb n="48"/>anima sed generat animam. sicut patet de caliditate et ista est opinio
<lb n="49"/>Anachayr<note> Anachayr] Abnacayre <hi rend="italic">P</hi></note>. et dicit quod est opinio Aristotelis. et hec opinio est opini-
<lb n="50"/>o formarum quia si forma abstracta generaret<note> generaret] generet <hi rend="italic">P</hi></note> mattertialem<note> matterialem, matt- passim] materialem <hi rend="italic">P</hi></note> fieret ens
<lb n="51"/>ex non ente forma non indigeret subiecto nisi eodem modo
<lb n="52"/>quod corpus indiget loco et generacio non est nisi per aggregacionem matterie
<lb n="53"/>et forme. et iam declarauit hoc Aristoteles in VII<note> VII] septimo <hi rend="italic">P</hi></note> methaphisice
<lb n="54"/>quod est altera matteria in qua est forma posita usque sit<note> usque sit] usque c&lt;ontrari&gt;o/c&lt;onclusi&gt;o sit <hi rend="italic">P</hi></note> in ea actu<note> actu] actione <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="55"/>sed si aliquis dixerit quod alterans materiam<note> materiam] naturam <hi rend="italic">P</hi></note> est aliud a datore formarum

<pb n="204va" facs="#p204va"/>
<lb n="1"/>dicetur quod forma est finis alteracionis matterie cum fuit una altera-
<lb n="2"/>cio. Illud ergo quod dabit principium alteracionis dabit finem necessario
<lb n="3"/>si dixerit quod finis forte quam dat alterator materie est forma complexio-
<lb n="4"/>nalis et intellectus operans est dator forme alteracionis. dicemus
<lb n="5"/>quod istud non posset esse nisi esset possibile quod forma conplexio-
<lb n="6"/>nalis esset ante<note> esset ante] inuocaretur quod se ante <hi rend="italic">P</hi></note> infusionem anime et<note> et] non <hi rend="italic">P</hi></note> forma complexionalis post
<lb n="7"/>uni uocaretur. et non est ita quia nomen carnis ante uirtutem
<lb n="8"/>eius et post equiuocum si dixerit quomodo generat calor<note> <hi rend="italic">In</hi> <hi rend="italic">ms.</hi> calor [naturalis], naturalis<hi rend="italic"> del.</hi>] calor <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="9"/>uel<note> uel] <hi rend="italic">om.</hi><hi rend="italic"> P</hi></note> animalis qui est in spermate animati et dictum est quod condicio opera-
<lb n="10"/>toris est quod sit rei operate in nomine et in diffinitione. dicemus
<lb n="11"/>quod non est conditionis eius quod sit conueniens in specie solum immo
<lb n="12"/>et in genere sicut mulus quod qui est generatus ex natura commu-
<lb n="13"/>ni<note> communi] coinit??? <hi rend="italic">P</hi></note> asini et equi et calor animacionis et de genere anime et
<lb n="14"/>nunquam operans debet conuenire in nomine et diffinitione cum re
<lb n="15"/>operata nisi dator forme ponat formam in materia et non est ita
<lb n="16"/>sed intencio operantis ut sit extractor illius quod est inposita in
<lb n="17"/>effectum<note> quod est inposita in effectum] quod est in potencia et effectum <hi rend="italic">P</hi></note>. et propter hoc motus generat ignem. operator ergo proprius rei est propor- 
<lb n="18"/>cionalis et est illud quod extrahit de potencia ad actum. et propter
<lb n="19"/>hoc uidemus quod anime animalium non generancium<note> generancium] generatum <hi rend="italic">P</hi></note> non habent opera-
<lb n="20"/>torem<note> operatorem <hi rend="italic">in P sequ. del.</hi>: varei proportcionalis et est illud extrahit de potentiacat</note> nisi uirtutem anime infuse in aqua et aere et est
<lb n="21"/>anima que generatur secundum Aristotelem ex caliditate solis et stellarum
<lb n="22"/>et orbium declinium. Dubitacio que cadit in predicta questione
<lb n="23"/>agrauauit<note> agrauauit] aggrauauit <hi rend="italic">P</hi></note> homines multum quod Galienus contradicit Aristotelem in eo quod di-
