In corde autem fuit autem fuit] fit ed. princ., V secundum Aristotelem nutrimenti cibalis et spiritus et uenarum principium quatenus quatenus] quare ed. princ., V in uno eodem esset calor esset calor] calore ed. princ., ? V agens et patiens sanguinis et uene illius actionis et passionis essent essent] om. ed. princ. et V fundamentum et cor omnium istarum operacionum operacionum] actionum V esset esset V] esse fundamentum uel ed. princ. origo. et multi dixerunt ad istud operte operte] operantia ed. princ. operatiua V duo membra et alii plura et Aristoteles unum scilicet cor eo quod dixit dixit] dicit ed. princ., V Aristoteles principium digestionis nutrimenti digestionis nutrimenti] nutrimenti digestionis ed. princ., V esse a corde et ab illo esse a corde et ab illo] tantum in corde et ab isto ed. princ. tantum in corde et ab illo V esse principium crementi per uniuersum uniuersum] totum ed. princ., V corpus. et Galienus dixit dixit] dicit ed. princ., V principium uenarum et sanguinis esse epar et principium arteriarum et spiritus coraruta(!) omnium principium dixit esse cor et spiritus coraruta(!) omnium principium dixit esse cor] et spiritus esse cor omnium: tamen dixit Aristotiles ed. princ., et spiritus esse cor omnium: tamen dicit Aristotiles V; et spiritus cor Aristoteles omnium principium dixit esse cor P. et illud est quod non uidemus in homine supra communi creacione illius copula- ta supra communi creacione illius copulata] scilicet comunitatem eius cum planta ed. princ., V; supra communicationem illius cum planta P nisi sensum et motum. sed secundum Galienum sensus et motus sensus et motus] sensum et motum ed. princ., V habent princi- pium principium] om. ed. princ., V a cerebro, principium digestionis nutrimenti ab epate nutrimenti ab epate] nutrimenti ab epete(!) ed. princ., ab epate nutrimenti V nutrimenti est ab epate P. cuius ergo ergo] igitur V principium erit cor cor] cor id est cuius operationis uniuersalis cum ipsum sit membrum principale: secundum quod conceditur ab omnibus sapientibus ed. princ., V et si dicatur quoniam quoniam] quod ed. princ., V erit erit] sit V principium motus qui est secundum pulsum qui est secundum pulsum] pulsus ed. princ., sed plurimum V tunc omnia membra communicabunt cum illo in pulsu cum illo in pulsu] cum illo pulsu ed. princ. cum illo motu pulsus V. aliter enim non esset principium corporis quod falsum est aliter enim non esset principium corporis quod falsum est] causa enim uniuersalis debet facere effectum uniuersalem: unde nisi effectum influeret in omnia membra corporis tunc non esset principium uniuersale: et illud quidem falsum est: immo est principium uniuersale ed. princ., causa enim uniuersalis debet facere effectum uniuersalem: unde nisi effectum influeret in omnia membra corporis tunc non esset principium uniuersale V et nulla utilitas secundum hoc a corde nisi solum a corde nisi solum] est a communitate nisi /f. 43rb/ solummodo ed. princ. a communitate nisi solummodo V pulsus aut si aliqua uirtus haberet principium a corde que non pertinet ad digestionem nutrimenti nec ad sensum nec ad motum. tunc illa uirtus preter sensum motus preter sensum motus] per sensum et motum ed. princ., V preter sensum motum P et proprietatem in quid(!) in quid(!)] in qua ed. princ., V, P commu- nicant animalia cum plantis et conueniret et conueniret] communicaret ed. princ., conueniret V conueniet P omnibus membris et non uidemus tale in animali. et si dicat quod cor quia habet fila in longum ad unam operacionem motiuam tale in animali et si dicat quod cor quia habet fila in longum ad unam operacionem motiuam] tales in anima: ut si dicamus quod habet uilos suos in longitudine: propter operacionem motiuam ed. princ. tales in anima: ut si dicatur quod habet uilla sua in longum ad unam partem operacionem motum V. et alia alia … alia] alium … alium V in latum ad alium motum et alia in transuerso transuerso V] transuersum ed. princ. propter tertium secundum quem quem] quod ed. princ., V que P attrahit et expellit qui est non uoluntarius. iam non uoluntarius iam] iam ut uoluntarius ed. princ. iam non uoluntarius V iste motus conuenit conuenit V] conueniret ed. princ. aliis membris ut ut] nisi ed. princ. non V stomacho quare autem