<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' standalone='yes'?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 http://arabic-latin-corpus.philosophie.uni-wuerzburg.de/schema/alc-tei.xsd">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title type="short">Commentary on <hi rend="italic">De partibus animalium</hi> 5.1 and 5</title>
        <title xml:lang="la">Capitulum de colore oculi et de coloribus immutantibus oculum</title>
        <title xml:lang="ar-Latn">Talḫīṣ tisʿ maqālāt min <hi rend="italic">Kitāb al-ḥayawān</hi>, Bk 5, Chs 1 and 5</title>
        <title xml:lang="en">Commentary on Aristotle’s <hi rend="italic">De partibus animalium</hi>, Bk 5, Chs 1 and 5</title>
        <author ref="http://d-nb.info/gnd/118505238">
          <name xml:lang="ar-Latn">Ibn Rušd</name>
          <name xml:lang="la">Averroes</name>
        </author>
        <respStmt ref="http://d-nb.info/gnd/118733613">
          <resp>translated by</resp>
          <name xml:lang="en">anonymous, probably Michael Scot</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>transcribed by</resp>
          <name ref="http://d-nb.info/gnd/1162927666">Irina Galynina</name>
        </respStmt>
      </titleStmt><editionStmt><edition>0.4.0</edition></editionStmt>
      <publicationStmt>
            <publisher>Institute of Philosophy, University of Würzburg</publisher>
            <address>
               <addrLine>Residenz, Südflügel</addrLine>
               <addrLine>97070 Würzburg</addrLine>
               <addrLine>Germany</addrLine>
            </address>
            <availability status="free">
               <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">Creative Commons
                  Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC BY-SA 4.0)</licence>
            </availability>
         </publicationStmt>
         <seriesStmt>
            <title ref="http://arabic-latin-corpus.philosophie.uni-wuerzburg.de">
               Arabic and Latin Corpus
            </title>
            <respStmt>
               <resp>edited by</resp>
               <name ref="https://d-nb.info/gnd/11800638X">Dag Nikolaus Hasse</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <resp>together with</resp>
               <name ref="http://d-nb.info/gnd/112492051X">Jon Bornholdt</name>
               <name ref="http://d-nb.info/gnd/1139662686">Andreas Büttner</name>
               <name ref="http://d-nb.info/gnd/1162927666">Irina Galynina</name>
            </respStmt>
         </seriesStmt>
         <sourceDesc>
        <bibl facs="http://vb.uni-wuerzburg.de/ub/permalink/mpmedf3">MS Würzburg, UB, M. p. med. f. 3.</bibl>
      </sourceDesc>
      <sourceDesc>
        <bibl type="secondary" xml:id="edprinc" n="ed. princ." facs="http://resolver.staatsbibliothek-berlin.de/SBB0001D52100000000">Ibn Rušd (Averroes), <hi rend="italic">De venenis etc.</hi> (Bologna, 1497–1500).</bibl>
        <bibl type="secondary" xml:id="msp" n="P" facs="https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b9067176m">MS Paris, BnF, lat. 16110.</bibl>
        <bibl type="secondary" xml:id="msv" n="V" facs="https://digi.vatlib.it/view/MSS_Vat.lat.4454">MS Vatican, BAV, Vat. lat. 4454.</bibl>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="la">Latin</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
  </teiHeader>
  <text>
<body>