<lb n="24"/>xit scilicet quod sperma non est pars concepti &lt;quia dicit si non fuerit pars conceptum&gt;<note> quia dicit si non fuerit pars conceptum <hi rend="italic">scr. in marg.</hi>] qui dicit si non fuerit pars concepti <hi rend="italic">P</hi></note> oportet ut exeat a matrice &lt;et quomodo exibit a matrice&gt;
<lb n="25"/>matrix<note> matrix] et matrix <hi rend="italic">P</hi></note> desiderat ipsum et continet ipsum et narrauit fabulam sal-
<lb n="26"/>tatricis que abortiuit cum Ypocrates precepit eam saltare pau-
<lb n="27"/>cis diebus transactis postquam conceperat et cecidit sperma et iam
<lb n="28"/>texta<note> texta] texta <hi rend="italic">P</hi></note> erat super ipsum quedam telarum circumdancium
<lb n="29"/>embrionem. Auicenna<note> Auicenna] Annicanna(!) <hi rend="italic">P</hi></note> uero concedit quod est pars concepti tamen pars
<lb n="30"/>forme non tamen<note> tamen] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> pars materie quia ipse opinatur quod est<note> est] in <hi rend="italic">P</hi></note> ipsum calidum calidum<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> calidum calidum bis!</note> 
<lb n="31"/>naturaliter uel alterabitur in calidum naturale per paruam alteracionem. Aristoteles autem
<lb n="32"/>opinatur quod pars spermatis conueniens generacionem est pars uento-
<lb n="33"/>sa tamen in quo est uirtus animacionis infusa<note> infusa] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> in elementis et quod<note> quod] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="34"/>iste<note> iste] iste est <hi rend="italic">P</hi></note> uentus intrat sanguinem menstruum et admiscetur
<lb n="35"/>ei mistione que<note> mistione que] ad mixtio neque <hi rend="italic">P</hi></note> generat in eo digestionem et ebullitionem<note> ebullitionem] ebulicionem <hi rend="italic">P</hi></note> et
<lb n="36"/>ampullas. et quod prima ampulla que apparet in eo est illa am-
<lb n="37"/>pulla ex qua procedit<note> procedit] procedit cor <hi rend="italic">P</hi></note> et cum hoc uento fit formacio menbrorum
<lb n="38"/>et figuracio eorum et dacio formarum conplexionalium singulis menbris
<lb n="39"/>cum conpleatur generacio separabitur pars uentosa<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> pars uentosa [et], et <hi rend="italic">del.</hi></note> a concepto et cor-
<lb n="40"/>runpetur alteracione in aere infusum in menbris et in uacuita-
<lb n="41"/>te telarum circumdancium embrionem. pars autem aquosa
<lb n="42"/>alterabitur et exibit in superflutatibus matterie cum necessarie sit materiam<note> sit materiam] fit naturam <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="43"/>habere superfluitates que<note> superfluitates que] superfluitatem quem <hi rend="italic">P</hi></note> exibunt in fine partus a matrice. qualiter uero appa-
<lb n="44"/>rebit uerificacio<note> uerificacio] uificacio <hi rend="italic">P</hi></note> huius opinionis concedendo propositiones<note> propositiones] proporciones <hi rend="italic">P</hi></note> quas declara-
<lb n="45"/>uit Aristoteles quia declaratum est ex rebus predictis quod sperma est instrumen-
<lb n="46"/>tum et in<note> in] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> instrumento in eo quod est instrumentum inueniuntur
<lb n="47"/>tres<note> tres] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> proprietates. in duabus ex eis communicant res<note> res] vis <hi rend="italic">P</hi></note> artificiales et naturales
<lb n="48"/>et<note> et] in <hi rend="italic">P</hi></note> una ex eis propria est in rebus naturalibus. Vna uero ex illis duabus est
<lb n="49"/>quod non sit instrumentum pars artificiati nec materia nec forma nec pars
<lb n="50"/>matterie. Secunda est quod fit instrumentum separatum post conplementum
<lb n="51"/>artificiati<note> artificiati] artificiti <hi rend="italic">P</hi></note>. Tertia est<note> est] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> que propria est rebus naturalibus<note> naturalibus] naturalibus est <hi rend="italic">P</hi></note> quod instrumentum con-