cor non est non est V] erit ed. princ. principium alicuius quod est falsum aut est principale est principale] est princium ed. princ. esset principale V membrum digestionis nutrimenti et sensus et sensus V] et spiritus ed. princ. et mo- tus prout patebit inferius. et propter hoc accidit quoniam alius est quoniam alius est] quandoque ed. princ. quod alius V pul- sus in dormiente qui qui] om. ed. princ. quoniam V est coniunctus cum digestione nutrimenti et alius in uigilante et alius in mouente et alius |in uigilante et alius in mouente] quam in uigilante et aliter in mouente ed. princ., V. et Aristoteles dixit dixit V] induxit ed. princ. rationes ad ostendendum quia quia] quod ed. princ., VP cor est principium uenarum in corpore et sanguinis et primum et primum] et prima illarum rationum ed. princ. et prima istarum rationum V fuit quia est principium caloris et digestionis nutrimenti principium caloris et digestionis nutrimenti] principium digestionis caloris nutrimenti ed. princ., V per calorem facte(?) quare sequitur quia uenarum in quibus deffertur sanguis. et hoc tamen explanauimus melius et illud quod per calorem facte(?) quare sequitur quia uenarum in quibus deffertur sanguis. et hoc tamen explanauimus melius et illud quod] id est caloris uniuersalis: per quam fit uniuersalis digestio nutrimenti totius: est ergo principium uenarum per quas deffertur nutrimentum. et ed. princ.; id est caloris uniuersalis: per quam fit uniuersalis digestio nutrimenti totius: est ergo principium uenarum per quas deffert nutrimentum. Et V; per calorem facte quare sequitur quia uenarum in quibus defertur sanguis. et hoc tamen explanauimus quam explanabimus melius et hoc quod P dixit Aristoteles quoniam illud ad quod quoniam illud ad quod P] quod ab illo ed. princ. quoniam ab illo a quo V nulla uena uadit uadit] exit uel uadit ed. princ., V et ad quam quam] quod ed. princ., V omnes tendunt debet esse principium uenarum et et V] sed ed. princ. nullum membrum re- peritur tale reperitur tale] tale reperitur ed. princ., V in corpore nisi cor quare quare] quia ed. princ., V cor est principium uenarum et si concessit quia et si | concessit quia] et ideo concessit Galienus quod ed. princ., V ad cor in ms. [cor] ad cor non uenit aliqua uena nisi illa nisi illa] om. ed. princ., nisi ipsa vera V que me- dia est inter ipsum et epar. sed non intellexit Galienus quomodo aliquid est mediatum principium et aliquid est immediatum sicut cor est mediatum principium et aliquid est immediatum sicut cor] est principium immediatum: et quomodo aliquid est principium mediatum sicut cor ed. princ. est principium intrinsecum sicut cor V est est] est enim ed. princ., V prin- cipium neruorum licet mediante eo quod ipse dixit quod quia cerebrum licet mediante eo quod ipse dixit quod quia cerebrum] om. ed. princ., licet mediante unde dixit Galienus quod cerebrum est principium neruorum V continuatur continuatur] qui continuatur ed. princ. quia continuatur V cum neruis quod ideo est principium neruorum et aliud cum neruis quod ideo est principium neruorum et aliud] cum illo et illud ed. princ. cum illo. Et aliud V quod dixit Aristoteles quod omne quod nascitur quod omne quod nascitur] est quod illud quod nascitur essentialiter et per se ed. princ. est quod omne quod nascitur essentialiter et per se V ab aliquo debet esse simile ei a quo nascitur. et hoc concedit concedit V] concessit ed. princ. Galienus quia quia] et quia ed. princ., V epar est ex toto carnosum sed sed] est enim sanguis coagulatus sed ed. princ. cum enim sanguis coagulatus V Aristoteles Aristoteles] om. V non potuit ideo ideo] om. ed. princ., VP esse principium uenarum et Auicenna dat instantiam utrique utrique] om. ed. princ., V eo quod dicit quod dicit quod] om. ed. princ., V corallus nascitur in mari in terra in mari in terra] ex mari et terra ed. princ., V molli. et tamen est arbor durissima durissima] diuersimode V ad modum lapidis lapidis] lapis ed. princ.. et dico ego dico ego] ego dico ed. princ., V quamuis quamuis] quod licet ed. princ., VP Auicenne contradixit Auicenne contradixit] Auicenna contradicat ed. princ., V Aristoteles. et Galienus in hoc in hoc] ex eo ed. princ., V quod omne crescens debet assimilari ei ex ex] a V quo crescit