<div>


<pb n="200va" facs="#p200va"/>
<lb n="3"/><head>Capitulum de dolore oculi et de | coloribus inmutantibus oculum<note><hi rend="italic">In P</hi> Capitulum in calore oculi et in coloribus immutantibus</note></head>
<lb n="4"/><p><hi rend="dropCap">Q</hi>uia oculus multe humiditatis<note> humiditatis] [hīmatis] humiditatis <hi rend="italic">P</hi></note> est
<lb n="5"/>grauis inmutationis propter suam quantitatem. et propter hoc lumen stellarum
<lb n="6"/>non sufficit ad inmutacionem illarum<note> illarum] illorum <hi rend="italic">P</hi></note>. et oculus uiridis inmu-
<lb n="7"/>tatur a lumine<note> a lumine <hi rend="italic">corr.</hi> ex a[lii] [in]lumine, lii et in <hi rend="italic">del.</hi>] a lumine <hi rend="italic">P</hi></note> diei inmutacioni<note> inmutacioni] immutacione <hi rend="italic">P</hi></note> forciori quam recipiat o- 
<lb n="8"/>culus naturaliter et significatio huius est infirmitas talium oculorum quia infir-
<lb n="9"/>mitas debilitatis magis<note> magis] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> accidit oculis uiridibus<note> uiridibus] uirridibus <hi rend="italic">P</hi></note> et alixe(?)<note> alixe(?)] al’ixe <hi rend="italic">P</hi></note> acci-
<lb n="10"/>dit oculis nigris. et causa egritudinis prime est multa siccitas.
<lb n="11"/>et propter hoc accidit magis senibus et causa secunde est uiriditas<note> causa secunde est uiriditas] causa secundum hoc est humiditas <hi rend="italic">P</hi></note>. et propter hoc est
<lb n="12"/>hec<note> hec] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> egritudo que est secunda magis in mancipiis quia sua cerebella sunt
<lb n="13"/>magis humida et habundancia uisus est quando ista humiditas est
<lb n="14"/>media inter multum et paucum. et hoc accidit oculis mediis
<lb n="15"/>inter uirides et nigros et non est bonitas uisus ex temperancia quan-
<lb n="16"/>titas tantum immo ex ista temperancia qualitatis<note> qualitatis] et qualitatis <hi rend="italic">P</hi></note> similiter quia<note> quia] quod <hi rend="italic">P</hi></note> opus est<note> est] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="17"/>ut sint tunice multum clare et polite et lenes quia una causarum
<lb n="18"/>quare debilitantur uisus senum est corrugacio<note> corrug&lt;aci&gt;o] corrugacio <hi rend="italic">P</hi></note> corii tunicarum et
<lb n="19"/>oculi puerorum in principio apparent glauci medii inter uiride<note> uiride] uiridem <hi rend="italic">P</hi></note> et ni-
<lb n="20"/>grum propter paucitatem humiditatis et paruitatem digestionis
<lb n="21"/>et quando diuersatur conplexio oculorum in ista intentione fiet unus uiri-
<lb n="22"/>dis et alter niger. et quare hoc accidit<note> hoc accidit] accidit hoc <hi rend="italic">P</hi></note> prius et equis propter hoc scilicet
<lb n="23"/>quod tantum homini et equo accidit canicies<note> canicies] canicies quia myor??? <hi rend="italic">P</hi></note> et canicies sunt acci-
<lb n="24"/>dencia concomitancia<note> concomitancia] communicancia <hi rend="italic">P</hi></note> cruditatem<note> cruditatem <hi rend="italic">corr.</hi> ex crud[el]itatem, el <hi rend="italic">del.</hi>] cruditatem <hi rend="italic">P</hi></note> humiditatis cerebri. et a-
<lb n="25"/>cumen uisus dicitur duabus de causis. una uidere causas remotas
<lb n="26"/>multum et alia uidere causas paruulas scilicet res et quidam sunt
<lb n="27"/>acuti uidere<note> uidere] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> prima intentione et quidam secunda et causa uisus re-
<lb n="28"/>mote rei est profunditas oculorum et bonitas coopertorii quia oculus
<lb n="29"/>quando fuerit non profundus non amitet<note> amitet] amittet <hi rend="italic">P</hi></note> sua<note> sua] ex sua <hi rend="italic">P</hi></note> uirtute propter extra lumen ali-
<lb n="30"/>quid et ibit lumen ab oculo secundum rectum magis sic accidit
<lb n="31"/>per canalem causa conprehensionis per narum rerum est bonitas
<lb n="32"/>instrumenti sua<note> sua] et sua <hi rend="italic">P</hi></note> limpitudo quia sordes parua de facili apparet in
<lb n="33"/>panno albo. et propter hoc qui habent oculos claros res uident
<lb n="34"/>ocultas<note> ocultas] occultas <hi rend="italic">P</hi></note>. et<note> et] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> qui uident res remotas illi habent oculos profundos
<lb n="35"/>et causa diuersitatis colorum in speciebus animalium est diuersitas<note> diuersitas] causa diuersitatis <hi rend="italic">P</hi></note> [o]co-
<lb n="36"/>lorum cutis<note> cutis] est tutis <hi rend="italic">P</hi></note> in animalibus quia capilli est superfluitas cibi capitis<note> capitis] capillis <hi rend="italic">P</hi></note> et su-
<lb n="37"/>perfluitas debet esse similis ei cuius est superflui. Vno modo et co-
<lb n="38"/>lor sequitur complexionem corii et animalia que sunt plusquam
<lb n="39"/>unius coloris est causa<note> est causa] causa est <hi rend="italic">P</hi></note> huius diuersitas corii et aer et uentus et loca<note> et loca] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="40"/>et aqua et cibum operantur multum in diuersitate colorum sicut narra-
<lb n="41"/>uit Aristoteles quod in terra romanorum sunt<note> sunt] quod sint <hi rend="italic">P</hi></note> duo fluuii. qui quando
<lb n="42"/>oues<note> oues] aues <hi rend="italic">P</hi></note> potant ex uno faciunt agnos albos<note> albos] cibos <hi rend="italic">P</hi></note> et quando ex
<lb n="43"/>altero faciunt nigros<note> nigros] agnos nigros <hi rend="italic">P</hi></note> et color in aliquibus animalibus non
<lb n="44"/>separatur secundum speciem. et istud accidit quia color in illo est sequens<note> sequens] [enim <hi rend="italic">or </hi>non] sequens <hi rend="italic">P</hi></note>
<lb n="45"/>naturam principalium menbrorum<note> menbrorum (sic!) passim</note>. licet aliquando inueniebatur
<lb n="46"/>coruus<note> coruus] cornus <hi rend="italic">P</hi></note> albus aut perdix alba sed animalia que mutant
<lb n="47"/>suos colores sicut palumbi causa illorum est quia calor non<note> non] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> sequitur con-
<lb n="48"/>plexionem radicalem<note> conplexionem radicalem] complexioni radicali <hi rend="italic">P</hi></note>. sed color cutis<note> cutis] tutis <hi rend="italic">P</hi></note> hominis quare fuit diuersus
<lb n="49"/>a colore capillorum non sequens colorem cutis<note> cutis] tutis <hi rend="italic">P</hi></note> hoc accidit
<lb n="50"/>propter subtilitatem cutis<note> cutis] tutis <hi rend="italic">P</hi></note> hominis quia subtilitas cutis<note> cutis] tutis <hi rend="italic">P</hi></note> hominis
<lb n="51"/>non potest alterrare<note> alterrare] alterare <hi rend="italic">P</hi></note> cutem<note> cutem] tutem <hi rend="italic">P</hi></note> corporis humani et argumen-
<lb n="52"/>tum quod cutis<note> cutis] tutis <hi rend="italic">P</hi></note> corporis humani subtilis est quia<note> quia] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> se alterat de
<lb n="53"/>facili causa extrinseca ut sole et uento et capilli<note> capilli] pilli <hi rend="italic">P</hi></note> non ita
<lb n="54"/>et etiam quia superfluitas quando bene fuerit separata. unde<note> unde] vius<hi rend="italic"> P</hi></note> ab eo membro
<lb n="55"/>a quo separatur apertet<note> apertet] oportet <hi rend="italic">P</hi></note> ut eius conplexio sit remota ab eo a quo