<lb n="52"/>tingat omnes partes artificiati manifestas et ocultas<note> ocultas] occultas <hi rend="italic">P</hi></note> secundum eun-
<lb n="53"/>dem modum quia instrumentum artificiale non contingit ex
<lb n="54"/>partibus artificiati nisi apparentes et cum nos inpexerimus<note> inpexerimus <hi rend="italic">sc.</hi> inspexerimus] inspexerimus <hi rend="italic">P</hi></note> istas propri-
<lb n="55"/>etates et<note> et] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> instrumenti. eo<note> eo] in eo <hi rend="italic">P</hi></note> quod instrumentum apparebit quod non est sperma

<pb n="204vb" facs="#p204vb"/>
<lb n="1"/>nisi<note> instrumentum apparebit quod non est sperma nisi] est <hi rend="italic">P</hi></note> instrumentum uirtutis informate cum parte uentosa que est in eo
<lb n="2"/>quia si esset humor mixtus cum sanguine menstruo<note> menstruo] menstruatio <hi rend="italic">P</hi></note> oporteret ubi<note> ubi] ut <hi rend="italic">P</hi></note> esset
<lb n="3"/>pars generati siue pars materie siue forme. et propter hoc putauit Auicenna<note> Auicenna] Annicenna <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="4"/>quod esset pars forme concepti. cum conceptum generatum diuidatur
<lb n="5"/>in materiam<note> materiam] naturam <hi rend="italic">P</hi></note> et formam. et secundum hoc inpossibile est ut separetur et si
<lb n="6"/>hoc<note> hoc] ita <hi rend="italic">P</hi></note> esset necessario haberet motorem qui moueret<note> moueret] mouet <hi rend="italic">P</hi></note> illum donec admis-
<lb n="7"/>ceatur cum sanguine menstruo. oportet quod sit ille motor contingens
<lb n="8"/>et sequitur quod sit ibi menstruum uel corpus prius et non errauit
<lb n="9"/>Auicenna<note> Auicenna] Auincenna <hi rend="italic">P</hi></note> nisi propter illud exemplum quo utitur<note> utitur] unitur <hi rend="italic">P</hi></note> Aristoteles scilicet coagulatum
<lb n="10"/>ut lac pars uentosa non potest admisceri corporibus caris<note> caris] uiris <hi rend="italic">P</hi></note> et sub-
<lb n="11"/>intrabit ea et istud facit ipsa per se non quod moueatur ab alio
<lb n="12"/>corpore sed a uirtute informatiua tantum et iterum quia inpossibile est
<lb n="13"/>cum humor admisceatur quod ipse remaneat. sed alteratur siue in
<lb n="14"/>substantiam corporis cui se commiserat siue in aliud corpus. Iste ergo propri-
<lb n="15"/>etates uniuersales que inueniuntur in instrumento. in eo quod est
<lb n="16"/>instrumentum non est ex parte<note> non est ex parte] non in parte <hi rend="italic">P</hi></note> uentosa spermatis. unde non oportet
<lb n="17"/>quod sit instrumentum nisi per istam partem tantum. et nomen &lt;species&gt;<note> species <hi rend="italic">scr. in marg.</hi></note> quod
<lb n="18"/>dicitur<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> dicitur [species], species <hi rend="italic">del.</hi></note> pro parte uentosa et pro spiritu qui est in corde est equino-
<lb n="19"/>cum quia si non esset. esset sp&lt;irit&gt;o<note> sp&lt;irit&gt;o(!)] sp&lt;iritu&gt;s or sp&lt;ecie&gt;s <hi rend="italic">P</hi></note> spermatis pars animalis sine corde
<lb n="20"/>uniuersaliter et<note> uniuersaliter et] et universaliter <hi rend="italic">P</hi></note> sine menbris animalis. et si ita esset posset inue- 
<lb n="21"/>niri animal simplum. non haberet una forma eumdem
<lb n="22"/>subiectum sed duo subiecta diuersa. Vnde esset cor reliqum<note> reliqum(!)] reliquum <hi rend="italic">P</hi></note> esset
<lb n="23"/>sperma in quo pars<note> in quo pars] in quo est pars <hi rend="italic">P</hi></note> uentosa admiscetur cum isto humore<note> isto humore] humore isto <hi rend="italic">P</hi></note> in 