cogitur cogitur] cogetur ed. princ., V tamen concedere dicta illorum illorum] eorum ed. princ., V inquantum illi concedunt quod ramus crescens ex radice quod omne crescens … crescens ex radice] quod omne crescens excepta radice sequ. oportet quod assimiletur in natura radici debet assimilari ei ex quo crescit cogitur tamen concedere dicta illorum inquantum illi concedunt quoniam ramus crescens ex radice P oportet illi concedunt quod natura crescens ex radice oportet] rami nascuntur a radice et crescunt ex ea: apparet ed. princ., V quod assimiletur in natura radici quod assimiletur in natura radici P] quod illud asimilatur radici in natura ed. princ. quod asimilantur radici in natura V et et] om. ed. princ., V si enim ex radice generetur ex radice generetur] in radice generaretur ed. princ. ex radice generaretur V ex radice generatur P ramus et ex radice eadem ex radice eadem] ex eadem radice ed. princ., V per fortitudinem ramus et ex radice eadem per fortitudinem] ramus ex eadem radice propter fortitudinem ed. princ. uirtutis expulsiue generetur generetur] generaretur ed. princ., V; in V generaretur//110v//in eadem radice in eadem radice aliqua superfluitas stipica stipica] stipticha ed. princ. stiptica V que apparet de natura arboris unde est neque de natura rami est neque de natura radicis radicis] radicum ed. princ., V tamen tamen] neque ed. princ., V intelligendum est istud istud] om. ed. princ., V in alia significatione generari id est quam id est quam] om. ed. princ., VP ramus ex radice et arbor ex terra et arbor ex terra] et arbore et terra ed. princ. et arbore ex terra V. et sic manifestum est quod aliter uena a radice uenarum uena a radice uenarum] ex radice rami ed. princ. ex radice uenarum V et aliter corallus ex terra molli et quia maior est assimilacio assimi//43v//latio ed. princ. substantie substantie] om. V cor- dis que est filosa(!) filosa(!)] fumosa P cum uenarum substantia quam epatis que est filosa cum uenarum substantia quam epatis] quae est phylosa substantiis uenarum quam epar id est quam substantie epatis ed. princ. que est in filosa substantiis venarum V. dixit dixit] ideo dicit ed. princ.; om. V dicit P Aristoteles ortum ortum] causam ed. princ.; Aristoteles ortum om. V et principium uenarum esse cor et principium uenarum esse cor] om. V. et illud in quo Galienus uoluit ponere radium multum multum] multe ed. princ., V pecunie quod monstra- ret per anatomiam per anatomiam] ex anothomia ed. princ., V quod ille neruus qui reperitur in latere cordis non habet principium a corde. Relinquatur Relinquatur] et relinquitur ed. princ., V nunc in dubio sed illud quo quo] quod ed. princ., V explanauit Aristoteles quia quia] quod ed. princ., V cor est principium uenarum pulsati- lium et non pulsatilium et non pulsatilium] om. V est quia cor est in medio est in medio] est principium in medio P sicut rex in regno et principium uniuscuiusque corporis perfecti equaliter habet distare a suis extremitatibus. Galienus tamen tamen] uero ed. princ., V quia quia] om. V anathomici incoant anathomici incoant] ab anothomia incoauit ed. princ. ab anothomia incohauit V anatomia incoauit P in ana- tomia uenarum ab epatis sima dixit quia ab epatis … dixit quia] ab epate dicit quod ed. princ. ab epate. Et dicit quia V epar est principium uenarum et sillogicauit sillogicauit] silogizauit ed. princ. silloyçauit V sillogizauit P istud istud] illud ed. princ., V per duas rationes per duas rationes] per duas rationes uel intentiones ed. princ., per duas intentiones V quarum prima prima V] una ed. princ. est hec hec] om. ed. princ.; hoc V vena media media] om. V que est inter simam inter simam] inter sima ed. princ., inter symam V epatis et cor est ra- mus porte epatis. et omnis ramus habet originem ab aliquo maiore se cuius ab aliquo maiore se cuius] manifeste V est ramus. ergo uena que est inter cor et epar inter cor et epar] inter epar et cor Vnon nascitur a corde sed a porta epatis epatis] om. V. Si enim a ramo a ramo] a ramo qui est ed. princ., V inter cor et epar nasceretur sima sima] syma V epatis iam esset homo quasi arbor in- uersa in | uersa] uersa ed. princ. contrarius in operatione naturali arboribus quoniam a ramo nascitur nascitur] sed hic nascitur ed. princ. sed