<pb n="200vb" facs="#p200vb"/>
<lb n="1"/>separatur. et animalia multorum colorum sunt diuersorum ciborum quia 
<lb n="2"/>sua membra sunt diuersarum<note> diuersarum] diuersarium <hi rend="italic">P</hi></note> conplexionum et debent sue superflu-
<lb n="3"/>itates esse diuerse. et propter hoc debet esse color apum unus<note> color apum unus] color apii unius <hi rend="italic">P</hi></note> quia eius
<lb n="4"/>cibus unus et 8 uesparum<note> 8 uesparum sive conuesparum] uesparum <hi rend="italic">P</hi></note> quia<note> quia] <hi rend="italic">om.</hi> <hi rend="italic">P</hi></note> cibaria sunt multa color uarius.</p>
</div>
    











</body>    
</text>
<facsimile n="MS_Wuerzburg_lat">
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="198r.jpg" xml:id="p198ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="198r.jpg" xml:id="p198rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="198v.jpg" xml:id="p198va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="198v.jpg" xml:id="p198vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="199r.jpg" xml:id="p199ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="199r.jpg" xml:id="p199rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="199v.jpg" xml:id="p199va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="199v.jpg" xml:id="p199vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="200r.jpg" xml:id="p200ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="200r.jpg" xml:id="p200rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="200v.jpg" xml:id="p200va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="200v.jpg" xml:id="p200vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="201r.jpg" xml:id="p201ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="201r.jpg" xml:id="p201rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="201v.jpg" xml:id="p201va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="201v.jpg" xml:id="p201vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="202r.jpg" xml:id="p202ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="202r.jpg" xml:id="p202rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="202v.jpg" xml:id="p202va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="202v.jpg" xml:id="p202vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="203r.jpg" xml:id="p203ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="203r.jpg" xml:id="p203rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="203v.jpg" xml:id="p203va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="203v.jpg" xml:id="p203vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="204r.jpg" xml:id="p204ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="204r.jpg" xml:id="p204rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="204v.jpg" xml:id="p204va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="204v.jpg" xml:id="p204vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="205r.jpg" xml:id="p205ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="205r.jpg" xml:id="p205rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="205v.jpg" xml:id="p205va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="205v.jpg" xml:id="p205vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="206r.jpg" xml:id="p206ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="206r.jpg" xml:id="p206rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="206v.jpg" xml:id="p206va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="206v.jpg" xml:id="p206vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="207r.jpg" xml:id="p207ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="207r.jpg" xml:id="p207rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="207v.jpg" xml:id="p207va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="207v.jpg" xml:id="p207vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="208r.jpg" xml:id="p208ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="208r.jpg" xml:id="p208rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="208v.jpg" xml:id="p208va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="208v.jpg" xml:id="p208vb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="209r.jpg" xml:id="p209ra"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="209r.jpg" xml:id="p209rb"/>
            </surface>

        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="209v.jpg" xml:id="p209va"/>
            </surface>
        <surface lrx="1800" lry="2524" ulx="0" uly="0">
            <graphic url="209v.jpg" xml:id="p209vb"/>
            </surface>

    </facsimile>

</TEI>