<lb n="24"/>quantum generatur ex eo sed quod<note> sed quod] et separatur ab eo sed quia <hi rend="italic">P</hi></note> separantur partes uentose a rebus
<lb n="25"/>hu&lt;midis&gt;. et hec separatio non erit nisi quando pars uentosa adiunget se
<lb n="26"/>cum sanguine menstruo. tunc separabitur ab illo humore et pro-
<lb n="27"/>fundabitur<note> profundabitur] fundabitur <hi rend="italic">P</hi></note> in sanguinem donec det ei formacionem et figuracionem
<lb n="28"/>et tunc saparabitur ab embrione per dissolucionem insensibilem non
<lb n="29"/>sicut dicit Galienus quod debebat contingere non sicut dolor ex illa dis-
<lb n="30"/>solucione in matrice et illa<note> illa] ipsa <hi rend="italic">P</hi></note> pars uentosa ipsa generalis est in sensibus et 
<lb n="31"/>in animalibus generatis ex putrefactione et priuatio huius partis uento- 
<lb n="32"/>se et primi humoris qui inuenitur in matricibus est causa quia ali-
<lb n="33"/>qua menbra quando sunt decisa non crescunt post ea non quia
<lb n="34"/>dicit Galienus quod<note> quod] quia <hi rend="italic">P</hi></note> illa sunt generata ex spermate quia si ita esset non
<lb n="35"/>inueniremus<note> inueniremus] inueniemus <hi rend="italic">P</hi></note> iram<note> iram] ira <hi rend="italic">P</hi></note> et idem menbrum crescens in quibusdam
<lb n="36"/>animalibus et non crescens in aliis et in una etate et non
<lb n="37"/>in alia quia datur quod pulli oculi quando aufferuntur<note> aufferuntur] auferuntur <hi rend="italic">P</hi></note> naruntur<note> naruntur] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="38"/>vnde et ossa senum si aufferantur ante<note> ante] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> non crescent. aut cum
<lb n="39"/>grauitate crescent. illud nota quod dicit Galienus quod sperma est pars concepti
<lb n="40"/>quia apparet in principio concepcionis et propria tela texta super
<lb n="41"/>ipsum est sermo falsus quia instrumentum necessarie est non ut saparetur
<lb n="42"/>ab artificiato toto tempore<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> corpore <hi rend="italic">del.</hi>, tempore <hi rend="italic">scr. sup. lin.</hi></note> generationis et iam Aristoteles quod ipse
<lb n="43"/>uidit illud quod uidit Ypocrates<note> Ypo&lt;crates&gt;] Ypocras <hi rend="italic">P</hi></note> de muliere saltatrice. Iam de-
<lb n="44"/>claratum est quod pars spermatis sit operans et quomodo possumus dicere
<lb n="45"/>quod separatur post generationem et quod<note> quod] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> ipsum non est pars conceden-
<lb n="46"/>do quod ipsum non admiscetur et nunc dicamus qualiter est generacio
<lb n="47"/>menbri embriorii et menbrorum eorum in singulis generibus
<lb n="48"/>et incipiamus de nobiliori eorum scilicet sanguinearum<note> sanguinearum] sanguinarum <hi rend="italic">P</hi></note> et sanguineorum
<lb n="49"/>de nobiliori non scilicet illius quod generat animal intra<note> intra] intus <hi rend="italic">P</hi></note> se
<lb n="50"/>et ponamus principium sermonis nostri in causis generacionis super-
<lb n="51"/>fluitatis maris et femine in corporalibus animalibus et in
<lb n="52"/>causa exitus eorum<note> eorum] earum <hi rend="italic">P</hi></note>. dicamus ergo quod iste due superfluitates scilicet
<lb n="53"/>spermatis<note> spermatis] spermati <hi rend="italic">P</hi></note> et menstrui uadunt ad suum locum proprium per
<lb n="54"/>motum uirtutum naturalium et exitus eorum in quamtum<note> in quamtum(!)] in quantum <hi rend="italic">P</hi></note> sunt
<lb n="55"/>superfluitates quia in quolibet corpore sunt uirtutes ex eis

<pb n="205ra" facs="#p205ra"/>
<lb n="1"/>ergo uirtus actiua cibi<note> cibi] sibi <hi rend="italic">P</hi></note> conuenientis et ex eis est uirtus