hoc nascitur V radix. et dico eo eo] om. ed. princ., V quoniam primum primum V] principium ed. princ. in anathomia est epar sed non in ratione quoniam similitudo crementi crementi] lineamenti ed. princ., V uenarum in homine et in plantis non est eadem est eadem ed. princ.] eadem est V. Vene Vene] vene enim ed. princ., VP multipliciter cresscunt(!) cresscunt(!)] crescunt ed. princ., P crescentur V in ani- malibus. quedam enim tortuose et tortuose et] ramose ed. princ., V quedam recte et quedam in circuitu. et hoc quod ramus est maior radice non est mirum. sicut uidemus in cucumeribus in quibus etiam reperiuntur ramuli reperiuntur ramuli] inueniuntur rami ed. princ., V tortuosi sicut sicut] sicut etiam ed. princ. in uitibus et quod ramus sit grossior radice contingit etiam in quibusdam plantis. et propter hoc quod hoc quod] om. ed. princ. hoc V quod P illud orti quod tangit ferti- lior tangit fertilior] tangitur subtilius ed. princ., V est in nutrimento quam locus in quo habet situm habet situm] fuit haec ed. princ., V radix et quod facit incrementum totum dicunt. quod facit incrementum totum dicunt] quod facit in tertium: totum illud quod dicit ed. princ. quod facit interimi communiam quam facit V Galienus est illud illud V] id ed. princ. quod est uidere in grano grano ed. princ.] generatione V ordei quia quando granum ordei quia quando granum ordei] om. V proicitur in terra facit ex se proicitur in terra facit ex se ed. princ.] prohicitur in terra et facit// quedam ramum //ex se V quedam ramulum ramulum] ramum passim ed. princ., V et ex illo ramulo nascitur quedam radix grossas grossas] grossa ed. princ., V emittens ex se ex se] om. ed. princ., V uenulas per quas suggit suggit P] sumit ed. princ. sugit V nutrimentum et ex illa radice nascitur spica et arista et arista V] om. ed. princ. et canna ordei et quod primo exiuit ab ordeo est ramulus illius radicis et hoc uidi et mon- straui sociis meis et letatus sum quod manifestauit dictionem Aristoteles manifestauit dictionem Aristoteles P] monstraui dictionem Aristotelis ed. princ. demonstraui demonstrationem Aristotelis V. Sed Galienus dicit contra hoc quod uene oriantur a dextro a dextro V] a sinistro ed. princ. latere cordis. hoc hoc] dicimus ed. princ., V quod quedam animalia animalia] animalia sunt que ed. princ., V non habent dextrum latus in corde. sicut reperitur in eis et et V] que ed. princ. non habent distinctionem in corde. et dico ego quod hoc quod demonstrauit et dico ego quod hoc quod demonstrauit] et hoc monstrauit ed. princ. et hoc scrutauit V Aristoteles de corde non loquebatur non loquebatur] sed ipse non loquebatur ed. princ. sed non loquebatur V de partibus cordis sed de corde simpliciter et nunc et nunc] quare nos ed. princ. sed nunc V. reutamur(!) ad ostensionem illam illam] om. ed. princ., V qua Aristoteles usus est qua Aristoteles usus est ed. princ.] quam usus est Aristoteles V quod sanguis et uena habent ortum a corde. et dicamus quoniam triplici probatio- ne usus est quod sanguis et uena habent ortum a corde. et dicamus quoniam triplici probatione usus est] om. ed. princ., V et primum quod et primum quod] et prima est quoniam ed. princ., V et primum est quod P cor est principium uirtutis cibalis et ubi est uirtus illa uirtus illa] illa uirtus ed. princ., V ibi est principium generationis sanguinis. cum ille sanguis sit principaliter cibum membrorum cum ille sanguis sit principaliter cibum membrorum] cum sanguis sit cibus uniuersalis membrorum ed. princ. cum sanguis sit uirtus uniuersalis membrorum. ergo principium ergo principium] principium ergo ed. princ., V generationis sanguinis est in corde. secunda probatio probatio] probatio Aristotelis ed. princ., V est est V] est quod illud ed. princ. quod quod] quod est ed. princ., V principium uene est principium sanguinis et cor est principium uene ergo et sanguinis. et Galienus concessit secundam probationem prime probationis et nagauit alias et concessit probationem secundam prime probationis et nagauit alias et concessit probationem secundam] om. P secunde probationis. et denegauit minorem sed te- netur concedere conclusiones harum propositionum iuxta terti- am probationem que talis est et cor est principium | uene ergo et sanguinis. et Galienus concessit secundam probationem | prime probationis et nagauit alias et concessit probationem | secundam secunde probationis. et denegauit minorem sed tenetur concedere conclusiones harum propositionum iuxta tertiam probationem que talis est] om. ed. princ., V quoniam quoniam] propterea ed. princ., prima V quod est principium uenarum non non] om. ed. princ., V debet nutriri ex uenis in ipso. sed ipsum ex uenis in ipso. sed ipsum] ex uenis quae sunt in ipso sed hoc ed. princ. ex uenis quae sunt in ipso sed si hoc ipsum V habere debet concauitatem recipientem sanguinem. quem sanguinem mittat per uenas extra et et V] om. ed. princ. quem sanguinem ipsum digessit digessit] digexit ed. princ. in suis uen- triculis. cum ergo ergo] enim V non sit tale epar non sit tale epar] sequ. in ed. princ., V: non enim habet concauitatem uene maioris: idest profunde: sine qua est in sima sed solum cor erit erit] cor ergo erit ed. princ., V prin- cipium uenarum solum cor cor] om. ed. princ., V. et Galienus contra hoc dixit hoc dixit] haec dicit ed. princ. hoc dicit VP quoniam nos uidemus quoniam quoniam nos uidemus quoniam] dicimus quod ed. princ. dicens V sanguis generatur in epate et significatio super hoc est quia menbra(!) deputata superfluitatibus sangui- nis sunt in circonstantiis epatis significatio | super hoc est quia menbra(!) deputata superfluitatibus sanguinis sunt in corconstantiis epatis] significauit: similiter haec est quod membra deputantia superfluitatem sanguinis sunt circunstantia epati ed. princ. significatum super hoc est quod membra deputantia superfluitatem sanguinis sunt circunstantia epati V. et non sunt in circum- stanciis cordis in cibum stanciis cordis] ita circunstantia cordi ed. princ. circunstantia cordi V quare uidetur quod generatio sanguinis sic sic] erit ed. princ., V in epate non in corde in epate non in corde] in epate non in corde: sequ. ubi enim quid deputatur a suis superfluitatibus: ibi recipit complementum et finem. remanet enim formale et simplex: idest cum separatum fuerit a suis contrariis ed. princ., in epate et non in corde sequ. ubi enim quid depuratum(!) a suis superfluitatibus perfecte ibi recipit complementum et finem. quod remanet enim formale est et simplex: idest cum separatum fuerit a contrariis V. et significatio secunda est quod quod] om. ed. princ., V quia non uide- mus quod precedat aliqua uena aliqua uena ed. princ.] aliqua uene V de de] a V corde ad aliquod men- brum menbrum] membrorum ed. princ. membrum V corporis deferens secum aliquod secum aliquod] om. ed. princ., V nutrimentum ad illud illud] aliquod aliud om. ed. princ. aliud V menbrum nisi ad solum pulmonem et panniculi qui sunt in foramine in foramine] om. ed. princ., V dextri lateris lateris] om. ed. princ., V cordis sunt interius. ergo tunc tunc] om. ed. princ., V uidetur quod nullum menbrum nutriatur a sanguine digesto in corde digesto in corde] deiecto de corde P nisi solus pulmo nutriatur a sanguine digesto in corde nisi solus pulmo (in V nutritur)] a sanguine digesto in corde nutriatur nisi solum pulmo ed. princ.. et incipiamus nos nos] om. ed. princ., V nunc determinare contrarietatem que est que est] om. ed. princ., V inter Aristotelem et Galienum quoniam quoniam] et dicamus quod ed. princ., V in ueritate queddam est preparacio ad digestionem nutrimenti in epate et hoc secundum Aristotelem. sicut est etiam in stomacho. Sed illa preparatio non potest facere quod illa materia possit esse cibum corporis antequam illa materia recipiat formam a calore cordis sicut est etiam in stomacho. Sed illa preparatio | non potest facere quod illa materia possit esse cibum corporis antequam |illa materia recipiat formam a calore cordis] sicut est secunda digestio in epate. sed illa materia sic preparata quae dicitur sanguis secundum malam transmissam ad membra corporis siue non transmissa. non nutrit donec recipiat formam et complementum a calore cordis. qui est sicut efficiens et dans formam uniuersalem sanguini quam inuenit in epate. dat enim calorem per quam possit transire ad membra singula. et disponit ut possit esse materia et cibus omnium membrorum. Motoris enim uniuersalis est facere effectum uniuersalem. non ergo debet attribui haec operatio cordi. nam sicut non