<lb n="2"/>est uirtus<note> <hi rend="italic">in ms.</hi> est uirtus | est uirtus <hi rend="italic">bis!</hi>] est uirtus <hi rend="italic">P</hi></note> expulsiua superfluitatis inconuenientis<note> inconuenientis] non conuenientis <hi rend="italic">P</hi></note> in qua
<lb n="3"/>aut in quo siue in<note> in] non <hi rend="italic">P</hi></note> ambobus et ex eis uirtus retentiua cibi
<lb n="4"/>donec conpleatur digestio et assimileretur cibando et eis uirtus
<lb n="5"/>digestiua cibi et eis uirtus separatiua superfluitatis a nutrimento
<lb n="6"/>et cum ita est iste due superfluitates non expellentur a corpore<note> non expellentur a corpore] non expellenta corpore <hi rend="italic">P</hi></note> nisi per
<lb n="7"/>uirtutem expulsitiuam. non sicut dicunt antiqui quod iste super-
<lb n="8"/>fluitates non mouentur in corporibus in istis locis nisi propter nataturas<note> nataturas <hi rend="italic">sc.</hi> naturas] naturas <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="9"/>earum scilicet ponderositatem et leuitatem uel propter proprias qua
<lb n="10"/>eorum scilicet qualitatem<note> qualitatem] caliditatem <hi rend="italic">P</hi></note> et frigiditatem et humiditatem et sic&lt;citatem&gt; uerbi gracia
<lb n="11"/>quod siccus attrahit humorem. et leuius mouetur sursum et grauis de-
<lb n="12"/>orsum quia ista opinio iam destruta<note> destruta <hi rend="italic">sc.</hi> destructa] destructa <hi rend="italic">P</hi></note> est a nobis et quod acci-
<lb n="13"/>dit istis<note> istis] in istis <hi rend="italic">P</hi></note> duabus superfluitatibus. et simile ei quod accidit in ali-
<lb n="14"/>is superfluitatibus<note> et simile ei quod accidit in aliis superfluitatibus] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> sicut superflua humida et sicca. et iste uirtutes
<lb n="15"/>sunt cause motus arboris ad generandum fructus. tamen debemus scire
<lb n="16"/>quod una queque istarum uirtutum parcium utitur loco instru-
<lb n="17"/>menti alia qualitate prout conuenit et causa expulsio-
<lb n="18"/>nis istarum superfluitatum in tempore etatis que est quia
<lb n="19"/>menbra dum crescunt nichil superest de sanguine superflu-
<lb n="20"/>itatis quia uadit ad menbra crescentia sed quando finitur crementum
<lb n="21"/>natura istam superfluitatem reducet ad menbra generacionis
<lb n="22"/>et expellit superfluitates cibi maris ad testiculos et expel-
<lb n="23"/>letur<note> expelletur] expellitur <hi rend="italic">P</hi></note> superfluitas sanguinis femine ad matricem per duas
<lb n="24"/>uenas scilicet uenam maiorem et uenam minorem que dicitur
<lb n="25"/>ab orba<note> orba] ora <hi rend="italic">P</hi></note> quia iste due uene ramificantur in plurimas uenas par-
<lb n="26"/>uas et finiuntur in matrice et ista superfluitas uadit ad matri-
<lb n="27"/>cem duabus de causis. Vna est necessitas et alia melioritas. necessi-
<lb n="28"/>tas uero quia frigiditas mulierum generat earum<note> earum] in sanguine earum <hi rend="italic">P</hi></note> superfluitates multas
<lb n="29"/>et post congregacionem earum prohicientur<note> prohicientur] proicientur <hi rend="italic">P</hi></note> a natura et
<lb n="30"/>propter hoc contingit istud decrescente. quia corpora tunc sunt
<lb n="31"/>frigida et humida. et quando exitus illarum superfluitatum fuerit
<lb n="32"/>secundum naturalem cursum saluabuntur femine a multis egritu-
<lb n="33"/>dinibus. et si non infirmabunt<note> infirmabunt] infirmabuntur <hi rend="italic">P</hi></note> et istarum superfluitatum
<lb n="34"/>retentio. Aut nimia expulsio non contingit nisi ex in-
<lb n="35"/>digestione et quando fiunt<note> fiunt] fuerit fuerit <hi rend="italic">P</hi></note> magis aquosa retinebitur<note> retinebitur] retinebit <hi rend="italic">P</hi></note> et quando
<lb n="36"/>exibit causa melioritatis est propter generacionem filii quia si non
<lb n="37"/>ueniret ad matricem fieri non generaretur filius.</p>
</div>









</body>    