debet attribui percutienti aliquem cum baculo. ipsi baculo sed percutienti. est enim epar motor motus et seruiens cordi. praeparat enim materiam. quae est massa ptisanaria et conuertit in illam ratione caloris influentis a corde in sanguinem secundum materiam. ed. princ. sicut est in stomacho. sed illa materia sic preparata quae dicitur sanguis secundum materiam transmissa ad membra cordis siue non transmissa. non nutrit donec recipiat formam et complementum a calore cordis. id est a sanguine digesto ultimo in corde qui est sicut efficiens et dans formam sanguini quam inuenit in epate. dat enim calorem per quem possit transire ad membra singula. et disponit esse materia et cibus membrorum. Motoris enim uniuersalis est facere officium et formam uniuersalem. non ergo debet attribui haec operatio epati sed cordi. nam sicut non debet attribui baculo aliquo percutiente cum baculo sed percutienti. est enim epar motor motus et seruiens cordi. praeparat enim materiam. quae dicitur massa ptisanaria et conuertit illam ratione caloris influentis a corde secundum in sanguinem secundum materiam. V. quoniam ergo sanguis suscipit quoniam ergo sanguis suscipit] et hic sanguis recipit ed. princ., V formalem essenciam a a] in V corde et hoc ut osten- debat Aristoteles per rationem manifestum est quia uene deferen- tes sanguinem similiter suscipiunt generationem a corde et prin- cipium generationem a corde et principium] generationem et principium a corde ed. princ., V quia in quo principaliter cibum primus principaliter cibum primus] primum principaliter cibum V in eo in eo] in ipso est ed. princ. est in ipso V principaliter defferens defferens] est deferens V ipsum et a corde procedit nutrimentum iam digestum per totum corpus per uenas pulsatiles pulsatiles//44r//in quibus ed. princ. in quibus magis est de spiritu quam de sanguine quia non in pulsantibus quia non in pulsantibus] et quia in non pulsatilibus ed. princ., V quia in non pulsatilibus P magis magis scr. sup. lin. est de sanguine quam de spiritu. et propter hoc contingit quod in doloribus doloribus] dolore ed. princ., V capitis multoci- ens multociens] om. ed. princ., V confert minutio non solum non solum /110vb/a uena V a uena non pulsatili. Et Et] Sed ed. princ., V (sequ. etiam om. V), P etiam a pulsatili et hoc non posset esse esse] fieri ed. princ., V nisi in non pulsan- tibus nisi in non pulsantibus] nisi in pulsantibus ed. princ. nisi | nisi in pulsatilibus V esset nutrimentum membrorum esset nutrimentum membrorum] sequ. immo in hiis est sanguis calidissimus id est qui est calidior omnibus humoribus corporis: ut confirmat Auicenna. dixit enim quod cor est calidius membrum quod sit in toto corpore et spiritus est res magis calida secundo et tertio sanguis arterialis siue cordis ed. princ. Et manifestum quod in hiis est sanguis calidissimus id est qui est calidior omnibus humoribus cordis: Et confirmauit Auicenna. dicit enim quod cor est calidius membrum quod sit in toto corpore et spiritus est secundo res magis calida et tertio sanguis artificalis(!).. et Galienus dicit et Galienus dicit] ed Galienus dixit ed. princ. Et ideo dixit V de se quoniam habebat egritudinem multam egritudinem multam] magnam egritudinem ed. princ. multam egritudinem V in uena que est inter diafragma et epar. et sompniauit quod liberaretur si minueret sibi sibi] om. VP de uena pulsatili pulsatili] om. ed. princ., V que est inter pollicem et indicem et postea minuit et liberatus est et pro aliis doloribus in aliis menbris pro aliis doloribus in aliis menbris] pro aliis membris in aliis doloribus ed. princ., V multum con- fert similiter et quia in eis est similiter et quia in eis est] et quia eis est simile ed. princ. quia in eis est similiter V multum de spiritu et calore multum de spiritu et calore] de spiritu et calore multum ed. princ., V. ideo sanguis non bene digestus ut sit cibum corporis decurrit per uenas non non] om. ed. princ., V pul- satiles quatenus quatenus] qui sanguis ed. princ., V quatinus P ex spiritu pulsatilium sanguis crudus sanguis crudus] fit magis calidus: et ed. princ., V qui est in non pulsantibus accipiat accipiat] accipit ed. princ., V digestionem ut sit sufficiens nutrimentum corporis quoniam ergo uirtus preparata nutrimenti que est in epate non ui- get uiget VP] indiget ed. princ. nisi calore naturali naturali P] om. ed. princ., V qui uenit uenit ed. princ.] prouenit V a corde tunc tunc] et tunc ed. princ., V manifestum est quod epar uindicat uindicat] mondificatur ed. princ. mendicat V a corde et non cor ab epate quare quare] quia ed. princ., V in corde debet poni principium digestionis digestionis] om. ed. princ., V nutrimenti cibalis et non in epate et principium uene que est inter cor et epar erit cor non epar erit cor non epar] est cor et non epar ed. princ., V licet tamen contrarius fuerit auicerne(!) licet tamen contrarius fuerit auicerne(!)] licet contrarius fuerit Auicenna ed. princ., V. tamen Galienus qui dixit or- tum eius esse esse add. in marg. ab epate quam Aristotelis qui dixit ortum eius esse] esse ab epate quam Aristotelis qui dixit ortum eius esse P <ab epate quam Aristotelis qui dixit ortum eius esse> a corde tamen Galienus qui dixit ortum eius esse <scr. in marg. ab epate quam Aristotelis qui dixit ortum eius esse> a corde] cum Aristotile qui dixit ortum esse a corde quod Galienus quidem dixit ab epate ed. princ. quod Galienus quidem dixit ab epate V eo quod ipse dixit quod uirtus informatiua potuit quando dedit potuit quando dedit P] deducit ed. princ. quando deducit V unam portionem materie cordi portionem materie cordi] portationem cordis ed. princ. partem cordi V in generatione animalis et aliam epati. potuit etiam extrassisse portionem potuit etiam extrassisse portionem] potest extraxisse in portatione ed. princ. potuit extrassisse ex prouisione V eiusdem materie ex qua fieret illa uena eiusdem materie ex qua fieret illa uena] eiusdem materia ex qua faceret illam uenam ed. princ., V et sic nec uena illa haberet et sic nec uena illa haberet] et haec neque habuit ed. princ. et haec neque haberet V et sic nec illa uena haberet P ortum a corde nec ab epate et contra hoc est quoniam si hoc modo modo] quoque ed. princ., V esset epar epar] om. ed. princ., V per se formatum et cor per se et cor per se] in corde ed. princ., V ex sua materia tunc contingeret etiam quia epar per se posset etiam quia epar per se posset] quod epar posset ed. princ., V exercere exercere] extrahere animal per se et ed. princ. extrahere [uel exercere] per se V suam opera- tionem sine corde et cor sine epate uirtutes corporis humani essent partite nec reducerentur ad unum principium cum tamen sensu cum tamen sensu] secundum quod ed. princ., V uidemus quod id quod primo formatum est quod id quod primo formatum est] quoniam quod primum est formatum ed. princ. quoniam quod primo est formatum V in corpore humano humano V] om. ed. princ. est cor. et preterea quod crementum et preterea (quod crementum scr. sup. lin.)] et propterea est elementum ed. princ. et propterea est crementum V et preterea cum crementum P plantarum et crementum animali- um et generationes eorum sunt similia in ms. generationes eorum sunt similia [animalia] (similia scr. sup. lin., animalia del.)] generatio eorum est consimilis ed. princ. generatio eorum similis V generationes eorum sunt similia P. et non non] ut V uidemus quod natura ita operetur in planctis quod primo ex ex] in ed. princ., V una parte materie faciat unam partem plancte plancte] plante ed. princ., VP et semel semel] postea ed. princ., V similiter P ex alia aliam et postea illa duo coniungat coniungat] coniungatur ed. princ. coniunguntur [simul] V tunc simile uidetur esse simile uidetur esse P] uidetur simile ed. princ., V in animali- bus quia natura non diuisim faciet diuisim faciet] dimisit facere ed. princ. diuisim facit V primo primo] om. ed. princ., V duas partes in a- nimali in animali V] in animalibus ed. princ.. et postea illa duo coniunget coniunget P] coniungere ed. princ. coniungit V. licet aliquando secundum accidens aliquando secundum |accidens] om. ed. princ., V duo rami duo rami] rami duo ed. princ., V alicuius arboris iam facti rami post- ea simul coniungantur per aliquem casum coniungantur per aliquem casum P] coniungantur per aliquam causarum ed. princ. coniunguntur propter aliquam causam V. illa enim coniunctio non est de intentione nature. sicut nec est nisi per per] propter V casum quod ramus quando inferitur in stipitem iuvatur quod