</text>
<facsimile n="MS_Wuerzburg_lat">
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="198r.jpg" xml:id="p198ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="198r.jpg" xml:id="p198rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="198v.jpg" xml:id="p198va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="198v.jpg" xml:id="p198vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="199r.jpg" xml:id="p199ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="199r.jpg" xml:id="p199rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="199v.jpg" xml:id="p199va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="199v.jpg" xml:id="p199vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="200r.jpg" xml:id="p200ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="200r.jpg" xml:id="p200rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="200v.jpg" xml:id="p200va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="200v.jpg" xml:id="p200vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="201r.jpg" xml:id="p201ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="201r.jpg" xml:id="p201rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="201v.jpg" xml:id="p201va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="201v.jpg" xml:id="p201vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="202r.jpg" xml:id="p202ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="202r.jpg" xml:id="p202rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="202v.jpg" xml:id="p202va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="202v.jpg" xml:id="p202vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="203r.jpg" xml:id="p203ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="203r.jpg" xml:id="p203rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="203v.jpg" xml:id="p203va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="203v.jpg" xml:id="p203vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="204r.jpg" xml:id="p204ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="204r.jpg" xml:id="p204rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="204v.jpg" xml:id="p204va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="204v.jpg" xml:id="p204vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="205r.jpg" xml:id="p205ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="205r.jpg" xml:id="p205rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="205v.jpg" xml:id="p205va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="205v.jpg" xml:id="p205vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="206r.jpg" xml:id="p206ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="206r.jpg" xml:id="p206rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="206v.jpg" xml:id="p206va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="206v.jpg" xml:id="p206vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="207r.jpg" xml:id="p207ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="207r.jpg" xml:id="p207rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="207v.jpg" xml:id="p207va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="207v.jpg" xml:id="p207vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="208r.jpg" xml:id="p208ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="208r.jpg" xml:id="p208rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="208v.jpg" xml:id="p208va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="208v.jpg" xml:id="p208vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="209r.jpg" xml:id="p209ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="209r.jpg" xml:id="p209rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="209v.jpg" xml:id="p209va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="209v.jpg" xml:id="p209vb"/>
            </surface>

    </facsimile>

</TEI>