in stipitem iuvatur quod P] in stiptice mutatur ed. princ., V utatur cum illo quod unitur cum illo P] et unitur cum illa V et de utilitatibus particularibus de utilitatibus particularibus] de particularibus utilitatibus ed. princ., V hic non intendo sed de communibus sicut Aristoteles in tractatu tractatu] libro ed. princ., V animalium. et dixit Aristoteles quod illud os quod reperitur in corde sicut in corde sicut] om. V in cordibus ceruorum in cordibus ceruorum V] in corde cerui ed. princ. non fuit alia utilitate alia utilitate] alia utilitate factum ed. princ. utilitatis V nisi ut esset fundamentum et sustentamentum in suo motu. et dixit dixit] dicit ed. princ. Aristoteles quod quedam anima- lia habent in corde suo tres uentriculos et quedam duos et quedam unum et dixit quod ea ea V] illa ed. princ. que habebant habebant] habent ed. princ., V tres habebantur propter hoc habebantur propter hoc] propterea habent ed. princ. propter habent V ut in medio mediocris esset digestio nutrimenti ci- balis. et dixit Galienus Galienus ed. princ., P] Aristoteles V quem quem] quod ed. princ., VP nullum animal habebat habebat] habet ed. princ., V cor trium uentriculorum uentriculorum] sequ. om. V: et etiam animal secundum Aristotelem quod habet cor duorum |uentriculorum non habebat tale et etiam animal secundum Aristotelem et etiam animal secundum Aristotelem] et secundum ed. princ. et animal secundum Aristotelem P quod habet cor duorum uentriculorum non habebat tale nisi propter duas partes corporis et Galienus dixit dixit] dicit ed. princ., VP quod omne animal non habens pulmonem omne animal non habens pulmonem] cor animalis non habentis pulmonem V non habet dextrum uentriculum cordis. et omne animal habens cor magnum cor magnum] magnum cor ed. princ., V supra res sui generis est timorosum quem uie cordis uie cordis P] in corde ed. princ., V sunt sunt(!) sunt sunt(!)] sunt uene ed. princ. et uene V sunt P ample et locus cordis est magnus et calor paucus paucus] paruus ed. princ., V sicut accidit in quodam animali in quodam animali] in animali quodam ed. princ., V quod est simile cato cato] cancro ed. princ., V care P et omne animal cordis mediocris cordis mediocris] mediocris cordis ed. princ., V est animal animal] om. ed. princ., V au- dax et animal animal] omne animal V habens cor magnum et calorem multum non est multum pingue non est multum pingue P] non est pingue multum ed. princ., om. V eo quod calor multus per uias cordis exiens amplas per uias cordis exiens amplas P] exiens per uias amplas corporis ed. princ. exiens per uias amplas cordis V consumit superfluitatem illius animalis superfluitatem illius animalis P] superfluitates membrorum ipsius animalis ed. princ., V et omne animal parui cordis contrario contrario] e contrario ed. princ. modo se habet et omne menbrum receptile receptile] receptibile ed. princ., VP lesionis est preter solum cor et in hoc ostenditur esse recte principium uite lesionis est preter solum cor et in hoc ostenditur esse recte principium uite] om. ed. princ., V et animalia subtilis nature habent in corde suo subtilem figuram: et grosse contrario subtilem figuram: et grosse contrario] subtilem et grosse habent grossum ed. princ. subtile et grosse nature grossum V subtilem suturam: et grosse contrario P et anima- lia mollis nature nature] cordis P sunt uelocis capacitatis et animalia duri e contrario et animalia mollis nature sunt uelocis capacitatis et animalia duri e contrario] om. ed. princ., V. et Aristoteles dixit dixit V] dicit ed. princ. quod maior calor fuit fuit] sit ed. princ. fit V in dextro uentricu- lo cordis et Galienus dixit quia in sinistro et cordis et Galienus dixit quia in sinistro et] cordis animalis quam in sinistro et dixit quod si in sinistro est ed. princ. cordis animalis et dixit quod in sinistro est V cor parum declinabat declinabat] declinabit ed. princ., V ad sinis- trum propter frigiditatem ad sinistrum propter frigiditatem P] ad sinistram partem ed. princ., V illius partis quem splen situm est in illa parte.In ed. princ. sequ. Explicit liber Auerrois de concordia inter Aristotilem et Galienum de generatione sanguinis. In Vat. lat. 4454 sequ. Explicit Deo gratias. In Würzburg et P sequ. ‘Sermo in diuersitate uocis’.